निरुक्तniruktaa.Expressed, pronounced, explained, defined.
- Expressed, pronounced, explained, defined.
- Loud, distinct.
- Enjoined, decided; पात्रं त्वत्र निरुक्तं वै कविभिः पात्रवित्तमैः Bhāg.7.14.34.
- Interpreted, accomplished (as a word); proved from शब्दप्रमाण (as शब्दैकगम्य); वेदांश्च वेद्यं तु विधिं च कृत्स्नमथो निरुक्तं परमार्थतां च Mb.12.245.3.
Derived forms and compounds
-
-क्तम्
- Explanation, derivation, etymological interpretation. स वा एष आत्मा हृदि तस्यैतदेव निरुक्तं हदयमिति Ch. Up.8.3.3; महत्त्वाद्भारवत्त्वाच्च महाभारत- मुच्यते । निरुक्तमस्य यो वेद सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥ Mb.1.1.274.
- Name of one of the six Vedāṅgas, that which contains glossarial explanation of obscure words, especially those occurring in the Vedas; नाम च धातुजमाह निरुक्ते Nir.
- Name of a celebrated commentary on the Nighaṇṭus by Yāska.
-
-कारः Name of the sage Yāska.
-
-जः one of the twelve kinds of sons allowed by the old Hindu law (Equivalent to क्षेत्रजः quod vide, which see); आत्मा पुत्रश्च विज्ञेयस्तस्यानन्त- रजश्च यः । निरुक्तजश्च विज्ञेयः सुतः प्रसृतजस्तथा ॥ Mb.13.49.3.
-
-वृत्तिः Name of a com. on Yāska's निरुक्त by Durgāchārya.
Source: Apte
