श्रीमद्भगवद्गीताBhagavad Gītā · in the light of Sri Aurobindo, home

कोशःDictionaries

Apte Dictionary

V. S. Apte, The Practical Sanskrit–English Dictionary. Look up any word of the Gita in Devanagari, IAST or Harvard-Kyoto, or browse the headwords letter by letter.

Entry अवकाश

  1. अवकाशavakāśa1 Occasion, opportunity; ताते चापद्वितीये वहति रणधुरां को भयस्यावकाशः Ve.3.7; उत्तरावकाशमपाहरन्त्या K.24,265…
    1. 1 Occasion, opportunity; ताते चापद्वितीये वहति रणधुरां को भयस्यावकाशः Ve.3.7; उत्तरावकाशमपाहरन्त्या K.24,265; साहाय्यदानावकाशः DK.96; M.3.13; M.2; Often times used with लभ् in the sense of 'to get an opportunity or scope for action'; लब्धावकाशोऽविध्यन्मां तत्र दग्धो मनोभवः Ks.1.41.
    2. (a) Place, space, room; अवकाशं किलोदन्वान्रामायाभ्यर्थितो ददौ R.4.58; अन्यमवकाशम- वगाहे V.4; Ms.3.27; यथावकाशं नी to take to its proper place, R.6.14; अस्माकमस्ति न कथांचिदिहावकाशः Pt.4.8; अवकाशो विविक्तोऽयं महानद्योः समागमे Rām.; सदोषावकाश इव ते वाक्यशेषः V.3 your unfinished sentence shows that there is room to find fault. (
    3. ) Footing, admission, scope, access, entrance; (छाया) शुद्धे तु दर्पणतले सुलभावकाशा Ś.7.32; Often times used in these senses with लभ्; लब्धावकाशा मे प्रार्थना, लब्धावकाशो मे मनोरथः Ś.1; शोकावेगदूषिते मे मनसि विवेक एव नावकाशं लभते Prab.; also with कृ or दा 'to make room for', 'admit', 'give way to'; असौ हि दत्त्वा तिमिरावकाशम् Mk.3.6; तस्माद्देयो विपुलमतिभिर्नावकाशोऽधमानाम् Pt.1.366; शयने दत्तोऽवकाशः Amaru.21; अदत्तावकाशो मत्सरस्य K.45 not swayed by malice; Ms.9.271; Y.2.276; ददौ च निजचित्तेऽपि सोवकाशं मनोभुवः Ks.2.71; K.132,141,27; Ratn. 2.13; अवकाशं रुध् to obstruct, hinder or impede; नयनसलिलोत्पीडरुद्धावकाशाम् (निद्राम्) Me.92.
    4. Interval, intermediate space or time.
    5. An aperture, opening.
    6. A glance cast on anything.
    7. Name of certain verses during the recitation of which the eyes must be fixed upon certain objects.

Browse by letter

Headwords under अ

Part 39 of 52 अलाण्डु – अवक्रुष्टAll parts
  1. अ – अक्तु
  2. अक्त्रम् – अग्नायी
  3. अग्नि – अचित्वस्
  4. अचिन्तित – अञ्जलिका
  5. अञ्जस् – अतिचमू
  6. अतिचर् – अतिरोग
  7. अतिलङ्घनम् – अत्याचार
  8. अत्यादित्य – अद्रव्यम्
  9. अद्रि – अधिराज्
  10. अधिराज्यम् – अध्युष्ट
  11. अध्युष्ट्र – अनमितंपच
  12. अनमित्र – अनानुपूर्व्यम्
  13. अनानुभूति – अनिर्देश
  14. अनिर्देश्य – अनुगामुक
  15. अनुगिरम् – अनुनिर्देश
  16. अनुनिर्वाप – अनुब्राह्मणम्
  17. अनुब्राह्मणिन् – अनुवाक
  18. अनुवाक्या – अनुसाम
  19. अनुसामन्त – अन्तरेण
  20. अन्तर्गत – अन्वारभ्
  21. अन्वारभ्य – अपतानक
  22. अपतानकिन् – अपरिक्रम
  23. अपरिक्लेश – अपसर
  24. अपसरणम् – अपाष्टि
  25. अपाष्ठ – अप्रकृति
  26. अप्रकृष्ट – अप्राप्त
  27. अप्राप्ति – अभिक्रमणम्
  28. अभिक्रान्तिन् – अभिनन्द्
  29. अभिनन्द – अभिमाद्यत्क
  30. अभिमान – अभिव्याप्
  31. अभिव्यापक – अभिसायम्
  32. अभिसार – अभ्यर्थनम्
  33. अभ्यर्थनीय – अभ्युपगम्
  34. अभ्युपगम – अमिनत्
  35. अमिलातकम् – अयशस्
  36. अयशस्य – अरातीयु
  37. अरातीवन् – अर्थत
  38. अर्थना – अलाञ्छन
  39. अलाण्डु – अवक्रुष्ट
  40. अवक्रोश – अवज्ञा
  41. अवज्ञात – अवनामिन्
  42. अवनाय – अवरुग्ण
  43. अवरुदित – अवष्वन्
  44. अवष्वाण – अवाच्
  45. अवाचीन – अविनाश
  46. अविनिगम – अवेक्षमाण
  47. अवेक्षा – अशारीरिक
  48. अशाश्वत – अश्विनी
  49. अश्विमत् – असक्त
  50. असक्ति – असुष्वि
  51. असुसू – अस्वतन्त्र
  52. अस्वत्वम् – अह्वला