श्रीमद्भगवद्गीताBhagavad Gītā · in the light of Sri Aurobindo, home
Sign in
ApteAll dictionariesSanskrit dictionaryDhātuPāṇiniConjugationDeclensionInflected formsParts of speechWord frequencyTree diagramAnalyzerRootsQuarter-verse indexMemorable linesNames

कोशःDictionaries

Apte Dictionary

V. S. Apte, The Practical Sanskrit–English Dictionary. Look up any word of the Gita in Devanagari, IAST or Harvard-Kyoto, or browse the headwords letter by letter.

Entry दया

  1. दयाdayāPity, tenderness, compassion, mercy, sympathy; निर्गुणेष्वपि सत्त्वेषु दयां कुर्वन्ति साधवः H.1. 6; R.2.11…

    [दय् भिदा-भावे अङ्]

    Pity, tenderness, compassion, mercy, sympathy; निर्गुणेष्वपि सत्त्वेषु दयां कुर्वन्ति साधवः H.1. 6; R.2.11; यत्नादपि परक्लेशं हर्तुं या हृदि जायते । इच्छा भूमि- सुरश्रेष्ठ सा दया परिकीर्तिता ॥.

    Derived forms and compounds

    • -कर Adjective kind, sympathetic. (-रः) an epithet of Śiva.

    • -कूटः, -कूर्चः

      1. epithets of Buddha. वीरः (in Rhet.) the sentiment of heroic compassion; the sentiment of heroism arising out of compassion; e. q. Jīmūtavāhana's remark to Garuḍa in Nāg.: शिरामुखैः स्यन्दत एव रक्तमद्यापि देहे मम मांसमस्ति । तृप्तिं न पश्यामि तथापि तावत् किं भक्षणात्त्वं विरतो गरुत्मन् ॥ Compare also R. G. under दयावीर
      2. Adjective Very merciful man.

    In the Gita16·2

    दया भूतेष्वलोलुप्त्वं मार्दवं ह्रीरचापलम् ॥

    dayā bhūteṣvaloluptvaṁ mārdavaṁ hrīracāpalam. — Harmlessness, truth, absence of wrath, self-denial, calm, absence of fault-finding, compassion to all beings, absence of greed, gentleness, modesty… 16·2
    • दयाdayānominative singular of the feminine noun dayā (compassion).
    Source: ApteSearch all dictionariesAnalyse the word

Browse by letter

Headwords under द

Part 1 of 8 द – दरितAll parts
  1. द – दरित
  2. दरिद्र – दान्त
  3. दान्ति – दिष्णु
  4. दिह् – दृंह्
  5. दृंहणम् – दो
  6. दोग्धृ – द्रव्यक
  7. द्रव्यम् – द्वैतम्
  8. द्वैतिन् – द्व्यहकाल