विद्vidI. 2 P. (वेत्ति or वेद, विवेद-विदांचकार, अवेदीत्, वेत्स्यति, वेत्तुम्, विदित; desid. विविदिषति)
- I. 2 Parasmaipada (वेत्ति or वेद, विवेद-विदांचकार, अवेदीत्, वेत्स्यति, वेत्तुम्, विदित; Desiderative विविदिषति)
- To know, understand, learn, find out, ascertain, discover; न चैतद्विमः कतरन्नो गरीयो यद्वा जयेम यदि वा नो जयेयुः Bg.2.5; तं मोहान्धः कथमय- ममुं वेत्तु देवं पुराणम् Ve.1.23;3.39; Ś.5.27; R.3.43; Bg.4.34;18.1.
- To feel, experience; परायत्तः प्रीतेः कथमिव रसं वेत्ति पुरुषः Mu.3.4.
- To look upon, regard, consider, know or take to be; य एनं वेत्ति हन्तारम् Bg.2. 19; विद्धि व्याधिव्यालग्रस्तं लोकं शोकहतं च समस्तम् Moha M.5; Bg.2.17; Ms.1.33; Ku.6.3. -Causal (वेदयति-ते)
- To make known, communicate, inform, apprise, tell.
- To teach, expound; वेदार्थं स्वानवेदयत् Sk.
- To feel, experience; येन वेदयते सर्वं सुखं दुःखं च जन्मसु Ms.12.13. -II. 4 Ā. (विद्यते, वित्त)
- To be, to exist; अपापानां कुले जाते मयि पापं न विद्यते Mk.9.37; नासतो विद्यते भावो नाभावो विद्यते सतः Bg.2.16; (Compare the root (1) अस्).
- To happen. -III. 6 Ubbayapada (Parasmaipada and Atmanepada) (विन्दति-ते, वित्त)
- To get, obtain, acquire, gain; एकमप्यास्थितः सम्यगुभयोर्विन्दते फलम् Bg.5. 4; Y.3.192.
- To find, discover, recognise; यथा धेनुसहस्रेषु वत्सो विन्दति मातरम् Subhāṣ.; Ms.8.19.
- To feel, experience; R.14.56; Bg.5.21;11.24; 18.45.
- To marry; Ms.9.69. -IV. 7 Ā. (विन्त्ते, वित्त or विन्न)
- To know, understand.
- To consider, regard, take for; न तृणेह्मीति लोकोऽयं विन्त्ते मां निष्पराक्रमम् Bk.6.39.
- To find, meet with.
- To reason, reflect.
- To examine, inquire into. -V. 1 Ā. (वेदयते)
- To tell, declare, announce, communicate.
- To feel, experience.
- To dwell. (The following verse illustrates the root in some of its conjugations: वेत्ति सर्वाणि शास्त्राणि गर्वस्तस्य न विद्यते . विन्त्ते धर्मं सदा सद्भिस्तेषु पूजां च विन्दति ॥ Compare also: सत्तायां विद्यते ज्ञाने वेत्ति विन्त्ते विचारणे । विन्दते विन्दति प्राप्तौ श्यन्लुक् श्नम्शेष्विदं क्रमात् ॥) Compare Latin video; Atmanepada S. witan; Gothic vait.
Derived forms and compounds
-
विद् vid, Adjective
- (At the end of comp.) Knowing, conversant with; वेदविद् etc.; यानि वेदविदां श्रेष्ठो भगवान् बादरायणः Bhāg.1.1.7; Mv.1.26. -Masculine
- The planet Mercury.
- A learned man, wise man. -Feminine
- Knowledge.
- Understanding, intellect.
Source: Apte