बुध्budh1 U., Ā. (बोधति-ते, बुध्यते, बुद्ध)
- 1 Ubbayapada (Parasmaipada and Atmanepada), Ā. (बोधति-ते, बुध्यते, बुद्ध)
- To know, understand, comprehend; क्रमादमुं नारद इत्यबोधि सः Śi.1. 3;9.24; नाबुद्ध कल्पद्रुमतां विहाय जातं तमात्मन्यसिपत्रवृक्षम् R.14.48; यदि बुध्यते हरिशिशुः स्तनंधयः Bv.1.53.
- To perceive, notice, recognise, mark; हिरण्मयं हंसमबोधि नैषधः Name1.117; अपि लङ्घितमध्वानं बुबुधे न बुधोपमः R.1.47;12.39.
- To deem, regard, consider, esteem etc.
- To heed, attend to.
- To think, reflect.
- To wake up, awake, rise from sleep; दददपि गिरमन्तर्बुध्यते नो मनुष्यः Śi.11.4; ते च प्रापुरुदन्वन्तं बुबुधे चादिपूरुषः R.1.6.
- To regain consciousness, to come to one's senses; शनैरबोधि सुग्रीवः सोऽलुञ्चीत्कर्णनासिकम् Bk.15.57.
- To advise, admonish.-Causal (बोधयति-ते)
- To cause to know, make known, inform, acquaint with.
- To teach, communicate, impart.
- To advice, admonish; बोधयन्तं हिताहितम् Bk. 8.82; मच्चिता मद्गतप्राणा बोधयन्तः परस्परम् Bg.1.9.
- To revive, restore to life, bring to senses or consciousness.
- To remind, put in mind of; स्मरिष्यति त्वां न स बोधितोऽपि सन् Ś.4.1.
- To wake up, rouse, excite (Figurative); अकाले बोधितो भ्रात्रा R.12.81;5.75.
- To revive the scent (of a perfume).
- To cause to expand, open; मधुरया मधुबोधितमाधवी Śi.6.2; सविता बोधयति पङ्कजान्येव Ś.5.28.
- To signify, convey, indicate. -Desid. (बुबु-बो-धिषति-ते, बुभुत्सते) To wish to know etc.
Source: Apte