Sanskrit dictionary (beta)

Derived forms and compounds

• -स्था

  1. अव-स्था-अङ्
  2. State, condition, situation; स्वामिनो महत्यवस्था वर्तते Pt.1 a critical state, distress; तदनु कथयेर्माधवीयावमस्थाम् Māl.9.26; तुल्यावस्थः स्वसुः कृतः R.12.8; तां तामवस्थां प्रतिपद्यमानम् 13.5; ईदृशीमवस्थां प्रपन्नोऽस्मि Ś.5; Ku.2.6; सर्वdenotes that the rest of the word under consideration is to be supplied Me.11; अवस्था खलु नाम शत्रुमपि मित्रत्वे कल्पयति Pratijñā.1. Often times in comp.; तदवस्थः Pt.5. reduced to that state; एतदdenotes that the rest of the word under consideration is to be supplied, बालावस्थः अधिपतिः V.5; अन्त्यावस्था Pt.4; so कामयमानावस्थो राजा Ś.3; स्फुलिङ्गावस्थया वह्निः 7.15; अन्तर्मदावस्थो द्विपेन्द्रः R.2.7 rutting state.
  3. Position, circumstance.
  4. Period, stage (of life etc.); यौवनdenotes that the rest of the word under consideration is to be supplied; वयोवस्थां तस्याः शृणुत Māl.9.29.
  5. Form, appearance.
  6. Degree, proportion.
  7. Stability, fixity, as in अनवस्थ quod vide, which see
  8. Appearance in a court of law; कृतावस्थो धनैषिणा Ms.8.6.
  9. The female organ of generation.

• -अन्तरम् another or altered state; denotes that the rest of the word under consideration is to be suppliedरं आरोपिता Ś.3.5.

• -चतुष्टयम् the four periods or states of human life; id est, that is बाल्यम् (childhood); कौमारम् (youth); यौवनम् (manhood); and वार्धक्यम् (old age).

• -त्रयम् the three states; id est, that is जागृति (waking); स्वप्न (dreaming), and सुषुप्ति (sound sleep).

• -दशकम् the ten states of lovers; दृङ् मनः संगसङ्कल्पौ जागरः कृशताऽरतिः । ह्रीत्यागोन्मादमूर्छान्ता इत्यनङ्गदशा दश ॥ D. R.

• -द्वयम् the two states of lifei. e. सुखम् and दुःखम् (happiness and misery).

• -षट्कम् the six states of an action mentioned by Yāska; जायतेऽस्ति वर्धते विपरिणमतेऽपक्षीयते नश्यति Nir.