Search all dictionaries

Derived forms and compounds

• -ज Adjective born somewhere (not in a noble family) मन्ये किंजमहं घ्नन्तं त्वामक्षत्रियजे रणे Bk.6.133.

• -दासः a bad slave, or servant.

• -नरः

  1. a bad or deformed man; a mythical being with a human figure and the head of a horse (अश्वमुख); चयोदाहरणं बाह्वोर्गापयामास किन्नरान् R.4.78; उद्गास्य- तामिच्छति किन्नराणां तानप्रदायित्वमिवोपगन्तुम् Ku.1.8. denotes that the rest of the word under consideration is to be suppliedईशः, denotes that the rest of the word under consideration is to be suppliedईश्वरः
  2. an epithet of Kubera.
  3. a kind of musical instrument. (-री Feminine)
  4. a female Kinnara; Me.58.
  5. a kind of lute.

• -पुरुषः 'a low or despicable man', a mythical being with a human head and the form of a horse; Ku.1.14; किंपुरुषाणां हनुमान् Bhāg.11.16.29. denotes that the rest of the word under consideration is to be suppliedईश्वरः an epithet of Kubera.

• -प्रभुः a bad master or king; हितान्न यः संशृणुते स किंप्रभुः Ki.1.5.

• -राजन् Adjective having a bad king. (-Masculine) a bad king.

• -विवक्षा Slandering; Rām.5.

• -सखि

  1. Masculine (nom. Singular किंसखा) a bad friend; स किंसखा साधु न शास्ति योऽधिपम् Ki.1.5. 2 किम् Pronominal adjective (nom. Singular कः Masculine, का Feminine, किम् Neuter)
  2. Who, what, which used interrogatively); प्रजासु कः केन पथा प्रयातीत्यशेषतो वेदितुमस्ति शक्तिः Ś.6.26; करुणाविमुखेन मृत्युना हरता त्वां वद किं न मे हृतम् R.8.67; का खल्वनेन प्रार्थ्यमानात्मना विकत्थते V.2; कः कोऽत्र भोः. कः कौ के कं कौ कान् हसति च हसतो हसन्ति हरणाक्ष्यः Udb. The pronoun is often used to imply 'power or authority to do a thing'; id est, that is के आवां परित्रातुं दुष्यन्तमाक्रन्द Ś.1; 'who are we etc.', id est, that is what power have we etc.; नृपसद्मनि नाम के वयम् Bh.3.27; who are we, id est, that is what position have we etc. Sometimes किम् means 'long' as applied to time especially in combination with खलु or अपि or इव; का खलु वेला पत्रभवत्याः प्राप्तायाः Ve.1; 'what a time' id est, that is a long time has elapsed, etc.; so कोऽपि कालस्तस्या आगत्य गतायाः Ratn 3; or क इव कालः Māl.3.
  3. The neuter (किम्) is frequently used with Instrumental of nouns in the sense of 'what is the use of'; किं स्वामिचेष्टानिरूपणेन H.1; लोभश्चेदगुणेन किम् etc. Bh.2.55; किं तया दृष्ट्या Ś.3; किं कुलेनोपदिष्टेन शीलमेवात्र कारणम् Mk.9.7. अपि, चित्, चन, चिदपि or स्वित् are often added to किम् to give it an indefinite sense; विवेश कश्चिज्जटिलस्तपोवनम् Ku.5.3. a certain ascetic; दमघोषसुतेन कश्चन प्रतिशिष्टः प्रतिभानवानथ Śi.16.1; कश्चित्कान्ताविरहगुरुणा स्वाधिकारात्प्रमत्तः Me.1. etc.; काऽपि तत एवागतवती Māl.1; a certain lady; कस्याऽपि कोऽपिति निवेदितं च 1.33; किमपि, किमपि ... जल्पतोरक्रमेण Ubbayapada (Parasmaipada and Atmanepada)1.27; कस्मिंश्चिदपि महाभागधेयजन्मनि मन्मथ- विकारमुपलक्षितवानस्मि Māl.1; किमपि, किंचित् 'a little', वस्तु- सिद्धिर्विचारेण न किंचित् कर्मकोटिभिः Vivekachūdamaṇi; 'somewhat' Y.2.116; Ubbayapada (Parasmaipada and Atmanepada)6.35. किमपि also means 'indeseribable'; see अपि. इव is sometimes added to किम् in the sense of 'possibly', 'I should like to know'; (mostly adding force and elegance to the period); विना सीतादेव्या किमिव हि न दुःखं रघुपतेः Ubbayapada (Parasmaipada and Atmanepada)6.3; किमिच हि मधुराणां मण्डनं नाकृतीनाम् Ś.1.2; see इव also. -Indeclinable
  4. A particle of interrogation; जातिमात्रेण किं कश्चिद्धन्यते पूज्यते क्वचित् H.1.55 'is any one killed or worshipped' etc.; ततः किम् what then.
  5. A particle meaning 'why', 'wherefore'; किमकारणमेव दर्शनं बिलपन्त्यै रतये न दीयते Ku.4.7.
  6. Whether (its correlatives in the sense of 'or' being किं, उत, उताहो, आहोस्वित्, वा, किंवा, अथवा; see these words).

• -अपि

  1. Indeclinable
  2. to some extent, somewhat, to a considerable extent.
  3. inexpressibly, indescribably (as to quality, quantity, nature etc.).
  4. very much, by far; किमपि कमनीयं वपुरिदम् Ś.3; किमपि भीषणम्, किमपि करालम् etc.

• -अर्थ Adjective having what motive or aim; किमर्थोयं यत्नः.

• -अर्थम् Indeclinable why, wherefore.

• -आख्य Adjective having what name; किमाख्यस्य राजर्षेः सा पत्नी. Ś.7.

• -इति

  1. Indeclinable why, indeed, why to be sure, for what purpose (emphasizing the question); तत्किमित्युदासते भरताः Māl.1; किमित्यपास्याभरणानि यौवने धृतं त्वया वार्धकशोभि वल्कलम् Ku.5.44. उ, उत whether-or (showing doubt or uncertainty); किमु विष- विसर्पः किमु मदः Ubbayapada (Parasmaipada and Atmanepada)1.35; Amaru.12.
  2. why (indeed) कं च ते परमं कामं करोमि किमु हर्षितः Rām.1.18.52. प्रियसुहृ- त्सार्थः किमु त्यज्यते.
  3. how much more, how much less; यौवनं धनसंपत्तिः प्रभुत्वमविवेकिता । एकैकम यनर्थाय किमु यत्र चतुष्टयम् ॥ .II Pr.11; सर्वाविनयानामेकैकमप्येषामायतनं किमुत समवायः K.13; R.14.35; Ku.7.65.

• -कथिका Feminine A doubt or hesitation; यत्र कर्मणि क्रियमाणे किंकथिका न भवति तत्कर्तव्यम् । यत्र तु हृदयं न तुष्यति तद्वर्जनीयम् ॥ Medhātithi's gloss on Ms.4.161.

• -करः a servant, slave; अवेहि मां किंकरमष्टमूर्तेः R.2.35. (-रा) a female servant. (-री) the wife of a servant.

• -कर्तव्यता, -कार्यता any situation in which one asks oneself what should be done; यथा किंकार्यतामूढा वयस्यास्तस्य जज्ञिरे Ks.1.11. किंकर्तव्यतामूढः 'being at a loss or perplexed what to do'.

• -कारण Adjective having what reason or cause, -किल Indeclinable what a pity (expressing displeasure or dissatisfaction न संभावयामि न मर्षयामि तत्रभवान् किंकिल वृषलं याजयिष्यति Kāshika on ParasmaipadaIII.3.146.

• -कृते Indeclinable what for ? कामस्य किंकृते पुष्पकार्मुकारोपणग्रहः Ks.71.79.

• -क्षण Adjective one who says 'what is a moment', a lazy fellow who does not value moments; H.2.89.

• -गोत्र Adjective belonging to what family; किंगोत्रो नु सोम्यासि Ch. Up.4.4.4.

• -च Indeclinable moreover, and again, further.

• -चन Indeclinable to a certain degree, a little;

• -चित् Indeclinable to a certain degree, somewhat, a little; किंचिदुत्क्रान्तशैशवौ R.15.33, 2.46,12.21. denotes that the rest of the word under consideration is to be suppliedज्ञ Adjective 'knowing little', a smatterer. denotes that the rest of the word under consideration is to be suppliedकर Adjective doing something useful. denotes that the rest of the word under consideration is to be suppliedकालः sometime, a little time. denotes that the rest of the word under consideration is to be suppliedप्राण Adjective having a little life. denotes that the rest of the word under consideration is to be suppliedमात्र Adjective only a little.

• -छन्दस् Adjective conversant with which Veda.

• -स्तनुः a species of spider.

• -तर्हि Indeclinable how then, but, however.

• -तु Indeclinable but, yet, however, nevertheless; अवैमि चैनामनघेति किंतु लोकापवादो बलवान्मतो मे R.14.43,1.65.

• -तुघ्नः one of the eleven periods called Karaṇa.

• -दवः an inferior god, demi-god; किंदेवाः किन्नराः नागाः किम्पुरुषादयः Bhāg.11.14.6.

• -देवत Adjective having what deity.

• -नामधेय, -नामन् Adjective having what name.

• -निमित्त Adjective having what cause or reason, for what purpose.

• -निमित्तम्

  1. Indeclinable why, wherefore, -नु Indeclinable
  2. whether; किं नु मे मरणं श्रेयो परित्यागो जनस्य वा Nala.1.1.
  3. much more, much less; अपि त्रैलोक्यराज्यस्य हेतोः किं नु महीकृते Bg.1.35.
  4. what indeed; किं नु मे राज्येनार्थः
  5. but, however; किं नु चित्तं मनुष्याणामनित्यमिति मे मतम् Rām.2.4.27.

• -नु

  1. खलु Indeclinable
  2. how possibly, how is it that, why indeed, why to be sure; किं नु खलु गीतार्थमाकर्ण्य इष्टजनविरहा- दृतेऽपि बलवदुत्कण्ठितोऽस्मि Ś.5.
  3. may it be that; किं नु खलु यथा वयमस्यामेवमियमप्यस्मान् प्रति स्यात् Ś.1.

• -पच, -पचान Adjective miserly, niggardly.

• -पराक्रम Adjective of what power or energy.

• -पाक Adjective not mature, ignorant, stupid.

• -कः Adjective medical plant, Strychnos nux vomica (Marâthî कुचला); न लुब्धो बुध्यते दोषान्किंपाकमिव भक्षयन् Rām.2.66.6.

• -पुनर् Indeclinable how much more, how much less; स्वयं रोपितेषु तरुषूत्पद्यते स्नेहः किं पुनरङ्गसंभवेष्वपत्येषु K.291; Me.3.17; Ve.3.

• -पुरुषः an inferior man, Bhāg.11.14.6.

• -प्रकारम् Indeclinable in what manner.

• -प्रभाव Adjective possessing what power.

• -भूत Adjective of what sort of nature.

• -रूप Adjective of what form or shape.

• -वदन्ति, -न्ती Feminine rumour, report; स किंवदन्तीं वदतां पुरोगः (पप्रच्छ) R.14.31. मत्संबन्धात्कश्मला किंवदन्ती Ubbayapada (Parasmaipada and Atmanepada)1.42; Ubbayapada (Parasmaipada and Atmanepada)1.4.

• -वराटकः an extravagant man.

• -वा

  1. Indeclinable
  2. a particle of interrogation; किं वा शकुन्तलेत्यस्य मातुराख्या Ś.7.
  3. or (corr. of किं 'whether'); राजपुत्रि सुप्ता किं वा जागर्षि Pt.1; तत्किं मारयामि किं वा विषं प्रयच्छामि किं वा पशुधर्मेण व्यापादयामि Tbe same.; Ś. Til.7.

• -विद Adjective knowing what.

• -व्यापार Adjective following what occupation.

• -शील Adjective of what habits, -स्वित्Indeclinable whether, how; अद्रेः शृङ्गं हरति पवनः किंस्विदित्युन्मुखीभिः Me.14.