नक्षत्रम्nakṣatramA star in general.
[न क्षरति; Compare Uṇ.3.15 also]
- A star in general.
- A constellation, an asterism in the moon's path, lunar mansion; नक्षत्राणामहं शशी Bg.1.21. नक्षत्र- ताराग्रहसंकुलापि R.6.22; (they are twenty-seven).
- A pearl.
- A necklace of 27 pearls.
Derived forms and compounds
-
-ईशः, -ईश्वरः, -नाथः, -पः, -पतिः, -राजः the moon; R.6.66.
-
-उपजीविन् an astrologer.
-
-कान्तिविस्तारः the white Yāvanāla flower.
-
-चक्रम्
- the sphere of the fixed stars.
- the lunar asterisms taken collectively.
-
-जातम् birth when the moon is in a particular Nakṣatra.
-
-दर्शः an astronomer or astrologer.
-
-नेमिः
- the moon.
- the pole-star.
- an epithet of Viṣṇu. (-मिः Feminine) Revatī, the last asterism.
-
-पथः the starry sky.
-
-पाठकः an astrologer.
-
-पुरुषः (in Astronomy) the figure of a man's body on the limbs of which are shown the various asterisms.
-
-भोगः the diurnal period of a Nakṣatra; भभोगोऽष्टशती लिप्ता Sūrya-siddhānta.
-
-माला
- a group of stars.
- a necklace of twenty-seven pearls; 'सैव नक्षत्रमाला स्यात् सप्तविंशतिमौक्तिकैः' Ak.; Śi.18.35; नक्षत्रमालाभरणमिव मदनद्विपस्य; K.; Kau. Atmanepada 2. 11.
- the table of the asterisms in the moon's path.
- a kind of neck-ornament of elephants; अनङ्गवारण- शिरोनक्षत्रमालायमानेन मेखलादाम्ना K.11.
-
-मालिनी Name of a flowering creeper (Marâthî जाई).
-
-योगः the conjunction of the moon with the lunar mansions.
-
-लोकः the starry region, the firmament.
-
-वर्त्मन् Neuter the sky.
-
-विद्या astronomy or astrology; Ch. Up.7.1.2.
-
-वृष्टिः Feminine shooting of falling stars.
-
-साधनम् calculation for the fixation of auspicious periods of Nakṣatras.
-
-सूचकः a bad astrologer; तिथ्युत्पत्तिं न जानन्ति ग्रहाणां नैव साधनम् । परवाक्येन वर्तन्ते ते वै नक्षत्रसूचकाः ॥ or अविदित्वैव यः शास्त्रं दैवज्ञत्वं प्रपद्यते । स पङ्क्तिदूषकः पापो ज्ञेयो नक्षत्रसूचकः ॥ Bṛi. S.2.17,18.
