श्रीमद्भगवद्गीताBhagavad Gītā · in the light of Sri Aurobindo, home
Sign in
ApteAll dictionariesSanskrit dictionaryDhātuPāṇiniConjugationDeclensionInflected formsParts of speechWord frequencyTree diagramAnalyzerRootsQuarter-verse indexMemorable linesNames

कोशःDictionaries

Apte Dictionary

V. S. Apte, The Practical Sanskrit–English Dictionary. Look up any word of the Gita in Devanagari, IAST or Harvard-Kyoto, or browse the headwords letter by letter.

Entry क्षय

  1. क्षयkṣayaSee under क्षि.

    See under क्षि.

    Derived forms and compounds

    • -कालः

      1. time of universal destruction.
      2. the period of decline.

    • -कासः consumptive cough.

    • -तिथिः Feminine

    • -क्षयाहः the lunar day not beginning with the sun-rise, hence omitted in the calendar.

    • -पक्षः

      1. the dark fortnight. क्षयपक्ष इवैन्दवीः कलाः सकला हन्ति स शक्तिसंपदः Ki.2.37.
      2. a fortnight of 13 days.

    • -मासः the month in which two संक्रान्तिs occur and which is omitted in the adjustment of the lunar-solar calender.

    • -युक्तिः Feminine, -योगः an opportunity of destroying; Ki.2.9.

    • -रोगः consumption.

    • -वायुः the wind that is to blow at the destruction of the world.

    • -संपद् Feminine total loss, ruin.

    • क्षयः kṣayḥ

      1. क्षि-अच्
      2. A house, residence, abode; यातनाश्च यमक्षये Ms.6.61; निर्जगाम पुनस्तस्मात्क्षयान्नारायणस्य ह Mb.
      3. Loss, decline, waste, wane, decay, diminution; आयुषः क्षयः R.3.69; धनक्षये वर्धति जाठराग्निः Pt.2.186; so चन्द्रक्षयः, क्षयपक्षः etc.
      4. Destruction, end, termination; निशाक्षये याति ह्रियैव पाण्डुताम् Ṛs.1.9; Amaru.6.
      5. Pecuniary loss; Ms.8.41.
      6. Fall (as of prices.)
      7. Removal.
      8. Universal destruction (प्रलय).
      9. Consumption.
      10. A disease in general.
      11. The negative sign or quantity, minus (in algebra).
      12. Family, race.
      13. The house of Yama.
      14. A part of the elephant's knee (गजजानुभागविशेषः); Mātaṅga Latin5.15.
      15. Power (क्षी क्षयैश्वर्ययोरित्यैश्वर्यार्थस्य क्षिधातो रूपम् -Commentary on Mb.12.33.2); उपपद्यति संयोगाद् गुणैः सह गुणक्षयात् Tbe same.

    • -यम् Name of the last year in the sixty years cycle.

    • -उपशमः complete annihilation of the desire of being active (Jaina).

    • -कर (also क्षयंकर)Adjective causing decay or destruction, ruinous.

    In the Gita16·918·25

    प्रभवन्त्युग्रकर्माणः क्षयाय जगतोऽहिताः ॥

    prabhavantyugrakarmāṇaḥ kṣayāya jagato'hitāḥ. — Leaning on that way of seeing life, and by its falsehood ruining their souls and their reason, the Asuric men become the centre or instrument of a… 16·9
    • क्षयायkṣayāyadative singular of the masculine noun kṣaya (destruction).
    • क्षयम्kṣayamaccusative singular of the masculine noun kṣaya (waste of effort) .
    Source: ApteSearch all dictionariesAnalyse the word

Browse by letter

Headwords under क

Part 18 of 20 क्रोडीमुख – क्षर्All parts
  1. क् – कटकटा
  2. कटकटापयति – कण्डुर
  3. कण्डूति – कन्युषम्
  4. कप् – करीष
  5. करीषंकषा – कलटम्
  6. कलत – कषि
  7. कषिका – कानिष्ठिकम्
  8. कानिष्ठिनेय – कार्कीक
  9. कार्ण – कासार
  10. कासिका – कुंश्
  11. कुक् – कुण्डिनम्
  12. कुण्डिना – कुलंभर
  13. कुलक – कूचिका
  14. कूज् – कृषाण
  15. कृषि – कोट
  16. कोटक – कौर्प्य
  17. कौर्म – क्रोडीकृ
  18. क्रोडीमुख – क्षर्
  19. क्षर – क्षोड
  20. क्षोणि – क्ष्वेल्