अनुरुध्anurudh7 U.
- 7 Ubbayapada (Parasmaipada and Atmanepada)
- To obstruct, block up; शिलाभिर्ये मार्गमनुरुन्धन्ति Mb.; to surround, hem in; रुद्रानुचरैर्मखो महान् ... अन्वरुध्यत Bhāg.
- To bind, fasten.
- To stick or adhere to, follow closely, observe, practise; अनुरुध्या- दघं त्र्यहम् Ms.5.63 should observe impurity (be in mourning); पुमांसमनुरुध्य जाता पुमनुजा ParasmaipadaIII.2.1 Sk. born immediately after a male.
- To love, be fond of, or devoted to, attach oneself to. समस्थमनुरुध्यन्ते विषमस्थं त्यजन्ति च Rām.; सद्वृत्तिमनुरुध्यन्तां भवन्तः Mv.2 follow or adopt; स्वधर्ममनुरुन्धन्ते नातिक्रमम् Ki.11.78; नानुरोत्स्ये जगल्लक्ष्मीम् Bk.16.23 love, like.
- To conform to, obey, follow, adapt oneself to, act up to; नियतिं लोक इवानुरुध्यते Ki.2.12: हन्त तिर्यञ्चोऽपि परिचयमनुरुध्यन्ते Ubbayapada (Parasmaipada and Atmanepada)3 remember or cherish (act up to it); मद्वचनमनुरुध्यते वा भवान् K.181,298; वात्सल्यमनुरुध्यन्ते महात्मनः Mv.6 feel the force of compassion; तेनापि रावणे मैत्रीमनुरुध्य व्यपेक्ष्यते Mv.5.34 following up; यदि गुरुष्वनुरुध्यसे Mv.3 regard with respect, obey; अनुरुध्यस्व भगवतो वसिष्ठस्यादेशम् Ubbayapada (Parasmaipada and Atmanepada)4; चन्द्रकेतोर्वचनम् Ubbayapada (Parasmaipada and Atmanepada)5.
- To coax, gratify, flatter, soothe; इत्यादिभिः प्रियशतरैनुरुध्य मुग्धाम् Ubbayapada (Parasmaipada and Atmanepada)3.26; अभिनवसेवकजनेऽपि एकमनुरुध्यते K.27 please by carefully attending to etc., show regard for; 248.
- To urge, press, entreat, request; आगमनाय अनुरुध्यमानः K.277; तया चाहमनुरुध्य- मानस्तां बकुलमालां दत्तवान् Māl.1; सा च भीमधन्वना बलवदनुरुद्धा Dk.122 courted, wooed.
- To assent or agree to, approve; like, comply with; प्रकृतयो न मे व्यसनमनुरुध्यन्ते Dk.16; यदि भगवाननुरुध्यते Mv.4 agree with me.
Derived forms and compounds
-
अनुरुध् anurudh, Adjective
- रुध-क्विप्
- One who obeys, conforms to etc.
- Obeyed, observed, wanted (अपेक्षित), written as अनूरुध्; आक्षित् पूर्वास्वपरा अनूरुत् Rv.3.55.5.
Source: ApteApte entry
