श्रीमद्भगवद्गीताBhagavad Gītā · in the light of Sri Aurobindo, home

कोशःDictionaries

Apte Dictionary

V. S. Apte, The Practical Sanskrit–English Dictionary. Look up any word of the Gita in Devanagari, IAST or Harvard-Kyoto, or browse the headwords letter by letter.

Entry ह्री

  1. ह्रीhrī3 P. (जिह्रेति, ह्रीण-ह्रीत)
    1. 3 Parasmaipada (जिह्रेति, ह्रीण-ह्रीत)
    2. To blush, be modest.
    3. To be ashamed (used by itself or with Ablative or Genitive); जिह्रेम्यार्यपुत्रेण सह गुरुसमीपं गन्तुम् Ś.7.6; अन्योन्यस्यापि जिह्रीमः किं पुनः सहवासिनाम् Ki.11.58; R.15.44;17.73; Bk.3.53; 5.12;6.132. -Causal (ह्रेपयति-ते) To put to shame (Figurative also); cause to blush, make ashamed; सकौस्तुभं ह्रेपयतीव कृष्णम् R.6.49; ह्रेपिता हि बहवो नरेश्वराः 11.4; किं वा जात्या स्वामिनो ह्रेपयन्ति Śi.18.23; Ki.11.64;13.41; Ve.1.17.

    Derived forms and compounds

    • ह्री hrī, Feminine

      1. Shame; रतेरपि ह्रीपदमादधाना Ku.3.57; दारिद्र्याद् ह्रियमेति ह्रीपरिगतः प्रभ्रश्यते तेजसः Mk.1.14; R.4.8.
      2. Bashfulness, modesty; ह्रीसन्नकण्ठी कथमप्युवाच Ku.7.85.
    • -जित, -मूढ Adjective overcome or confounded by shame; ह्रीमूढानां भवति विफलप्रेरणा चूर्णमुष्टिः Me.68.

    • -धारिन् Adjective bashful.

    • -निरासः shamelessness.

    • -निषेव Adjective modest, shy; जाताः कुले ह्यनृशंसा वदान्या ह्रीनिषेवाः कर्मणा निश्चयज्ञाः Mb. 5.25.5.

    • -पदम् cause of shame.

    • -बल Adjective extremely modest.

    • -यन्त्रणा the constraint of bashfulness; ह्रीयन्त्रणा- मानशिरे मनोज्ञाम् R.7.23.

    In the Gita16·2

    दया भूतेष्वलोलुप्त्वं मार्दवं ह्रीरचापलम् ॥

    dayā bhūteṣvaloluptvaṁ mārdavaṁ hrīracāpalam. — Harmlessness, truth, absence of wrath, self-denial, calm, absence of fault-finding, compassion to all beings, absence of greed, gentleness, modesty… 16·2
    • ह्रीःhrīḥnominative singular of the feminine noun hrī (shame, modesty, shyness).

Browse by letter

Headwords under ह

Part 4 of 5 हेय – ह्लादनम्All parts
  1. ह – हवित्री
  2. हविष्मत् – हितक
  3. हिन्ताल – हेम्य
  4. हेय – ह्लादनम्
  5. ह्लादित – ह्वे