विधाvidhā3 U.
- 3 Ubbayapada (Parasmaipada and Atmanepada)
- To do, make, bring about, effect, accomplish, perform, cause, produce, occasion; यथाक्रमं पुंसवनादिकाः क्रिया धृतेश्च धीरः सदृशीर्व्यधत्त सः R.3.1; तन्नो देवा विधेयासुः Bk.19.2; विधेयासुर्देवाः परमरमणीयां परिणतिम् Māl.6.7; प्रायः शुभं च विदधात्यशुभं च जन्तोः सर्वंकषा भगवती भवितव्यतैव 1.23; ये द्वे कालं विधत्तः Ś.1.1 'cause, produce, or regulate time'; तस्य तस्याचलां श्रद्धां तामेव विदधाम्यहम् Bg.7.21; R.2.38;3.66; Ve.1.1; Ki.1.3;16.62;18. 28; (these senses may be further modified according to the noun with which विधा is used; Compare कृ).
- To lay down, ordain, prescribe, fix, settle, command, enjoin; प्राङ्नाभिवर्धनात् पुंसो जातकर्म विधीयते Ms.2.29;3.19; Y.1. 72; शूद्रस्य तु सवर्णैव नान्या भार्या विधीयते Ms.9.157;3.118; पाणिनिश्च क्रियाफलस्य कर्तृगामित्वे सत्यात्मनेपदं विदधाति J. Name V.
- To make, form, shape, create, manufacture; तं वेधा विदधे नूनं महाभूतसमाधिना R.1.29; अङ्गानि चम्पकदलैः स विधाय नूनं कान्ते कथं घटितवानुपलेन चेतः Ś. Til.3.
- To appoint, depute (as a minister).
- To put on, wear; Pt.1.
- To fix upon, direct towards (as mind etc.); योगे धैर्य- समाधिसिद्धिसुलभे बुद्धिं विधद्ध्वं बुधाः Bh.3.54; व्यवसायात्मिका बुद्धिः समाधौ न विधीयते Bg.2.44.
- To arrange, put in order.
- To make ready, prepare.
- To settle, fix, establish; चरणारविन्दयुगलं मनसा विदधत् Bhāg.5.9.3.
- To give, grant; अतीतसंख्या विहिता ममाग्निना शिलीमुखाः खाण्डव- मत्तुमिच्छता Ki.14.1.
- To procure, furnish.
- To place, put, lay.
- To engross, consume; धने सुखकला या तु साऽपि दुःखैर्विधीयते Mb.12.177.35.
Derived forms and compounds
-
विधा vidhā
- 1 Mode, manner, form; मनः प्रत्यक् चित्ते सविधमव- धायात्तमरुतः Śiva-mahimna 25.
- Kind, sort.
- Prosperity, affluence.
- The food of elephants, horses etc.
- Penetration.
- Hire, wages.
- Act, action.
- Pronunciation.
In the Gita·2·67
इन्द्रियाणां हि चरतां यन्मनोऽनुविधीयते ।
- अनुविधीयतेanuvidhīyatepassive 3rd person singular of the verbal root vidhā (to ordain, direct) with the prefix anu (to obey, to follow)
Source: ApteApte entry