Sanskrit dictionary (beta)

Derived forms and compounds

• -रः

  1. A hero, warrior, champion; कोऽप्येष संप्रति नवः पुरुषावतारो वीरो न यस्य भगवान् भृगुनन्दनोऽपि Ubbayapada (Parasmaipada and Atmanepada)5.33.
  2. The sentiment of heroism (in rhetoric); अस्तोक- वीरगुरुसाहसमद्भुतं च Mv.1.6; it is distinguished under four heads; दानवीर, धर्मवीर, दयावीर and युद्धवीर; for explanation see these words sub voic, see under tbe word).
  3. An actor.
  4. Fire.
  5. The sacrificial fire.
  6. A son; अस्य कुले वीरो जायते Ch. Up.3.13.6; वीरं मे दत्त पितरः Śrādhamantras.
  7. A husband.
  8. The Arjuna tree.
  9. A Jaina.
  10. The Karavīra tree.
  11. Name of Viṣṇu.

• -रम्

  1. A reed.
  2. Pepper.
  3. Rice-gruel.
  4. The root of Uśīra quod vide, which see
  5. Iron; Gīrvāṇa.

• -अध्वन्, -मार्गः a heroic death.

• -अम्लः a kind of sorrel.

• -आशंसनम्

  1. keeping watch.
  2. the post of danger in battle.
  3. a forlorn hope.
  4. a field of battle; पयोदजालमिव तद्वीरा- शंसनमाबभौ Śi.19.79.

• -आसनम्

  1. a kind of posture practised in meditation; एकं पादमथैकस्मिन् विन्यस्योरौ तु संस्थितम् । इतरस्मिंस्तथैवोरुं वीरासनमिति स्मृतम् ॥ Compare पर्यङ्क.
  2. kneeling on one knee.
  3. a field of battle.
  4. the station of a sentinel. ईशः, ईश्वरः epithets of Śiva.
  5. a great hero.

• -उञ्झः a Brahmaṇa who omits to offer oblations to the sacrificial fire.

• -काम Adjective desirous of male offspring.

• -कीटः an insignificant or contemptible warrior.

• -गतिः Indra's heaven.

• -जयन्तिका

  1. a war-dance.
  2. war, battle.

• -तरुः

  1. the Bilva tree.
  2. the Arjuna tree.

• -धन्वन् Masculine an epithet of the god of love.

• -पट्टः a sort of military dress.

• -पट्टिका a gold band worn by men across the forehead; नलस्य भाले मणिवीरपट्टिकानिभेव लग्नः परिधिर्विधोर्बभौ Name15.61.

• -पत्नी the wife of a hero.

• -पानम् (णम्) an exciting or refreshing drink taken by soldiers either before or after a battle; मदोऽयं संप्रहारेऽस्मिन् वीरपानं समर्थ्यताम् Rām.4.11.38.

• -बाहुः Name of Viṣṇu.

• -भद्रः

  1. Name of a powerful hero created by Śiva from his matted hair; see दक्ष; महावीरोऽपि रे भद्र मम सर्वगणेष्विह । वीरभद्राख्यया हि त्वं प्रथितिं परमं व्रज । कुरु मे सत्वरं कर्म दक्षयज्ञं क्षयं नय ॥ Kāśīkhaṇḍa.
  2. a distinguished hero.
  3. a horse fit for the Aśvamedha sacrifice.
  4. a kind of fragrant grass.

• -भवन्ती the elder sister; Gīrvāṇa.

• -भावः heroic nature.

• -मर्दलः a war-drum.

• -मुद्रिका a ring worn on the middle toe.

• -रजस् Neuter red lead.

• -रसः

  1. the sentiment of heroism.
  2. a warlike feeling.

• -रेणुः Name of Bhīmasena.

• -लोकः Indra's heaven.

• -वादः glory.

• -विप्लावकः a Brāhmaṇa who performs sacrifices by means of money got from the lowest castes.

• -वृक्षः

  1. the Arjuna tree.
  2. the marking-nut plant.

• -व्रत Adjective adhering to one's purpose; पूर्णः श्रुतधरो राजन्नाह वीरव्रतो मुनिः Bhāg.1.87.45.

• -तम् heroism.

• -शङ्कुः an arrow.

• -शयः, -शयनम्, -शय्या

  1. the couch of a dead or wounded hero in a battle; battlefield; कलेवरं योगरतो विजह्याद्यदग्रेणीर्वीरशयेऽनिवृत्तः Bhāg.6.1.33.
  2. a particular posture.

• -सूः

  1. Feminine the mother of a hero; (so -वीरप्रसवा, -प्रसूः, -प्रसविनी); तस्यात्मनोऽर्धं पत्न्यास्ते नान्वगाद्वीरसूः कृपी Bhāg.1.7.45.
  2. the mother of a male child.

• -सेनः Name of the father of Nala.

• -सैन्यम् garlic.

• -स्कन्धः a buffalo.

• -स्थानम् Equivalent to वीरासन (1); स्थाणु- भूतो महातेजा वीरस्थानेन पाण्डव Mb.3.122.2;13.142.8; (Equivalent to स्वर्ग) heaven; वीरासनं वीरशय्यां वीरस्थानमुपागतम् । अक्षया- स्तस्य वै लोकाः सर्वकामगमास्तथा ॥ Mb.13.7.13.

• -हत्या the killing of a man; murder of a son; चान्द्रायणं चरेन्मासं वीरत्यासमं हि तत् Ms.11.41; वीरहत्यामवाप्तोऽसि वह्नीनुद्वास्य यत्नतः Śāṅkaradigvijaya 8.26.

• -हन्

  1. Masculine a Brāhmaṇa who has neglected his domestic fire; तेनादृश्यन्त वीरघ्ना न तु वीरहणो जनाः Name17.197; (Compare Note on Name17.197 given by the English translator Handiqui, Parasmaipada63.).
  2. A childmurderer; वीरहा वा एष देवानां भवति योऽग्निमुद्वासयते Ts.1.5.2.
  3. Name of Viṣṇu.