अन्यथाanyathāind.Otherwise, in another way or manner, in a different manner; यदभावि न तद्भावि भावि चेन्न तदन्यथा H. प्रस्ताविका…
[अन्य-प्रकारार्थे था]
- Otherwise, in another way or manner, in a different manner; यदभावि न तद्भावि भावि चेन्न तदन्यथा H. प्रस्ताविका 24; with अतः, इतः or ततः otherwise than, in a manner different from; अतोऽन्यथा प्रवृत्तिस्तु राक्षसो विधिरुच्यते Ms.5.31; एतज्ज्ञानमिति प्रोक्तमज्ञानं यदतोऽन्यथा Bg.13.11. अन्यथा-अन्यथा in one way, in another (different) way; योऽन्यथा सन्तमा- त्मानमन्यथा भाषते Ms.4.255; सत्त्वभङ्गभयाद्राज्ञां कथयन्त्य- न्यथा पुरः । अन्यथा विवृतार्थेषु स्वैरालापेषु मन्त्रिणः Mu.4.8. अन्यथा कृ (a) to do otherwise, change or alter; न हि दैवं शक्यमन्यथा कर्तुमभियुक्तेनापि K.62; न स्वभावोऽत्र मर्त्यानां शक्यते कर्तुमन्यथा Pt.1.258; Ś.6.14; (b) to act otherwise, violate, transgress, go against; त्वया कदाचिदपि मम वचनं नान्यथा कृतम् Pt.4; (c) to destroy, undo, frustrate, baffle, defeat (hope, plan etc.), कर्तुमकर्तुमन्यथाकर्तुं समर्थ ईश्वरः; ममेच्छां मान्यथा कृथाः Ks.22.51; लाभं कुर्याच्च योऽन्यथा Y.2.195; (d) to make false, falsify; ख्यातो लोकप्रवादोऽयं भरतेनान्यथा कृतः Rām.; अमात्यः प्राड्विवाको वा यत्कुर्युः कार्यमन्यथा Ms.9.234 to do wrongly; denotes that the rest of the word under consideration is to be suppliedग्रह्, -मन्, -संभावय्, -समर्थय्, -विकल्पय् etc. to take or think to be otherwise, to misunderstand, understand wrongly; अलमन्यथा गृहीत्वा न खलु मन- स्विनि मया प्रयुक्तमिदम् M.1.2; अलमस्मानन्यथा संभाव्य Ś.1; किं मामन्यथा संभावयसि K.147; Ś.3.19; जनोऽन्यथा भर्तृमतीं विशङ्कते Ś.5.17 suspects to be otherwise (than chaste), denotes that the rest of the word under consideration is to be suppliedभू or या to be otherwise, be changed or altered, be falsified; न मे वचनमन्यथा भवितुमर्हति Ś.4; शोकार्तस्य प्रवृत्तो मे श्लोको भवतु नान्यथा Rām.; तयोर्महात्मनोर्वाक्यं नान्यथा याति सांप्रतम् Rām.
- Otherwise, or else, in the contrary case; व्यक्तं नास्ति कथमन्यथा वासन्त्यपि तां न पश्येत् Ubbayapada (Parasmaipada and Atmanepada)3; स्तेनोऽन्यथा भवेत् Ms.8.144; Y.1.86,2.288; on the other hand, on the contrary.
- Falsely, untruly; किमन्यथा भट्टिनी मया विज्ञापितपूर्वा V.2; किमन्यथा भट्टिन्यै विज्ञापितम् M.4; न खल्वन्यथा ब्राह्मणस्य वचनम् V.3; यो न्यायमन्यथा ब्रूते स याति नरकं नरः Pt.3.17; H.3.15; Ms.8.9.
- Wrongly, erroneously, badly, as in अन्यथासिद्ध quod vide, which see below; see under (1) also.
- From another motive, cause, or ground; दुर्वाससः शापादियं त्वया प्रत्यादिष्टा नान्यथा Ś.7. Compare Latin aliuta..
Derived forms and compounds
-
-अनुपपत्तिः Feminine see अर्थापत्ति.
-
-कारः changing, altering. (-रम्) Adverb in a different manner, differently ParasmaipadaIII.4.27.
-
-ख्यातिः
- Feminine
- erroneous conception of the Spirit.
- Name of a philosophical work.
- wrong conception in general (in Philosophy). In Sāṅkhya philosophy it means the assertion that something is not really what it appears to be according to sensual perception; title of a philosophical work.
-
-भावः alteration, change, being otherwise, difference; एकस्या व्यक्तेः सर्वावयवावच्छेदेनान्यथाभावः कार्त्स्न्यम् ParasmaipadaV.4.53; Sk. change of view or mind; मयि denotes that the rest of the word under consideration is to be suppliedभावो न कर्तव्यः Ch. Up.
-
-वादिन् Adjective speaking differently or falsely; speaking falsely or inconsistently; (in law) a prevaricator, prevaricating witness.
-
-वृत्ति
- Adjective
- changed, altered.
- affected, perturbed; disturbed by strong emotions; मेघालोके भवति सुखिनोप्यन्यथावृत्ति चेतः Me.3.
-
-सिद्ध Adjective proved or demonstrated wrongly; (in Nyāya) said of a cause (कारण) which is not the true one, but only refers to accidental and remote circumstances (as the ass employed to fetch clay etc. in the case of a घट or jar) which do not invariably contribute to the result, see कारण; this अन्यथाdenotes that the rest of the word under consideration is to be supplied is said to be of 3 kinds in Tarka. K., but 5 are mentioned in Bhāṣā Parasmaipada19-22.
-
-द्धम्, -सिद्धिः Feminine wrong demonstration; one in which arguments, not being true causes are advanced; an unessential cause, an accidental or concomitant circumstance. Bhāṣā Parasmaipada16.
-
-स्तोत्रम् satire, irony; सत्यासत्यान्यथास्तोत्रैर्न्यूनाङ्गेन्द्रियरोगिणाम् (क्षेपं करोति) Compare यत्र विकृताकृतिरेव दर्शनीयस्त्वमसीत्युच्यते तदन्यथास्तोत्रम् । Mitākṣarā. Y.2.24.
In the Gita·13·12
एतज्ज्ञानमिति प्रोक्तमज्ञानं यदतोऽन्यथा ॥
- अन्यथाanyathāadverb indeclinable (else than this).
