कल्kalI. 1 Ā. (कलते, कलित)
- I. 1 Ā. (कलते, कलित)
- To count.
- To sound. -II. 1 Ubbayapada (Parasmaipada and Atmanepada) (कलयति-ते, कलित)
- To hold, bear, carry, wield, have, put on; करालकरकन्दलीकलितशस्त्रजालैर्बलैः Ubbayapada (Parasmaipada and Atmanepada)5.5; म्लेच्छनिवहनिधने कलयसि करवालम् Gīt.1; कलित- ललितवनमालः; हलं कलयते Tbe same.; कलय वलयश्रेणीं पाणौ पदे कुरु नूपुरौ 12; Mb.12.4.18.
- (a) To count, reckon; कालः कलयतामहम् Bg.1.3. (b) To measure; सदा पान्थः पूषा गगनपरिमाणं कलयति Bh.2.114.
- To assume, take, have, possess; कलयति हि हिमांशोर्निष्कलङ्कस्य लक्ष्मीम् Māl.1.22. Śi.4.36,9.59.
- To know, understand, observe, take notice of, think of; कलयन्नपि सव्यथोवतस्थे Śi.9.83; कोपितं विरहखेदितचित्ता कान्तमेव कलयन्त्यनुनिन्ये 1.29; Name2.65, 3.12, Māl.2.9.
- To think, regard, consider; कलये- दमानमनसं सखि माम् Śi.9.58,6.54,15.55,16.64; Mb.12.4.15; व्यालनिलयमिलनेन गरलमिव कलयति मलयसमीरम् Gīt.4,7; Compare कलयति स कथं ते पाशमुद्बन्धनाय Nag.2.11.
- To undergo, be influenced by; मदलीलाकलितकामपाल Māl.8; धन्यः कोऽपि न विक्रियां कलयति प्राप्ते नवे यौवने Bh.1.72.
- To do, perform.
- To go.
- To attach to, tie on; furnish with.
- To urge on, impel, incite; कलय शिखिनः केकोत्कण्ठान् Māl.9.42.
- To utter a sound, murmur.
- To take hold of the die called Kali. -III. 1 Parasmaipada (कालयति, कालित)
- To push on, urge, drive forward; गावो न काल्यन्त इदं कुतो रजो Bhāg. 4.5.8.
- To carry off.
- To collect.
- To throw, cast.
- To proclaim the time.
Source: Apte