Search all dictionaries

Derived forms and compounds

• -तम्

  1. Falsehood, lying, cheating; deception, fraud; सत्यानृते अवपश्यञ्जनानाम् Rv.7.49.3; अनृतं जीवितस्यार्थे वदन्न स्पृश्यतेऽनृतैः Mb.7.19.47;1.74.15;8.69.65. ऋतानृते Ms.1.29; साक्ष्येऽनृतं वदन् 8.97; Often times in comp.; पशुdenotes that the rest of the word under consideration is to be supplied, भूमिdenotes that the rest of the word under consideration is to be supplied, गोdenotes that the rest of the word under consideration is to be supplied, पुरुषdenotes that the rest of the word under consideration is to be supplied giving false evidence in the matter of etc.; Ms.9.71.; Compare also: पञ्च कन्यानृते हन्ति दश हन्ति गवानृते । शतमश्वानृते हन्ति सहस्रं पुरुषानृते ॥ Pt.3.18. अनृत personified is the son of अधर्म and हिंसा, husband and brother of निकृति, father of भय, नरक, माया and वेदना. Viṣṇu Parasmaipada
  2. Agriculture, 'सेवाश्ववृत्तिरनृतं कृषिः' इति कोशात्; आमिषं यच्च पूर्वेषां राजसं च मलं भृशम् । अनृतं नाम तद् भूतं क्षिप्तेन पृथिवीतले ॥ Rām.7.74.16. (Opposite of सत्य); Occupation of a Vaiśya (वाणिज्य); सत्यानृतं तु वाणिज्यं तेन चैवापि जीव्यते Ms.4.5.

• -देव Adjective whose gods are not true (Sāy.); यदि वाहमनृतदेव आस Rv.7.14.14; not playing fairly (?).

• -वदनम्, -भाषणम्, -आख्यानम् lying, falsehood.

• -वादिन् -वाच् Adjective a liar. उद्विजन्ते यथा सर्पान्नरादनृतवादिनः Rām.2.19.12.

• -व्रत Adjective false to one's vows or promises.

• अनृत anṛta ति ti क k अनृतिन् anṛtin, (ति) क अनृतिन् Adjective Lying, a liar. नैवाव्रतो नानृतिको न हिंस्रः Bu. ch.2.11.