संस्थाsaṃsthā1 Ā.
- 1 Ā.
- To dwell or live in, stand close together; तीक्ष्णादुद्विजते मृदौ परिभवत्रासान्न संतिष्ठते Mu.3.5.
- To stand on.
- To be, exist, live.
- To abide by, obey, act up to; दारिद्र्यात् पुरुषस्य बान्धवजनो वाक्ये न संतिष्ठते Mk. 1.36.
- To be completed; सद्यः संतिष्ठते यज्ञस्तथाशौचमिति स्थितिः Ms.5.98 (Equivalent to यज्ञपुष्येन युज्यते Kull.).
- To come to an end, be interrupted; न तत् संस्थास्यते कार्यं दक्षेणोरीकृतं त्वया Bk.8.11.
- To stand still, come to a stand (Paras.); क्षणं न संतिष्ठति जीवलोकः क्षयोदयाभ्यां परिवर्तमानः Hariv.
- To die, perish.
- To agree, conform to.
- To stand firmly.
- To prosper, succeed. -Causal
- To establish, settle.
- To place.
- To compose, collect (oneself).
- To subject, keep under control; विषयेषु च सज्जन्त्यः संस्थाप्या आत्मनो वशे (स्त्रियः) Ms.9.2.
- To stop, restrain.
- To kill.
- To build (a town).
- To restore.
- To heap, store up.
- To cremate.
Derived forms and compounds
-
संस्था saṃsthā
- 1 An assemblage, assembly.
- Situation, state or condition of being; सुखं पृष्ट्वा प्रतिवेद्यात्मसंस्थाम् Mb. 5.38.2; विशुद्धविज्ञानधनं स्वसंस्थया Bhāg.1.37.22.
- Form, nature; तेषां संस्थां प्रमाणं च भूलोकस्य च वर्णय Bhāg.3.7.27; पीडितो दुहितृशुल्कसंस्थया R.11.38.
- Occupation, business, settled mode of life; लोकस्य संस्था न भवेत् सर्वं च व्याकुली- भवेत् Mb.12.56.6; Bhāg.1.44.48; प्रथक्संस्थाश्च निर्ममे Ms.1.21.
- Correct or proper conduct.
- End, completion; संस्था हि क्रियां प्रति औदासीन्यं, व्यापारान्तरकरणं वा पूर्वस्मात् कर्मणः ŚB. on MS.1.6.3.
- Stop, stay.
- Loss, destruction.
- Destruction of the world.
- Resemblance.
- A royal decree or ordinance.
- A form of Soma sacrifice; सोमस्तु रेतः सवनान्यवस्थितिः संस्था- विभेदास्तव देव धातवः Bhāg.3.13.38.
- Death, dying; फलसंस्था भविष्यामि कृत्वा कर्म सुदुष्करम् Mb.3.159.13; संस्थां च पाण्डुपुत्राणां वक्ष्ये कृष्णकथोदयम् Bhāg.1.7.12.
- Manifestation, appearance.
- Obligation or agreement (समय); कृतां संस्थामतिक्रान्ता भयात् प्रायमुपासिताः Rām.4.57.18.
- Cremation.
- A spy.
- Resembling.
-
-वृक्षः a pot-herb; Kau. Atmanepada 1.2.
Source: ApteApte entry