भर्तृbhartṛm.A husband; यद्भर्तुरेव हितमिच्छति तत् कलत्रम् Bh.2.8; स्त्रीणां भर्ता धर्मदाराश्च पुंसाम् Māl.6.18.
[भृ-तृच्]
- A husband; यद्भर्तुरेव हितमिच्छति तत् कलत्रम् Bh.2.8; स्त्रीणां भर्ता धर्मदाराश्च पुंसाम् Māl.6.18.
- A lord, master, superior; भर्तुः शापेन Me.1; गणdenotes that the rest of the word under consideration is to be supplied, भूतdenotes that the rest of the word under consideration is to be supplied etc.
- A leader, commander, chief; स्वभर्तृनामग्रहणाद्बभूव सान्द्रे रजस्यात्मपरावबोधः R.7.41.
- A supporter, bearer, protector; भर्ता स्वानां श्रेष्ठः पुर एता भवति Bri. Up.1.3.18.
- The creator.
- Name of Viṣṇu; सवनो भावनो भर्ता V. Sah.
Derived forms and compounds
-
-गुणः the excellence or virtue of a husband; उत्कर्षं योषितः प्राप्ताः स्वैः स्वैर्भर्तृगुणैः शुभैः Ms.9.24.
-
-घ्नी a woman who murders her husband; पाषण्ड्यानाश्रितास्तेना भर्तृघ्न्यः कामगादिकाः Y.3.6.
-
-चित्त Adjective thinking of a husband; Ks.
-
-दारकः a crown-prince, prince royal, young prince, an heirapparent (a term of address chiefly used in dramas).
-
-दारिका a young princess (a term of address in dramas).
-
-देवता, -दैवता idolizing a husband.
-
-प्रिय, -भक्त Adjective devoted to one's master.
-
-लोकः the husband's world; पतिं या नाभिचरति मनोवाग्देहसंयता । सा भर्तृलोकमाप्नोति Ms. 5.165.
-
-व्रतम् fidelity or devotion to a husband. (-ता) a virtuous and devoted wife; Compare पतिव्रता.
-
-शोकः grief for the death of the husband.
-
-हरिः Name of a celebrated author to whom are ascribed the three Śatakas (शृङ्गार, नीति and वैराग्य) and also वाक्यपदीय and भट्टि- काव्य.
-
-हार्यधन Adjective (a slave) whose possessions may be taken by his master; न हि तस्यास्ति किंचित् स्वं भर्तृहार्यधनो हि सः Ms.8.417.
-
-हीन Adjective abandoned by a master.
