उपपत्तिupapattif.Happening, occurring, becoming visible, appearance, production, birth; अथोपपत्तिं छलनापरोऽ- पराम् Śi.1.69…
- Happening, occurring, becoming visible, appearance, production, birth; अथोपपत्तिं छलनापरोऽ- पराम् Śi.1.69 (जन्म); इष्टानिष्टोपपत्तिषु Bg.13.9.
- Cause, reason, ground; प्रियेषु यैः पार्थ विनोपपत्तेः Ki.3.52.
- Reasoning, argument; उपपत्तिमदूर्जितं वचः Ki.2.1; देवि सोपपत्तिकमभिहितम् । Nāg.5 argumentative; giving a reason for the establishment of a matter; S. D.482.
- Fitness, propriety.
- Termination, end.
- Association, connection.
- Acceptance, adoption; Mv.5.
- Ascertainment, demonstration, demonstrated conclusion; उपपत्तिरुदाहृता बलात् Ki.2.28.
- (In Arithmetic or Geom.) Proof, demonstration.
- A means, an expedient.
- Assistance, support, help; ततः प्रजह्रे सममेव तत्र तैरपेक्षितान्योन्यबलोपपत्तिभिः Ki.14.44.
- Doing, effecting, gaining; accomplishment; स्वार्थोपपत्तिं दुर्बलाशः R.5.12; तात्पर्यानुपपत्तितः Bhāṣā Parasmaipada; H.3.111; see अनुपपत्ति.
- Attainment, getting; असंशयं प्राक् तनयोपपत्तेः R.14.78; Ki.3.1.
- Religious abstraction (समाधि).
- Accident, chance; उपपत्त्योपलब्धेषु लोकेषु च समो भव Mb.12.288.11.
- Suitability, expediency; उपपत्ति- मदूर्जिताश्रयं नृपमूचे वचनं वृकोदरः Ki.2.1; Bhag.4.28.68.
Derived forms and compounds
-
-समः (in logic) a kind of contradiction in which both the contradictory ascertions are supposed to be demonstrable (Exempli gratia, for example sound is eternal because it is produced; it is eternal because it is not tangible). Nyāyadarśana.
-
-परित्यक्त Adjective Unproved, unreasonable, destitute of argument or proof; Raj. T.