छिद्रchidraa.Pierced, containing holes. द्रम् A hole, slit, cleft, fissure, rent, pit, opening, crack; नव छिद्राणि तान्येव…
[छिद्-रक्, छिद्र-अच् वा]
- Pierced, containing holes. द्रम् A hole, slit, cleft, fissure, rent, pit, opening, crack; नव छिद्राणि तान्येव प्राणस्यायतनानि तु Y.3.99; Ms.8.239; अयं पटश्छिद्रशतैरलङ्कृतः Mk.2.9; so काष्ठdenotes that the rest of the word under consideration is to be supplied, भूमिdenotes that the rest of the word under consideration is to be supplied etc.
- A defect, flaw, blemish; त्वं हि सर्षपमात्राणि परच्छिद्राणि पश्यसि । आत्मनो बिल्वमात्राणि पश्यन्नपि न पश्यसि ॥ Mb; सुग्रीवेण समं त्वस्य अद्वैधं छिद्रवर्जितम् Rām.7.36.39.
- A vulnerable or weak point, weak side, imperfection, foible; नास्य छिद्रं परो विद्याद्विद्याच्छिद्रं परस्य तु । गूहेत् कूर्म इवाङ्गानि रक्षेद्विवरमात्मनः ॥ Ms.7.15,12; छिद्रं निरूप्य सहसा प्रविशत्यशङ्कः H.1.81. (where छिद्र means a hole also); Pt.3.39; Pt.2.38; Proverb: छिद्रेष्वनर्था बहुली- भवन्ति 'misfortunes never come single'.
- (Astr.) Name of the eighth house.
- Division; भूमिच्छिद्रविधानम् Kau. Atmanepada 2.2;
- Space; भूतानां छिद्रदातृत्वं बहिरन्तरमेव च Bhāg.3.26.34.
- Sky; नानात्वं छिद्रयोर्यद्वज्ज्योतिषोर्वातयोरिव Bhāg.12.4.3.
Derived forms and compounds
-
-अनुजीविन्, -अनुसंधानिन्, -अनुसारिन्
- अन्वेषिन् Adjective
- looking out for faults or flaws.
- seeking the weak points of another, picking holes, censorious; सर्पाणां दुर्जनानां च परच्छिद्रानुजीविनाम् Pt.1.
-
-अन्तर् Masculine a cane, reed.
-
-आत्मन् Adjective one who exposes his weak points to the attack of others.
-
-कर्ण Adjective having the ear pierced.
-
-दर्शन
- Adjective
- exhibiting faults.
- seeking the weak points.
-
-दर्शिन् Adjective observing faults, a captious critic.
Source: Apte
