श्रीमद्भगवद्गीताBhagavad Gītā · in the light of Sri Aurobindo, home
Sign in
ApteAll dictionariesSanskrit dictionaryDhātuPāṇiniConjugationDeclensionInflected formsParts of speechWord frequencyTree diagramAnalyzerRootsQuarter-verse indexMemorable linesNames

कोशःDictionaries

Apte Dictionary

V. S. Apte, The Practical Sanskrit–English Dictionary. Look up any word of the Gita in Devanagari, IAST or Harvard-Kyoto, or browse the headwords letter by letter.

Entry प्रसङ्ग

  1. प्रसङ्गprasaṅga1 Attachment, devotion, addiction, devotedness; स्वरूपयोग्ये सुरतप्रसङ्गे Ku.1.19; तस्यात्यायतकोमलस्य सततं…
    1. 1 Attachment, devotion, addiction, devotedness; स्वरूपयोग्ये सुरतप्रसङ्गे Ku.1.19; तस्यात्यायतकोमलस्य सततं द्यूतप्रसङ्गेन किम् Mk.2.11; Śi.11.22.
    2. Union, intercourse, association, connection; निवर्ततामस्माद्गणिका- प्रसंगात् Mk.4; Pt.1.251.
    3. Illicit intercourse.
    4. Occupation, intentness, being engaged or occupied with; भ्रूविक्रियायां विरतप्रसङ्गैः Ku.3.47.
    5. A subject or topic (of discourse or controversy).
    6. An occasion, incident; दिग्विजयप्रसंगेन K.191; यात्राप्रसंगेन Māl.1.
    7. Conjuncture, time, opportunity; सूक्ष्मेभ्योऽपि प्रसंगेभ्यः स्त्रियो रक्ष्या विशेषतः Ms.9.5.
    8. A contingency, event, case, occurrence of a possibility; नेश्वरो जगतः कारणमुपपद्यते, कुतः, वैषम्यनैर्घृण्यप्रसंगात् Ś. B; एवं चानवस्थाप्रसंगः Tbe same.; तस्याणुतर- प्रसंगात् Tarka K.; Ku.7.16.
    9. Connected reasoning or argument.
    10. A conclusion, an inference.
    11. Connected language.
    12. Inseparable application or connection (Equivalent to व्याप्ति quod vide, which see).
    13. Mention of parents.
    14. Introduction, insertion.
    15. Gain.
    16. An extended application; अन्यत्र कृतस्यान्यत्रासक्तिः प्रसङ्गः । यथा प्रदीपस्य प्रासादे कृतस्य राजमार्गेऽप्यालोककरणम् ŚB. on MS.12.1.1.
    17. (In drama) A second or subsidiary incident or plot. (प्रसंगेन, प्रसंगत, प्रसंगात् are used adverbially in the sense of:
    18. in relation to.
    19. in consequence of, on account of, because of, by way of.
    20. occasionally, incidentally.
    21. in course of; as in कथाप्रसंगेन 'in course of conversation').

    Derived forms and compounds

    • -निवारणम् prevention or obviation of similar contingencies in future.

    • -वशात् Indeclinable according to the time, by the force of circumstances.

    • -विनिवृत्तिः Feminine nonrecurrence of a contingency; द्विशतं तु दमं दाप्यः प्रसङ्गविनिवृत्तये Ms.8.368.

    • -समः (in न्याय) the sophism that the proof too must be proved.

    In the Gita18·34

    प्रसङ्गेन फलाकाङ्क्षी धृतिः सा पार्थ राजसी ॥

    prasaṅgena phalākāṅkṣī dhṛtiḥ sā pārtha rājasī. — That, O Arjuna, by which one holdeth fast right and justice (Dharma), interest (Artha) and pleasure (Kama), and with great attachment desires for the… 18·34
    • प्रसङ्गेनprasaṅgenainstrumental singular of the masculine noun prasaṅga (great attachment).
    Source: ApteSearch all dictionariesAnalyse the word

Browse by letter

Headwords under प

Part 32 of 38 प्रवेश – प्रसारणम्All parts
  1. प – पठक
  2. पठनम् – पनस्यति
  3. पनस्यु – पराहन्
  4. परि – परिचिन्त्
  5. परिचिन्तनम् – परिनिष्पत्ति
  6. परिन्यास – परिमृज्
  7. परिमृद् – परिशुश्रूषा
  8. परिशुष् – परेत
  9. परेति – पर्वतीकृ
  10. पर्वतीय – पाचक
  11. पाचन – पादक्रमिक
  12. पादयति – पारिन्द्र
  13. पारिपन्थिक – पाशिक
  14. पाशिक्यम् – पिनाकी
  15. पिन्यास – पुण्ड्
  16. पुण्ड – पुष्पंधय
  17. पुष्पकम् – पृषोदर
  18. पृषोद्यानम् – पौंश्चलेय
  19. पौंश्चल्यम् – प्रकाश्
  20. प्रकाश – प्रघुण
  21. प्रघूर्ण – प्रण
  22. प्रणख – प्रतिग्रहिन्
  23. प्रतिग्रहीतृ – प्रतिबन्धि
  24. प्रतिबन्धिन् – प्रतिशक्
  25. प्रतिशम – प्रतीपायते
  26. प्रतीरम् – प्रत्युत्क्रम
  27. प्रत्युत्थानम् – प्रधानेन
  28. प्रधारण – प्रभञ्ज्
  29. प्रभञ्जनम् – प्रमेदित
  30. प्रमेय – प्रवयस्
  31. प्रवर – प्रवेल
  32. प्रवेश – प्रसारणम्
  33. प्रसारिणी – प्रहर्षणम्
  34. प्रहर्षित – प्राति
  35. प्रातिका – प्रार्थनीय
  36. प्रार्थयितृ – प्रेङ्ख्
  37. प्रेङ्ख – प्लक्ष
  38. प्लव – प्सुर