अपदेशapadeśa1 Statement, adducing (उपदेश); pointing out, mentioning the name of; अपदेशो मे जनकान्नोत्पत्ति- र्वसुधातलात्…
- 1 Statement, adducing (उपदेश); pointing out, mentioning the name of; अपदेशो मे जनकान्नोत्पत्ति- र्वसुधातलात् Rām.6.116.16. नैष न्यायो यद्दातुरपदेशः Dk.6; हेत्वपदेशात् प्रतिज्ञायाः पुनर्वचनं निगमनम् Nyāya S.; दीक्षाया अप- देशात् Kāty.
- (a) A pretext, pretence, plea, excuse; contrivance; अवेक्ष्यमाणा शनकैर्जगाम कृत्वाग्निहोत्रस्य तदापदेशम् Mb.3.111.18 केनापदेशेन पुनराश्रमं गच्छामः Ś.2; रक्षापदेशा- न्मुनिहोमधेनोः R.2.8; व्रतापदेशोज्झितगर्ववृत्तिना V.3.12. (b) Guise, disguise, form; विकटदुष्टश्वापदापदेशकालगोचरं गता Māl.7; मन्त्रिपदापदेशं यौवराज्यम् Dk.11.
- Statement of the reason, adducing a cause, the second (हेतु) of the five members of an Indian syllogism (according to the Vaiśeṣikas).
- A butt, mark (लक्ष्य).
- A place, quarter.
- Refusal, rejection.
- Fame, reputation.
- Deceit.
- (अपकृष्टो देशः) A bad or wrong place.
- Danger or peril. Compare अपदेशः पदे लक्ष्ये स्यात् प्रसिद्धनिमित्तयोः । औदार्यशौर्यधैर्येषु निःसीमव्यपदेशयोः । Nm.
Source: ApteApte entry