Apte Dictionary

1. नियमniyama1 Restraining, checking.

   1. 1 Restraining, checking.
   2. Taming, subduing.
   3. Confining, preventing.
   4. A restraint, check; वाचि नियमः Ubbayapada (Parasmaipada and Atmanepada)2.2; अधर्मानियमः Ms.8.122.
   5. Restriction, limitation; Mb.14.13.11.
   6. A rule or precept, law (in general), usage; नायमेकान्ततो नियमः Ś. B.
   7. Regularity; कुसुमसुकुमारमूर्तिर्दधती नियमेन तनुतरं मध्यम् Ratn. 1.2.
   8. Certainty, ascertainment.
   9. An agreement, promise, vow, engagement.
   10. Necessity, obligation.
   11. Any voluntary or self-imposed religious observance (dependent on external conditions); [The earliest explanation of this expression is the one found in the ŚB. on MS.4.2.24. Compare कोऽयं नियमः । अनियतस्य नियतता । प्रयोगाङ्गतया सर्वे देशाः प्राप्नुवन्ति, न तु समच्चयेन । यदा समो न तदा विषमः । यदा विषमो न तदा समः । स एष समः प्राप्तश्चाप्राप्तश्च । यदा न प्राप्तः स पक्षो विधिं प्रयोजयति. This is very nicely stated in the Vārttika'नियमः पाक्षिके सति']; R.1.94; Ki.5.4; (see Malli. on Śi.13.23).
   12. Any minor observance or lesser vow, a duty prescribed to be done, but which is not so obligatory as a यम quod vide, which see शौचमिज्या तपो दानं स्वाध्यायोपस्थनिग्रहः । व्रतमौनोपवासं च स्नानं च नियमा दशा ॥ Atri.
   13. Penance, devotion, religious austerities; नियमविघ्न- कारिणी Ś.1; R.15.74.
   14. (In Mīm. Philosophy) A rule or precept which lays down or specifies something which, in the absence of that rule, would be optional; विधिरत्यन्तमप्राप्तौ नियमः पाक्षिके सति.
   15. (In Yoga Philosophy) Restraint of the mind, the second of the 8 principal steps of meditation in Yoga; दशैते नियमाः प्रोक्ता योगशास्त्र- विशारदैः Tantrasāra.
   16. (In Rhet.) A poetical commonp lace or convention, as the description of the cuckoo in spring, peacocks in the rains etc.
   17. Defining, definition.
   18. Keeping down, lowering (as the voice).
   19. Keeping secret; मन्त्रस्य नियमं कुर्याः Mb.5. 141.2.
   20. Effort (यत्न); यथैते नियमं पौराः कुर्वन्त्यस्मिन्निवर्तने Mb.2.46.2. (नियमेन as a rule, invariably).

   Derived forms and compounds

   • -उपमा a simile which expressly states that something can be compared only with something else.

   • -धर्मः a law prescribing restraints.

   • -निष्ठा rigid observance of prescribed rites.

   • -पत्रम् a written agreement.

   • -विधिः a religious rite, daily ritual; नियमविधिजलानां बर्हिषां चोप- नेत्री Ku.1.6.

   • -स्थ Adjective observing penance; Ku.5.13.

   • -स्थितिः Feminine steady observance of religious obligations, asceticism.

   • -हेतुः a regulating cause.

   In the Gita·7·20

   तं तं नियममास्थाय प्रकृत्या नियताः स्वया ॥

   • नियमम्niyamamaccusative singular of the masculine noun niyama (restraining, checking, rule).

   Source: ApteSearch all dictionariesAnalyse the word

Browse by letter

• निब
• निबद्ध
• निबन्द्ध
• निबन्ध्
• निबन्ध
• निबन्धनम्
• निबन्धनी
• निबन्धिन्
• निबर्हित
• निबिड
• निबिडित
• निबिरीस
• निबुध्
• निबोध
• निभ
• निभल्
• निभालनम्
• निभालित
• निभूत
• निभृत
• निम
• निमग्न
• निमज्जथु
• निमज्जनम्
• निमद
• निमन्त्र्
• निमन्त्रणम्
• निमय
• निमस्ज्
• निमा
• निमानम्
• निमि
• निमित
• निमित्तकम्
• निमित्तम्
• निमित्तिन्
• निमिश्ल
• निमिष्
• निमिष
• निमील्
• निमीलनम्
• निमीला
• निमीलित
• निमीश्वर
• निमूलम्
• निमेय
• निमेष
• निमेषक
• निमेषणम्
• निम्न
• निम्नित
• निम्ब्
• निम्ब
• निम्बू
• निम्बूक
• निम्लुक्ति
• नियत
• नियति
• नियन्तृ
• नियन्त्रणम्
• नियन्त्रित
• नियम्
• नियम
• नियमनम्
• नियमवती
• नियमित
• नियव
• नियातन
• नियानम्
• नियाम
• नियामक
• नियामकता
• नियुक्त
• नियुक्ति
• नियुज्
• नियुत्
• नियुतम्
• नियुद्धम्
• नियोक्तव्य
• नियोक्तृ
• नियोग
• नियोगिन्
• नियोग्य
• नियोजनम्
• नियोजित
• नियोज्य
• नियोद्धृ
• नियोधक
• निर्
• निरत
• निरति
• निरम्
• निरय
• निरवहानि
• निरस्
• निरस
• निरसन
• निरस्त
• निराक
• निराकरणम्
• निराकरिष्णु
• निराकार
• निराकुल
• निराकृ
• निराकृत
• निराकृति
• निराग
• निरादिष्ट
• निरादेश
• निरामालु
• निरास
• निरिङ्गिणी
• निरीक्ष्
• निरीक्षक
• निरीक्षणम्
• निरुक्त
• निरुक्ति
• निरुत्सुक
• निरुद्ध
• निरुध्