Search all dictionaries

Derived forms and compounds

• -अङ्गना a celestial woman or damsel, an apsaras; प्रतिघाय समाधिभेदिनीं हरिरस्मै हरिणीं सुराङ्गनाम् R.8.79.

• -अद्रिः the mountain Meru.

• -अधिपः an epithet of Indra.

• -अध्यक्षः Name of Śiva.

• -अरिः

  1. an enemy of gods, a demon; गतं भयं भीरु सुरारिसंभवम् V.1.6.
  2. the chirp of a cricket. denotes that the rest of the word under consideration is to be suppliedहन् Masculine Name of Śiva. denotes that the rest of the word under consideration is to be suppliedहन्तृ Name of Viṣṇu.

• -अर्चनम् the worship of gods.

• -अर्चावेश्मन् Neuter a household temple, a chamber containing the idols of deities; ब्रह्मचारिपरिचारि सुरार्चावेश्म राजऋषिरेष विवेश Name21.21.

• -अर्हम्

  1. gold.
  2. saffron.
  3. yellow sandal.

• -आचार्यः an epithet of Bṛihaspati.

• -आपगा 'the heavenly river', an epithet of the Ganges.

• -आलयः

  1. the mountain Meru.
  2. heaven, paradise.
  3. a temple; पूर्तं सुरालयारामकूपाजीव्यादि- लक्षणम् Bhāg.7.15.49.

• -आश्रयः Meru.

• -आस्पदम् a temple.

• -इज्यः Name of Bṛihaspati.

• -इज्या

  1. the sacred basil. इन्द्रः, ईशः, ईश्वरः Name of Indra.
  2. Name of Viṣṇu. (उपेन्द्रः); स्वर्लोकमागच्छ गतज्वरश्चिरं सुरेन्द्र गुप्तं गतदोषकल्मषम् Rām.1.15.34. denotes that the rest of the word under consideration is to be suppliedगोपः a cochineal. denotes that the rest of the word under consideration is to be suppliedजित् Masculine Name of Garuḍa.

• -इभः a celestial elephant.

• -इष्टः the Sāla tree.

• -ईशः

• -ईश्वरः

  1. Name of Indra.
  2. of Śiva.
  3. (री) the celestial Ganges.
  4. Durgā.

• -उत्तमः

  1. the sun.
  2. Indra.

• -उत्तरः sandal-wood.

• -उपम Adjective god-like, divine.

• -ऋषिः (सुरर्षिः) a divine sage.

• -कारुः an epithet of Viśvakarman.

• -कार्मुकम् rain bow.

• -गणः

  1. Name of Śiva.
  2. a host of gods.

• -गण्डः a kind of boil, disease.

• -गिरिः mount Meru.

• -गुरुः

  1. an epithet of Bṛihaspati; धर्मः शास्त्रं सुरगुरुमतिः शौचमाचारचिन्ता सस्यैः पूर्णे जठरपिठरे प्राणिनां संभवन्ति Pt.5.97.
  2. the planet Jupiter.
  3. Name of Vi- ṣṇu; ब्रह्मा सुरगुरुः स्थाणुर्मनुः कः परमेष्ठ्यथ Mb.1.1.32.

• -ग्रामणी Masculine Name of Indra.

• -जनः the race of gods.

• -ज्येष्ठः an epithet of Brahman.

• -तरङ्गिणी the Ganges.

• -तरुः a tree of paradise.

• -तोषकः the jewel called Kaustubha; quod vide, which see

• -दारु Neuter the Devadāru tree.

• -दीर्घिका an epithet of the Ganges.

• -दुन्दुभी the sacred basil.

• -द्विपः

  1. an elephant of the gods.
  2. Name of Airāvata; सुरद्विपास्फालन- कर्कशाङ्गुलौ R.3.55.

• -द्विष्

  1. Masculine
  2. a demon; प्रणिपत्य सुरा- स्तस्मै शमयित्रे सुरद्विषाम् R.1.15.
  3. Rāhu उपस्थिता शोणित- पारणा मे सूरद्विषश्चान्द्रमसीं सुधेव R.2.39.

• -धनुस्

  1. Neuter
  2. rainbow; सुरधनुरिदं दूराकृष्टं न नाम शरासनम् V.4.1.
  3. kind of nail mark; स्वापराधमलुपत् पयोधरे मत्करः सुरधनुष्करस्तव Name18.134.

• -धुनी the Ganges.

• -धूपः turpentine, resin.

• -नदी, -निम्नगा an epithet of the Ganges.

• -पतिः an epithet of Indra.

• -पथम् the sky, heaven.

• -पर्वतः the mountain Meru; quod vide, which see

• -पादपः a tree of paradise; such as the कल्पतरु.

• -प्रतिष्ठा the setting up of an idol.

• -प्रियः

  1. Name of Indra.
  2. of Bṛihaspati.

• -भूयम् identification with a deity, deification, apotheosis.

• -भूरुहः the Devadāru tree.

• -भूषणम् a necklace of pearls consisting of 18 strings and 4 Hastas long; Bṛ. S.

• -मन्दिरम् a temple; उत्तुङ्गसौधसुरमन्दिरगोपुराट्ट ... Māl.9.1.

• -मृत्तिका alum-slate.

• -युवतिः Feminine a celestial damsel.

• -राज्यम् dominion over the gods.

• -लासिका a flute, pipe.

• -लोकः

  1. heaven. denotes that the rest of the word under consideration is to be suppliedसुन्दरी
  2. a celestial woman.
  3. Name of Durgā.

• -वर्त्मन् Neuter the sky.

• -वल्लभा white Dūrvā grass.

• -वल्ली the sacred basil.

• -विद्विष्, -वैरिन्, -शत्रुः Masculine an evil spirit, a demon.

• -विलासिनी an apsaras.

• -वीथिः Name of the way of the नक्षत्रs; नक्षत्रमार्गं विपुलं सुरवीथीति विश्रुतम् Mb. 3.43.12.

• -शाखिन् m the Kalpataru quod vide, which see

• -श्वेता a small (white) house-lizard.

• -सद्मन् Neuter heaven, paradise.

• -सालः a wish-fulfilling tree, a kalpavrikṣa; ददतोऽभिमतं समस्फुरन् सुरसाला भुवमागता इव Śāhendra.2.57.

• -सरित्

  1. सिन्धुः Feminine the Ganges; सुरसरिदिव तेजो वह्निनिष्ठ्यूतमैशम् R.2. 75. सुन्दरी, स्त्री a celestial woman; ऊरूद्भवा नरसखस्य मुनेः सुरस्त्री V.1.3.
  2. Name of Durgā.

• -स्थानम् a temple.

Derived forms and compounds

• -रः

  1. [According to Nir. अ सुरताः स्थानेषु न सुष्टु रताः स्थानेषु चपला इत्यर्थः; or अस्ताः प्रच्याविता देवैः स्थानेम्यः or from असु; असुः प्राणः तेन तद्वन्तो भवन्ति रो मत्वर्थ; or सोर्देवानसृजत तत्सुराणां सुरत्वम्, असोः असुरानसृजत तदसुराणामसुरत्वम्; सोः Equivalent to प्रशस्तादात्मनः प्रदेशात्]
  2. An evil spirit, a demon; the chief of the evil spirits; वृकद्वरसो असुरस्य वीरान् Rv.2.3.4. the Rām. thus accounts for the name: सुराप्रतिग्रहाद्देवाः सुरा इत्य- भिविश्रुताः । अप्रतिग्रहणात्तस्या दैतेयाश्चासुरास्तथा ॥ [In the oldest parts of the Ṛigveda the term Asura is used for the Supreme Spirit and in the sense of 'god', 'divine'; it was applied to several of the chief deities such as Indra, Agni, and especially Varuṇa. It afterwards acquired an entirely opposite meaning, and came to signify a demon or an enemy of the gods. The Brāhmaṇas state that Prajāpati createdAsuras with the breath (Asu); particularly from the lower breath. The Vāyu Parasmaipada says that Asuras were first produced as sons from Prajāpati's groin; Compare also Nir. above].
  3. A general name for the enemies of gods, Daityas and Dānavas, distinguished from Rākṣasas descended from Pulastya; कानीयसा एव देवा ज्यायसा असुराः Bṛi. Up.1.3. Bg.11.22.
  4. A ghost or spectre.
  5. The sun (said to be from अस् to shine).
  6. An elephant.
  7. An epithet of Rāhu.
  8. A cloud.
  9. Name of a warrior tribe.

• -रा

  1. Night.
  2. A zodiacal sign.
  3. A prostitute.

• -री

  1. A female demon, wife of an Asura.
  2. Name of the plant Sinapis Racemosa Roxb. (Marâthî काळी मोहरी).

• -अधिपः

  1. इन्द्रः, राज्, जः the lord of the Asuras.
  2. an epithet of Bali, grandson of Prahlāda; यज्ञं चकार सुमहानसुरेन्द्रो महाबलः Rām.1.29.6. आचार्यः, गुरुः Name of the preceptor of the Asuras, Sukrāchārya.
  3. the planet Venus.

• -आह्वम् bell-metal.

• -क्षयण, -क्षिति Adjective destroying the Asuras; असुरक्षयणं वधं त्रिषन्धिं दिव्याश्रयन् Av.11.1.1; यमबध्नाद् बृहस्पतिर्देवेभ्यो असुरक्षितिम् Av.1.6.22.

• -गुरुः

  1. The planet Venus (शुक्र).
  2. Śukrāchārya.

• -द्रुह् 'Enemy of the Asuras', a god; पुरः क्लिश्नाति सोमं हि सैंहिके- योऽसुरद्रुहाम् Śi.2.35.

• -द्विष् Masculine an enemy of the Asuras,id est, that is a god.

• -माया demoniacal magic; येना श्रवस्यवश्चरथ देवा इवासुरमायया Av.3.9.4.

• -रक्षस् Neuter (Plural) the Asuras and Rākṣasas. (-सम्) a demoniacal being partaking of the qualities of both the classes.

• -रिपुः, -सूदनः 'destroyer of Asuras', an epithet of Viṣṇu; भ्राता भव यवीयांस्त्वं शक्रस्यासुरसूदन Rām.1.29.17.

• -हन्

  1. Masculine
  2. One who destroys the Asuras, an epithet of Agni, Indra etc.
  3. Name of Viṣṇu.