क्षितिkṣitif.The earth, soil of the earth; Mb.4.
[क्षि निवासे आधारे क्तिन्]
- The earth, soil of the earth; Mb.4.
- A dwelling, an abode, a house; तं भक्तिभावोऽभ्यगृणादसत्वरं परिश्रुतोरुश्रवसं ध्रुवक्षितिः Bhāg.4.9.5.
- Loss, destruction.
- The end of the world.
- Wane.
- A man (Vedic)
- Prosperity; क्षिते रोहः प्रवहः शश्वदेव Mb.13.76.1.
- Number 'one'; Bij.
Derived forms and compounds
-
-अदितिः an epithet of Devakī, mother of Kṛiṣṇa.
-
-ईशः, -ईश्वरः a king; R.1.5; तदाननं मृत्सुरभि- क्षितीक्षरो रहस्युपाघ्नाय न तृप्तिमाययौ 3.3;11.1.
-
-कणः dust.
-
-कम्पः an earth-quake.
-
-क्षित्
- Masculine a king, prince; Śi.13.4. जः, रुहः, सुतः a tree; गिरिप्रकाशान् क्षिति- जान् भञ्जेयमनिलो यथा Mb.7.197.19.
- an earth worm.
- the planet Mars.
- Name of the demon Naraka killed by Viṣṇu. Śi.8.15. (-जम्) the horizon. (-जा) an epithet of Sītā.
-
-तलम् the surface of the earth. उत्खातं निधिशङ्कया क्षितितलं ध्माता गिरेर्धातवः Bh.3.4.
-
-त्राणम् protection of the earth (a duty of क्षत्रिय caste).
-
-देवः, -सुरः a Brāhmaṇa; Bhāg.3.1.12.
-
-धरः a mountain; क्षितिधरपतिकन्यामाददानः करेण Ku.7.94.
-
-धेनुः earth considered as a milchcow; राजन्दुधुक्षसि यदि क्षितिधेनुमेतां तेनाद्य वत्समिव लोकममुं पुषाण Bh.2.46.
-
-नाथः, -पः, -पतिः, -पालः भुज् Masculine, -रक्षिन् Masculine a king, sovereign; R.2.51, 6.76,6.86,7.3,9.75; यः संमानं सदा धत्ते भृत्यानां क्षितिपोऽ- धिकम् Pt.
-
-पुत्रः
- the planet Mars.
- the demon Naraka.
-
-प्रतिष्ठ Adjective dwelling on the earth.
-
-भृत्
- Masculine
- a mountain; सर्वक्षितिभृतां नाथ V.4.27; (where it means 'a king' also); Ki.5.2; Ṛs.6.26.
- a king.
-
-मण्डलम् the globe.
-
-रन्ध्रम् a ditch, hollow.
-
-वर्धनः Masculine a corpse, dead body. करोमि क्षितिवर्धनम् Bk.
-
-वृत्तिः Feminine 'the course of the earth, patient behaviour.
-
-व्युदासः a cave within the earth, an underground hole.
-
-संक्रन्दनः (Equivalent to क्षितीन्द्रः, a king); Śāhendra.2.1.
-
-स्पृश् an inhabitant of the earth (मानुष); इति चोपनतां क्षितिस्पृशं कृतवानासुरपुष्पदर्शनात् R.8.81.
