Apte Dictionary

1. प्रवृत्तिpravṛttif.Continued advance.

   1. Continued advance.
   2. Rise, origin, source, flow (of words etc.); प्रवृत्तिरासीच्छब्दानां चरितार्था चतुष्टयी Ku.2.17.
   3. Appearance, manifestation; कुसुमप्रवृत्तिसमये Ś.4.9. (Vartious reading); R.11.43;14.39;15.4.
   4. Advent, setting in, commencement; आकालिकीं वीक्ष्य मधुप्रवृत्तिम् Ku.3.34.
   5. Application or addiction to, tendency, inclination, predilection, propensity; न हि प्रजानामि तव प्रवृत्तिम् Bg.11.31; सतां हि संदेहपदेषु वस्तुषु प्रमाणमन्तःकरणप्रवृत्तयः Ś.1.22.
   6. Conduct, behaviour; त्वां प्रत्यकस्मात् कलुषप्रवृत्तौ R.14.73.
   7. Employment, occupation, activity; विदितं वो यथा स्वार्था न मे काश्चित् प्रवृत्तयः Ku.6.26.
   8. Use, employment, currency (as of a word).
   9. Continued effort, perseverance.
   10. Signification, sense, acceptation (of a word).
   11. Continuance, permanence, prevalence.
   12. Active life, taking an active part in worldly affairs (Opposite of निवृत्ति); प्रवृत्तिः कुत्र कर्तव्या जीवितव्यं कथं नु वा H.
   13. News, tidings, intelligence; ततः प्रवृत्तिः सीतायाः Mb.3.148.5; प्रवृत्तिसाराः खलु मादृशां गिरः Ki.1.25; जीमूतेन स्वकुशलमयी हारयिष्यन् प्रवृत्तिम् Me.4; V.4.2.
   14. Applicability or validity of a rule.
   15. Fate, destiny, luck.
   16. Cognition, direct perception or apprehension.
   17. Rutting juice, or ichor exuding from the temples of an elephant in rut.
   18. Name of the city of उज्जयिनी quod vide, which see
   19. (In Arithmetic) The multiplier.

   Derived forms and compounds

   • -ज्ञः a spy, secret emissary or agent.

   • -निमित्तम् a reason for the use of any term in a particular signification.

   • -पराङ्मुख Adjective averse to giving news; मयि च विधुरे भावः कान्ताप्रवृत्तिपराङ्मुखः V.4.2.

   • -पुरुषः a news agent; प्रवृत्तिपुरुषाः कथयन्ति Pañch.

   • -प्रत्ययः conception of the things relating to the external world.

   • -मार्गः active or worldly life, attachment to the business and pleasure of the world.

   • -लेखः a writ of guidance; प्रावृत्तिकश्च प्रतिलेख एव Kau. Atmanepada 2.1.28.

   • -विज्ञानम् cognition of the things belonging to the external world.

   In the Gita·11·31·14·22·16·7·18·30·14·12·15·4·18·46

   न हि प्रजानामि तव प्रवृत्तिम् ॥

   • प्रवृत्तिम्pravṛttimaccusative singular of the feminine noun pravṛtti (impulsion to works).
   • प्रवृत्तिःpravṛttiḥnominative singular of the feminine noun pravṛtti (urge to action).

   Source: ApteSearch all dictionariesAnalyse the word

Browse by letter

• प्रवर
• प्रवरणम्
• प्रवर्ग
• प्रवर्ग्य
• प्रवर्जनम्
• प्रवर्त
• प्रवर्तक
• प्रवर्तनम्
• प्रवर्तयितृ
• प्रवर्तित
• प्रवर्तिन्
• प्रवर्धनम्
• प्रवर्ष
• प्रवर्षणम्
• प्रवर्षिन्
• प्रवलाकिन्
• प्रवल्ग्
• प्रवस्
• प्रवसनम्
• प्रवह्
• प्रवह
• प्रवहणम्
• प्रवहणी
• प्रवह्लि
• प्रवाक
• प्रवाच्
• प्रवाचक
• प्रवाचनम्
• प्रवाच्यम्
• प्रवाणम्
• प्रवाणि
• प्रवात
• प्रवाद
• प्रवादक
• प्रवादिन्
• प्रवापिन्
• प्रवार
• प्रवारणम्
• प्रवाल
• प्रवास
• प्रवासनम्
• प्रवासित
• प्रवासिन्
• प्रवास्य
• प्रवाह
• प्रवाहक
• प्रवाहणी
• प्रवाहनम्
• प्रवाहिका
• प्रवाहिन्
• प्रवाही
• प्रविकीर्ण
• प्रविख्यात
• प्रविख्याति
• प्रविघटित
• प्रविचय
• प्रविचर्
• प्रविचर
• प्रविचल्
• प्रविचलित
• प्रविचार
• प्रविचारित
• प्रविचित
• प्रविचेतनम्
• प्रवितत
• प्रविदार
• प्रविदारणम्
• प्रविद्ध
• प्रविद्रुत
• प्रविधा
• प्रविधानम्
• प्रविध्वस्त
• प्रविपल
• प्रविभक्त
• प्रविभज
• प्रविभाग
• प्रविभागश
• प्रविभुज्
• प्रविर
• प्रविरत
• प्रविरल
• प्रविलय
• प्रविलुप्त
• प्रविवाद
• प्रविविक्त
• प्रविवेक
• प्रविश्
• प्रविश्लेष
• प्रविषण्ण
• प्रविषय
• प्रविषा
• प्रविष्ट
• प्रविष्टकम्
• प्रविसृत
• प्रविस्त
• प्रविहत
• प्रवीण
• प्रवीर
• प्रवृ
• प्रवृत्
• प्रवृत
• प्रवृत्त
• प्रवृत्तकम्
• प्रवृत्ति
• प्रवृद्ध
• प्रवृद्धि
• प्रवृध्
• प्रवृष्
• प्रवेक
• प्रवेग
• प्रवेट
• प्रवेण
• प्रवेणि
• प्रवेतृ
• प्रवेदनम्
• प्रवेदित
• प्रवेध
• प्रवेप
• प्रवेरित
• प्रवेल