Apte Dictionary

1. द्वन्द्वम्dvandvam(In gram.) One of the four principal kinds of compounds, in which two or more words are joined together which…

   Derived forms and compounds

   • -न्द्वः

     1. (In Grammar) One of the four principal kinds of compounds, in which two or more words are joined together which, if not compounded, would stand in the same case and be connected by the copulative conjunction `and'; चार्थे द्वन्द्वः ParasmaipadaII.2.29; द्वन्द्वः सामासिकस्य च Bg.1.33; उभय- पदप्रधानो द्वन्द्वः Kāśikā 38.
     2. A kind of disease.

   • द्वन्द्वम् dvandvam

     1. द्वौ द्वौ सहाभिव्यक्तौ; Compare ParasmaipadaVIII.1.15. Sk.
     2. pair, couple.
     3. A couple of animals (including even men) of different sexes, id est, that is male and female; द्वन्द्वानि भावं क्रियया बिवव्रुः Ku.3.35; Me.45; न चेदिदं द्वन्द्वम- योजयिष्यत् Ku.7.66; R.1.4; Ś.2.15;7.27; अल्पं तुल्य- शीलानि द्वन्द्वानि सृज्यन्ते Pratimā 1.
     4. A couple of opposite conditions or qualities, (such as सुख and दुःख; शीत and उष्ण); बलवती हि द्वन्द्वानां प्रवृत्तिः K.135; द्वन्द्वैरयोजयच्चेमाः सुख- दुःखादिभिः प्रजाः Ms. 1.26;6.81; सर्वर्तुनिर्वृतिकरे निवसन्नुपैति न द्वन्द्वदुःखमिह किंचिदकिंचनोऽपि Śi.4.64.
     5. A strife, contention, quarrel, dispute, fight.
     6. A duel; Rām.6. 43.15.
     7. Doubt, uncertainty.
     8. A fortress, stronghold.
     9. A secret.
     10. A secret, or lonely place; द्वन्द्वे ह्येतत् प्रवक्तव्यं हितं वै यद्यवेक्षसे Rām.7.13.11.
     11. forming a couple.
     12. doubtful, uncertain.

   • -मोहः trouble caused by doubt.

   • -युद्धम्

     1. a duel, a single combat.
     2. produced from morbid affection of two humours.
     3. arising from a quarrel.
     4. arising from a couple.

   • -दुःखम् pain arising from opposite alternations (as heat and cold etc.); सर्वर्तु- निर्वृतिकरे निवसन्नुपैति न द्वन्द्वदुःखमिह किंचिदकिंचनोऽपि Śi.4.64.

   • -भावः antagonism, discord.

   • -भिन्नम् separation of the sexes.

   • -भूत

     1. Adjective
     2. (in music) A kind of measure.
     3. The sign Gemini of the zodiac.

   • -आलापः a dialogue between two persons.

   • -गर्भ Adjective (A बहुव्रीहि compound) having a द्वन्द्व compound within it. Exempli gratia, for example बृहद्रथन्तरे सामनी यस्य इति बृहद्रथन्तरसामा, where बृहद्रथन्तरे is a द्वन्द्व compound; ŚB. on MS.1.6.4. (Opposite of अनेकपदबहुव्रीहि).

   • -चर, -चारिन् Adjective living in couples. (-Masculine) the ruddy goose; दयिता द्वन्द्वचरं पतत्त्रिणम् R.8.56;16.63.

   • -ज, -दोषोत्थ Adjective

   Source: ApteSearch all dictionariesAnalyse the word

Browse by letter

• द्रव्यम्
• द्रव्यमय
• द्रव्यवत्
• द्रष्टव्य
• द्रष्टुकाम
• द्रष्टुमनस्
• द्रष्टृ
• द्रह
• द्रा
• द्राक्
• द्राक्षा
• द्राख्
• द्राघ्
• द्राघयति
• द्राघिमन्
• द्राघिष्ठ
• द्राघीयस्
• द्राङ्क्ष्
• द्राड्
• द्राण
• द्राप
• द्रामिल
• द्राव
• द्रावक
• द्रावणम्
• द्राविका
• द्राविड
• द्राविडक
• द्रावित
• द्राव्य
• द्राह्
• द्राह्यायण
• द्रु
• द्रुग्ध
• द्रुड्
• द्रुण्
• द्रुण
• द्रुणा
• द्रुणि
• द्रुत
• द्रुति
• द्रुपद
• द्रुम
• द्रुमिणी
• द्रुवय
• द्रुह्
• द्रुह
• द्रुहण
• द्रुह्यु
• द्रू
• द्रूघण
• द्रूण
• द्रेक्
• द्रेक्क
• द्रै
• द्रोग्धृ
• द्रोघ
• द्रोण
• द्रोणंपच
• द्रोणकम्
• द्रोणि
• द्रोणिका
• द्रोह
• द्रोहित
• द्रोहिन्
• द्रौणायन
• द्रौणिक
• द्रौणी
• द्रौणेयम्
• द्रौपदी
• द्रौपदेय
• द्रौहिक
• द्वन्द
• द्वन्द्वम्
• द्वन्द्वश
• द्वन्द्विन्
• द्वन्द्वीभूत
• द्वय
• द्वयस
• द्वाज
• द्वापर
• द्वामुष्यायण
• द्वार्
• द्वार
• द्वारम्
• द्वारवती
• द्वारिक
• द्वारीकृ
• द्वि
• द्विक
• द्वितय
• द्वितीय
• द्वितीयक
• द्वितीयवत्
• द्वितीयाकृ
• द्वितीयाकृत
• द्वितीयिन्
• द्वित्वम्
• द्विध
• द्विधा
• द्विशस्
• द्विष्
• द्विष
• द्विषत्
• द्विष्ट
• द्विस्
• द्वीप
• द्वीपवत्
• द्वीपिन्
• द्वीप्य
• द्वृ
• द्वेधा
• द्वेष
• द्वेषण
• द्वेषस्
• द्वेषिन्
• द्वेष्य
• द्वैगुणिक
• द्वैगुण्यम्
• द्वैतम्