Sanskrit dictionary (beta)

Every entry for a word in Apte, Monier-Williams, Macdonell and the Dhātupāṭha, with their abbreviations spelled out, and an analysis of its forms.

Results for स्मृ

3 dictionaries · exact headword

Apte Dictionary

V. S. Apte, The Practical Sanskrit–English Dictionary

स्मृsmṛI. 5 P. (स्मृणोति)
1. I. 5 Parasmaipada (स्मृणोति)
2. To please, gratify.
3. To protect, defend.
4. To live. -II. 1 Parasmaipada (Ātm. also in epic poetry) (स्मरति, स्मृत; Pass. स्मर्यते)
5. (a) To remember, bear or keep in mind, recollect, call to mind, be aware of; स्मरसि सुरसनीरां तत्र गोदावरी वा स्मरसि च तदुपान्तेष्बावयोर्वर्तनानि Ubbayapada (Parasmaipada and Atmanepada)1.26. (b) To call to mind, call upon mentally, think of; स्मरात्मनोऽभीष्टदेवताम् Pt.1; R.15.45.
6. To recite mentally or call upon the name of a deity etc.; यः स्मरेत् पुण्डरीकाक्षं सबाह्याभ्यन्तरः शुचिः.
7. To lay down or record in a Smṛiti; तथा च स्मरन्ति.
8. To declare, regard, consider; निरतिशयं गरिमाणं तेन जनन्याः स्मरन्ति विद्वांसः Pt.1.3.
9. To remember with regret, yearn after, long or desire for (Often times with Genitive); स्मर्तुं दिशन्ति न दिवः सुरसुन्दरीभ्यः Ki.5.28; कच्चिद्भर्तुः स्मरसि रसिके त्वं हि तस्य प्रियेति Me.87; Mu.5.14; भवत्याः स्मरता- त्यर्थमर्पितः (अङ्गुलीयकः) सादरं मम Bk.8.118.
10. To teach.-Causal (स्मारयति-ते, but स्मरयति-ते in the last sense)
11. To cause to remember, remind, put in mind of, call to mind; अनेन मत्प्रियाभियोगेन स्मारयसि मे पूर्वशिष्यां सौदामिनीम् Māl.1; sometimes with two Accusative; अपि चन्द्रगुप्तदोषा अतिक्रान्तपार्थिव- गुणान् स्मारयन्ति प्रकृतीः Mu.1; य एव दुःस्मरः कालस्तमेव स्मारिता वयम् Ubbayapada (Parasmaipada and Atmanepada)6.34.
12. To give information.
13. To cause to remember with regret, cause to long or desire for; वरतनोः स्मरयत्यनिलोऽन्यदा Śi.6.56;8.64. -Desid. (सुस्मूर्षते) To wish to recollect.
Source: Apte

Monier-Williams

Monier Monier-Williams, A Sanskrit–English Dictionary

स्मृsmṛv.l. for √स्पृ q.v.
1. varia lectio for √स्पृ quod vide
2. class1 Parasmaipada (Dha1tup. xxii, 35) स्म्/अरति (mc. also that the rest of a word is to be suppliedते; perfect tense सस्मार, सस्मर्थ, सस्मरुः MBh. R. etc.; Aorist अस्मार्षीत्, that the rest of a word is to be suppliedषुः ibidem; future स्मर्ता, स्मरिष्यति ibidem; infinitive mood स्मर्तुम् ibidem; indeclinablepage and participle स्मृत्वा Gr2S3rS.; स्मरित्वा MBh.; -स्मृत्य, स्मारम् [quod vide] ibidem etc.), to remember, recollect, bear in mind, call to mind, think of, be mindful of (genitive case or accusative; the action remembered is expressed by a page and participlepage and participle or an imperfect tense with यद्, "that", or by a future without यद्; the future may stand with यद्, if there are two actions; confer, compare Pa1n2. 2-3, 52; iii, 2, 112 etc.) fg-veda etc.; to remember or think of with sorrow or regret MBh.; to hand down memoriter, teach, declare RPra1t. Ka1s3. Pan5cat.; to recite Hcat. : Passive voice स्मर्य्/अते (Aorist अस्मारि; Prec. स्मृषीष्ट or स्मरिषीष्ट), to be remembered or recorded or declared (as a law) or mentioned in the Smr2iti स्मृति (with न, "to be passed over in silence") Breton Ra1jat. Sarvad.; to be declared or regarded as, pass for (nominative case or locative case) A1past. Ka1s3. : Causal स्मारयति (rarely स्मरयति; mc. also Atmane-pada; Aorist असस्मरत्; Passive voice स्मार्यते), to cause to remember or be mindful of or regret MBh. R. etc. (confer, compare Pa1n2. 1-3, 67 Scholiast or Commentator); to remind any one of (two accusative or accusative and genitive case or rarely genitive case of person) MBh. Ka1v. etc.: Desiderative सुस्मूर्षते (Pa1n2. 1-3, 57), to wish to remember Bhat2t2. : Intensive सास्मर्यते or सास्मर्ति grammar ([confer, compare Greek μέρμερος Page1272,1; Latin memor, mora .])
Source: Monier-Williams

Dhātupāṭha

Dhātupāṭha — the verbal roots of Sanskrit

स्मृsmṛ

Entries in the Dhātupāṭha

आध्याने (आध्यानं सोत्कण्ठ-स्मरणम्)

1P, aniṭ, sak (घट्-आदि)
to long for, to remember with regret (आध्यान means सोत्कण्ठ-स्मरण (remembering with longing or regret))

चिन्तायाम्

1P, aniṭ, sak

to remember

Paradigms in the source5 tables

Present (laṭ) · parasmaipadaSource: HNV

Person	Singular	Dual	Plural
3rd	स्मरति	स्मरतः	स्मरन्ति
2nd	स्मरसि	स्मरथः	स्मरथ
1st	स्मरामि	स्मरावः	स्मरामः

Aorist (luṅ) · parasmaipadaSource: HNV

Person	Singular	Dual	Plural
3rd	अस्मार्षीत्	अस्मार्ष्टाम्	अस्मार्षुः
2nd	अस्मार्षीः	अस्मार्ष्टम्	अस्मार्ष्ट
1st	अस्मार्षम्	अस्मार्ष्व	अस्मार्ष्म

Aorist (luṅ) · passive (karmaṇi)Source: HNV

Person	Singular	Dual	Plural
3rd	अस्मारि	अस्मरिषाताम् अस्मृषाताम्	अस्मरिषत अस्मृषत
2nd	अस्मरिष्ठाः अस्मृष्ठाः	अस्मरिषाथाम् अस्मृषाथाम्	अस्मरिध्वम् अस्मरिढ्वम् अस्मृढ्वम्
1st	अस्मरिषि अस्मृषि	अस्मरिष्वहि अस्मृष्वहि	अस्मरिष्महि अस्मृष्महि

Perfect (liṭ) · parasmaipadaSource: HNV

Person	Singular	Dual	Plural
3rd	सस्मार	सस्मरतुः	सस्मरुः
2nd	सस्मर्थ	सस्मरथुः	सस्मर
1st	सस्मार सस्मर	सस्मरिव	सस्मरिम

Causative (ṇic) · present (laṭ) · parasmaipadaSource: DR

Person	Singular	Dual	Plural
3rd	स्मारयति	स्मारयतः	स्मारयन्ति
2nd	स्मारयसि	स्मारयथः	स्मारयथ
1st	स्मारयामि	स्मारयावः	स्मारयामः

Source: Dhātupāṭha

Analysis (Beta) · स्मृ

morphology by sanskrit_parser

Analysis unavailable: the morphological analyzer is not running on this server.