श्रीमद्भगवद्गीताBhagavad Gītā · in the light of Sri Aurobindo, home
Sign in
ApteAll dictionariesSanskrit dictionaryDhātuPāṇiniConjugationDeclensionInflected formsParts of speechWord frequencyTree diagramAnalyzerRootsQuarter-verse indexMemorable linesNames

कोशःDictionaries

Apte Dictionary

V. S. Apte, The Practical Sanskrit–English Dictionary. Look up any word of the Gita in Devanagari, IAST or Harvard-Kyoto, or browse the headwords letter by letter.

Entry अवश

  1. अवशavaśaa.Independent, free; विशन्ति चावशाः पार्थ योगाद्योगबलान्विताः Mb.12.3.24.

    [नास्ति वशं आयत्तत्वं यस्य]

    1. Independent, free; विशन्ति चावशाः पार्थ योगाद्योगबलान्विताः Mb.12.3.24.
    2. Not compliant or docile, disobedient, self-willed; स्त्री चावशा Pt.1.424; Ms.5.33.
    3. Not subjected to or swayed; अवशो विषयाणाम् K.45; uncontrolled, unrestarined; denotes that the rest of the word under consideration is to be suppliedइन्द्रियचित्तानाम् H.1.17;2.14; Dk.34; मधुरैरवशानि लम्भयन् वशम् Ki.2.55 wild.
    4. Not master of oneself, subject to the senses; कमपरमवशं न विप्रकुर्युः Ku.6.95.
    5. Not having one's own will, dependent, helpless, powerless; सकलमवशं सीदति जगत् H.2.76; कार्यते ह्यवशः Bg.3.5; K.174; Pt.1.335; Ubbayapada (Parasmaipada and Atmanepada)3; कथमवशो ह्ययशोविषं पिबामि Mk.1.13; विमुञ्चन्त्यवशा देहं कालस्य वशमागताः Rām. Mu.1.12.
    6. Necessary, certain; किमस्य भवतो यथा सुहृद एव नाशोऽवशः Mu.6.16.

    Derived forms and compounds

    • -इन्द्रियचित्त Adjective whose mind and senses are not held in subjection.

    • -ग Adjective Not being in any one's power.

    In the Gita3·56·448·1918·609·8

    कार्यते ह्यवशः कर्म सर्वः प्रकृतिजैर्गुणैः ॥

    kāryate hyavaśaḥ karma sarvaḥ prakṛtijairguṇaiḥ. — For none stands even for a moment not doing work, everyone is made to do action helplessly by the modes born of Prakriti. 3·5
    • अवशःavaśaḥnominative singular of the masculine form of the adjective avaśa (helpless).
    • अवशम्avaśamaccusative singular of the masculine form of the adjective avaśa (helpless) 9:8.
    Source: ApteSearch all dictionariesAnalyse the word

Browse by letter

Headwords under अ

Part 43 of 52 अवरुदित – अवष्वन्All parts
  1. अ – अक्तु
  2. अक्त्रम् – अग्नायी
  3. अग्नि – अचित्वस्
  4. अचिन्तित – अञ्जलिका
  5. अञ्जस् – अतिचमू
  6. अतिचर् – अतिरोग
  7. अतिलङ्घनम् – अत्याचार
  8. अत्यादित्य – अद्रव्यम्
  9. अद्रि – अधिराज्
  10. अधिराज्यम् – अध्युष्ट
  11. अध्युष्ट्र – अनमितंपच
  12. अनमित्र – अनानुपूर्व्यम्
  13. अनानुभूति – अनिर्देश
  14. अनिर्देश्य – अनुगामुक
  15. अनुगिरम् – अनुनिर्देश
  16. अनुनिर्वाप – अनुब्राह्मणम्
  17. अनुब्राह्मणिन् – अनुवाक
  18. अनुवाक्या – अनुसाम
  19. अनुसामन्त – अन्तरेण
  20. अन्तर्गत – अन्वारभ्
  21. अन्वारभ्य – अपतानक
  22. अपतानकिन् – अपरिक्रम
  23. अपरिक्लेश – अपसर
  24. अपसरणम् – अपाष्टि
  25. अपाष्ठ – अप्रकृति
  26. अप्रकृष्ट – अप्राप्त
  27. अप्राप्ति – अभिक्रमणम्
  28. अभिक्रान्तिन् – अभिनन्द्
  29. अभिनन्द – अभिमाद्यत्क
  30. अभिमान – अभिव्याप्
  31. अभिव्यापक – अभिसायम्
  32. अभिसार – अभ्यर्थनम्
  33. अभ्यर्थनीय – अभ्युपगम्
  34. अभ्युपगम – अमिनत्
  35. अमिलातकम् – अयशस्
  36. अयशस्य – अरातीयु
  37. अरातीवन् – अर्थत
  38. अर्थना – अलाञ्छन
  39. अलाण्डु – अवक्रुष्ट
  40. अवक्रोश – अवज्ञा
  41. अवज्ञात – अवनामिन्
  42. अवनाय – अवरुग्ण
  43. अवरुदित – अवष्वन्
  44. अवष्वाण – अवाच्
  45. अवाचीन – अविनाश
  46. अविनिगम – अवेक्षमाण
  47. अवेक्षा – अशारीरिक
  48. अशाश्वत – अश्विनी
  49. अश्विमत् – असक्त
  50. असक्ति – असुष्वि
  51. असुसू – अस्वतन्त्र
  52. अस्वत्वम् – अह्वला