दिनdinaनम् [nam], नम् [द्युति तमः, दो दी वा नक् ह्रस्व; Uṇ.2.49.]
- नम् nam, नम् [द्युति तमः, दो दी वा नक् ह्रस्व; Uṇ.2.49.]
- Day (Opposite of रात्रि); दिनान्ते निहितं तेजः सवित्रेव हुताशनः R.4.1; यामिनयन्ति दिनानि च सुखदुःखवशीकृते मनसि K.Parasmaipada1; दिनान्ते निलयाय गन्तुम् R.2.15.
- A day (including the night), a period of 24 hours; दिने दिने सा परिवर्धमाना Ku.1.25; सप्त व्यतीयुस्त्रिगुणानि तस्य दिनानि R.2.25.
Derived forms and compounds
-
-अंशः any portion of a day, id est, that is an hour, a watch, etc.
-
-अण्डम् darkness.
-
-अत्ययः, -अन्तः, -अवसानम् evening, sunset; R.2.15,45; दिनान्तरभ्योऽभ्युपशान्तमन्मथः Ṛs.1.1; Ki.9.8.
-
-अधीशः the sun.
-
-अर्धः mid-day, noon.
-
-अन्तकः darkness.
-
-आगमः, -आदिः, -आरम्भः daybreak, morning; Ki.11.52.
-
-ईशः
- ईश्वरः the sun. denotes that the rest of the word under consideration is to be suppliedआत्मजः
- an epithet of Saturn.
- of Karṇa.
- of Sugrīva.
-
-करः, -कर्तृ, -कृत् Masculine the sun; तुल्योद्योगस्तव दिनकृतश्चाधिकारो मतो नः V.2.1; दिनकरकुलचन्द्र चन्द्रकेतो Ubbayapada (Parasmaipada and Atmanepada)6. 8; R.9.23. denotes that the rest of the word under consideration is to be suppliedतनयः Name of (1) Saturn; (2) Sugrīva; (3) Karṇa; (4) Yama. denotes that the rest of the word under consideration is to be suppliedतनया Name of (1) the river Yamunā, (2) the river Tāptī.
-
-कर्तव्यम्, -कार्यम्, -कृत्यम् ceremonies to be performed daily; Ks.
-
-केशरः, -केसरः, -केशवः darkness.
-
-क्षयः, -पातः evening.
-
-चर्या daily occupation, daily routine of business.
-
-च्छिद्रम्
- a constellation or lunar mansion.
- a change of the moon at the beginning or end of a half-day; Hch.
-
-ज्योतिस् Neuter sunshine.
-
-दुःखितः the Chakravāka bird.
-
-नक्तम् Indeclinable by day and night.
-
-नाथः, -पः, -पतिः, -बन्धः, -प्रणीः, -मणिः, -मयूखः, -रत्नम् the sun; दिनमणिमण्डलमण्डन Gīt.; पस्पृशुर्न पृथिवीं तुरङ्गमाः स्पर्धयेव दिननाथवाजिनाम् Vikr.14.64;11.1.
-
-पाटिका a day's wages; Vet.4.
-
-बलम् Name of the fifth, sixth, seventh, eighth, eleventh, and twelfth signs of the zodiac taken collectively.
-
-मलम् a month.
-
-मुख morning; तुल्यतां दिनमुखेन दिनान्तः Ki.9.8; दिनमुखानि रविर्हिमनिग्रहै- र्विमलयन् मलयं नगमत्यजत् R.9.25.
-
-मूर्द्धन् Masculine the eastern mountain behind which the sun is supposed to rise.
-
-यौवनम् mid-day, noon (the youth of day).
-
-वारः a week-day.
-
-व्यास -दलम् the radius of a circle made by an asterism in its daily revolution; Sūrya S.2.6.
-
-स्पृश् Neuter a lunar day coinciding with 3 week-days; Hch.
