श्रीमद्भगवद्गीताBhagavad Gītā · in the light of Sri Aurobindo, home

कोशःDictionaries

Apte Dictionary

V. S. Apte, The Practical Sanskrit–English Dictionary. Look up any word of the Gita in Devanagari, IAST or Harvard-Kyoto, or browse the headwords letter by letter.

Entry स्वैर

  1. स्वैरsvairaa.Following one's own will or fancy, self-willed, wanton, uncontrolled, unrestrained; बद्धमिव स्वैरगतिर्जनमिह…

    [स्वस्य ईरम् ईर्-अच् वृद्धिः]

    1. Following one's own will or fancy, self-willed, wanton, uncontrolled, unrestrained; बद्धमिव स्वैरगतिर्जनमिह सुखसंगिनमवैमि Ś. 5.11; अव्याहतैः स्वैरगतैः स तस्याः R.2.5.
    2. Free, unreserved, confidential; सत्वभङ्गभयाद्राज्ञां कथयन्त्यन्यथा पुरः । अन्यथा विवृतार्थेषु स्वैरालापेषु मन्त्रिणः ॥ Mu.4.8.
    3. Slow, mild, gentle; Mu.1.2.
    4. Dull, lazy.
    5. Dependent on one's will, voluntary, optional.

    Derived forms and compounds

    • -रम् Wilfulness, wantonness; तत्रापि निरवरोधः स्वैरेण विहरन् Bhāg.5.14.31.

    • -रम्

      1. -Indeclinable
      2. At will or pleasure, as one likes, at perfect ease; सार्थाः स्वैरं स्वकीयेषु चेरुर्वेश्मस्वि- वाद्रिषु R.17.64.
      3. Of one's own accord, spontaneously.
      4. Slowly, gently, mildly; मोहे मोहे रामभद्रस्य जीवं स्वैरं स्वैरं प्रेरितैस्तर्पयेति Ubbayapada (Parasmaipada and Atmanepada)3.2.
      5. Lowly, in an under-tone, inaudibly (Opposite of स्पष्ट); पश्चात्स्वैरं गज इति किल व्याहृतं सत्य- वाचा Ve.3.9.
    • -आलापः confidential talk. Mu.4.8.

    • -कथा unreserved conversation.

    • -चारिन् Adjective free, independent.

    • -विहारिन् Adjective unimpeded.

    • -वृत्त, -वृत्ति, -आचार Adjective acting as one likes, following one's own will, self-willed.

Browse by letter

Headwords under स

Part 29 of 29 स्विन्न – स्वोवशीयम्All parts
  1. स – संघर्षणम्
  2. संघाट – संदष्ट
  3. संदह् – संपरिग्रह
  4. संपरे – संबाधक
  5. संबाधनम् – संयोग
  6. संयोगिन् – संवृध्
  7. संवेग – संस्फुट
  8. संस्फेट – सञ्जनम्
  9. सञ्जा – सन्न
  10. सन्नक – समर्थ्
  11. समर्थ – समारुह्
  12. समारूढ – समुच्चर
  13. समुच्चि – समूह
  14. समूहनम् – सवर्णनम्
  15. सवासस् – सांघातिक
  16. सांदृष्टिक – साधिका
  17. साधित – सायण
  18. सायनम् – साशंस
  19. साशङ्क – सीधु
  20. सीध्रम् – सूच्य
  21. सूत् – सेवक
  22. सेवती – सौजस्
  23. सौण्डी – स्कन्दोल
  24. स्कन्ध् – स्तौपिकम्
  25. स्तौभिकम् – स्नापक
  26. स्नापनम् – स्फुत्
  27. स्फुर् – स्रेक्
  28. स्रै – स्विदित
  29. स्विन्न – स्वोवशीयम्