Sanskrit dictionary (beta)

Derived forms and compounds

• -चर Adjective One who travels; कुचरः पञ्च- वर्षाणि चरेद्धैक्ष्यं मुनिव्रतः Mb.12.165.67.

• -दिनम् a civil day Āryabhaṭṭa.

• -धरः a mountain.

• -नाभिः air, atmosphere.

• -पप (-पि, -पी) Masculine the sun; also -वमः Mb.13.93.9. (see टीका).

• -पुत्रः Mars.

• -भृत् Masculine the number seven.

• -वलयम् the orb; कुवलयकमलकोशाभ्यन्तरकोशः Bhāg.5.16.5.

• कु ku, Indeclinable A prefix implying 'badness', 'deterioration', 'depreciation', 'sin', 'reproach', 'littleness', 'want', 'deficiency', etc. Its various substitutes are कद् (कदश्व), कव (कवोष्ण), का (कोष्ण), किं (किंप्रभुः); Compare Pt.5.17.-Compound -कर्मन् Neuter a bad deed, a mean act. -Adjective wicked, Bhāg.1.16.22. -कु-वाच् Masculine jackal. -कूलम् A hole filled with stakes. denotes that the rest of the word under consideration is to be suppliedलः A fire made of chaff; कुकूलं शङ्कुभिः कीर्णे श्वभ्रे ना तु तुषानले Nm. -ग्रहः an unpropitious planet. -ग्रामः a petty village or hamlet (without a king's officer, an agnihotrin, a physician, or a river.)-चन्दनम् Red sandal-wood. -चर Adjective of bad conduct, a thief; दृष्ट्वा त्वादित्यमुद्यन्तं कुचराणां भयं भवेत् Mb.14.39.13.-चेल Adjective wearing bad or ragged garments; कपालं वृक्ष- मूलानि कुचेलमसहायता । समता चैव सर्वस्मिन्नेतन्मुक्तस्य लक्षणम् ॥ Ms.6.44. -चरित्रम्, -चर्या wickedness, evil conduct, impropriety; Ms.9.17. -चोद्यम् an unsuitable question. -जन्मन् Adjective low born. -तनु Adjective deformed, ugly. (-नुः) an epithet of Kubera. -तन्त्री a bad lute.

• -तपः

  1. a sort of blanket (made of the hair of the mountain goat).
  2. the eighth Muhūrta or portion of the day.
  3. a daughter's or sister's son.
  4. the sun.

• -तर्कः

  1. sophistical or fallacious argument.
  2. a heterodox doctrine, free thinking; कुतर्केष्वभ्यासः सततपरपैशुन्यमननम् G. Latin31. denotes that the rest of the word under consideration is to be suppliedपथः a sophistical mode of arguing.

• -तीर्थम् a bad teacher.

• -दिनम् an evil or unpropitious day.

• -दृष्टिः

  1. Feminine
  2. weak sight.
  3. an evil eye, sinister eye (Figurative).
  4. an opinion or doctrine opposed to the Vedas, heterodox doctrines; या वेदबाह्याः स्मृतयो याश्च काश्च कुदृष्टयः Ms.12.95.

• -देशः

  1. a bad place or country.
  2. a country where the necessaries of life are not available or which is subject to oppression.

• -देह Adjective ugly, deformed; कुदेहमानाहिविदष्टदृष्टेर्ब्रह्मन्वचस्तेऽमृतमौषधं मे Bhāg.5.12.2. (-हः) an epithet of Kubera.

• -द्वारम् back door.

• -धी

  1. Adjective foolish, silly, stupid.
  2. wicked.

• -नखम् a disease of the nails; Mb.3.

• -नटः

  1. a bad actor.
  2. a sort of trumpet flower.
  3. red arsenic.

• -नदिका a small river, rill; सुपूरा स्यात्कुनदिका Pt.1.25.

• -नाथः a bad master; हतास्म्यहं कुनाथेन न पुंसा वीरमानिना Bhāg.9.14.28.

• -नामन् Masculine a miser.

• -नीतः bad counsel, leading; तृणैश्छन्ना भूमिर्मतिरिव कुनीतैव विदुषः Mu.6.11.

• -पटः, -टम् a miserable garment; कुपटावृतकटिः Bhāg.5.9.1.

• -पथः

  1. a wrong road, bad way (Figurative also).
  2. a heterodox doctrine.

• -पथ्य Adjective unwholesome, improper.

• -परीक्षक Adjective examining badly, not valuing rightly; कुत्स्याः स्युः कुपरीक्षका न मणयो यैरर्घतः पातिताः Bh.2.15.

• -पात्रम् an unfit recipient.

• -पुत्रः a bad or wicked son: यादृशं फल- माप्नोति कुप्लवैः संतरन् जलम् । तादृशं फलमाप्नोति कुपुत्रैः संतरंस्तमः ॥ Ms.9.161. कुपुत्रो जायेत क्वचिदपि कुमाता न भवति, देव्यपराध- क्षमापनस्तोत्र (ascribed to a later शङ्कराचार्य).

• -पुरुषः

  1. a low or wicked man.
  2. a spiritless coward.

• -पूय Adjective low, vile, contemptible.

• -प्रिय Adjective disagreeable, contemptible, low, mean.

• -प्लवः a bad boat; कुप्लवैः संतरन् जलम् Ms.9.161.

• -बन्धः a disgraceful stigma; अन्त्याभिगमने त्वङ्क्यः कुबन्धेन प्रवासयेत् Y.2.294.

• -ब्रह्मः, -ब्रह्मन् Masculine a bad or degraded Brāhmaṇa.

• -मन्त्रः

  1. bad advice.
  2. a charm used to secure success in a bad cause.

• -मुद्विन् Adjective Unfriendly; उदहृष्यन्वारिजानि सूर्योत्थाने कुमुद्विना । राज्ञा तु निर्भया लोकाः Bhāg.1.21.47.

• -मेरुः The southern hemisphere or pole.

• -योगः an inauspicious conjunction (of planets).

• -योगिन् Masculine a false devotee, impostor.

• -रस Adjective having bad juice or flavour. (-सः) a kind of spirituous liquor.

• -रूप Adjective ugly, deformed; कुपुत्रोऽपि भवेत्पुंसां हृदयानन्दकारकः । दुर्विनीतः कुरूपोऽपि मूर्खोऽपि व्यसनी खलः ॥ Pt.5.19.

• -रूप्यम् tin.

• -लक्षण Adjective having fatal marks on the body. कुलक्षणेत्यहं राज्ञा त्यक्तेत्यात्तविमानना Ks.91.19.

• -वङ्गः lead.

• -वचस्, -वाच्, -वाक्य Adjective abusive, bad, scurrilous; using abusive or foul language; संस्मारितो मर्मभिदः कुवाग्रिपून् Bhāg.4.3.15. (-Neuter) abuse, bad language.

• -वज्रकम् crystal; a stone resembling a diamond.

• -वर्षः a sudden or violent shower; Rām.6.

• -विक्रमः bravery exhibited in a wrong place; धिगीदृशं ते नृपते कुविक्रमं कृपाश्रये यः कृपणे पतत्त्रिणि Name1.132.

• -विवाहः a degraded or improper form of marriage; Ms.3.63.

• -वृत्तिः Feminine bad bebaviour.

• -वेधस् Masculine bad fate; हृतरत्नेन मुषितो दत्त्वा काचं कुवेधसा Ks. 71.232.

• -वैद्यः a bad physician, quack.

• -शील Adjective rude, wicked, unmannerly, ill tempered, of bad character; कुतो गम्यमगम्यं वा कुशीलोन्मादिनः प्रभोः Ks.32.152.

• -ष्ठलम्

  1. a bad place.
  2. the earth; शयानां कुष्ठले Bk.9.84.

• -सरित् Feminine a small river, rill; उच्छिद्यन्ते क्रियाः सर्वा ग्रीष्मे कुसरितो यथा Pt.2.89.

• -सृतिः

  1. Feminine
  2. evil conduct, wickedness; कस्माद्वयं कुसृतयः खलयोनयस्ते Bhāg.8.23.7.
  3. conjuring, magic.
  4. roguery.

• -स्त्री a bad woman.

• कु ku

  1. I. 1 Parasmaipada (कवते) To sound. -II. 6 Ā. (कुवते)
  2. To moan, groan.
  3. To cry. -III. 2 Parasmaipada (कौति) To hum, coo (as a bee.) ...कुवत्पक्षिकुलाकुलाः Bk.9.1.

• कु ku

  1. कू kū र्परः rparḥ, (कू) र्परः 1 The knee.
  2. The elbow. कु (कू) र्पासः, कु (कू) र्पासकः A sort of bodice worn by women; मनोज्ञकूर्पासकपीडितस्तनाः Ṛs.5.8,4.16. Vartious reading

Entries in the Dhātupāṭha

• शब्दे

  2P, aniṭ, ak

  to sound

• कु^ङ् शब्दे

  1A, aniṭ, ak

  to sound

• कु^ङ् शब्दे

  6A, aniṭ, ak (कुट्-आदि)

  to sound