श्रीमद्भगवद्गीताBhagavad Gītā · in the light of Sri Aurobindo, home
Sign in
ApteAll dictionariesSanskrit dictionaryDhātuPāṇiniConjugationDeclensionInflected formsParts of speechWord frequencyTree diagramAnalyzerRootsQuarter-verse indexMemorable linesNames

कोशःDictionaries

Apte Dictionary

V. S. Apte, The Practical Sanskrit–English Dictionary. Look up any word of the Gita in Devanagari, IAST or Harvard-Kyoto, or browse the headwords letter by letter.

Entry आद्य

  1. आद्यādyaAn epithet of Durgā.

    Derived forms and compounds

    • -द्या

      1. An epithet of Durgā.
      2. The first day (तिथि) of a month.

    • आद्य ādya see under आदि.

    • आद्य ādya, Adjective

      1. आदौ भवः यत्
      2. First, primitive, being at the beginning.
      3. Being at the head, excellent, unparalleled, pre-eminent, foremost; योगी परं स्थानमुपैति चाद्यम् Bg.8.28;11.31;11.47;15.4. आसीन्महीक्षितामाद्यः प्रणवश्छन्दसामिव R.1.11.
      4. (At the end of comp.) Beginning with, and so on; see आदि.
      5. Immediately preceding; एकादशाद्यम् Śrut.27 immediately before the 11th, id est, that is 1th; so संयुक्ताद्यम् 2.
      6. Eatable (अद्ण्यत्); वयमाद्यस्य दातारः Praṣna Up.2.11; हितं च परिणामे यत्तदाद्यं भूतिमिच्छता Pt.4.22.

    • -द्याः Masculine (Plural) A class of deities.

    • -द्यम्

      1. The beginning.
      2. Grain, food.
      3. A kind of funeral obsequial ceremony (पितृश्राद्धभेद).

    • -कविः 'the first poet,' an epithet of Brahmā or Vālmīki; see आदिकवि.

    • -कालिक Adjective Seeing only the present (वर्तमान- मात्रदर्शिन्); आद्यकालिकया बुद्ध्द्ध्या दूरे श्व इति निर्भयाः Mb.12. 321.14.

    • -बीजम् the primary or material cause of the universe, which, according to the Sāṅkhyas, is प्रधान or the inanimate principle.

    • -माषकः a measure of five guñjas (about. 17 1/2 grains Troy).

    In the Gita8·2811·3111·4715·4

    योगी परं स्थानमुपैति चाद्यम् ॥

    yogī paraṁ sthānamupaiti cādyam. — The fruits of meritorious deeds declared in the Vedas, sacrifices, austerities and charitable gifts, the Yogin passes all these by having known this… 8·28
    • आद्यम्ādyamaccusative singular of the masculine form of the adjective ādya (the first).
    Source: ApteSearch all dictionariesAnalyse the word

Browse by letter

Headwords under आ

Part 5 of 14 आदिष्ट – आनह्All parts
  1. आ – आक्षीलम्
  2. आक्षेप – आङ्गूष
  3. आङ्ग्य – आढकिक
  4. आढ्य – आदिश्
  5. आदिष्ट – आनह्
  6. आनाथ्यम् – आपस्कर
  7. आपस्कारम् – आभिप्लविक
  8. आभिमन्यव – आम्लि
  9. आय – आरुक
  10. आरुच् – आलानम्
  11. आलानिक – आवि
  12. आविक – आश्म
  13. आश्मन – आस्तार
  14. आस्तारक – आह्वे