श्रीमद्भगवद्गीताBhagavad Gītā · in the light of Sri Aurobindo, home
Sign in
ApteAll dictionariesSanskrit dictionaryDhātuPāṇiniConjugationDeclensionInflected formsParts of speechWord frequencyTree diagramAnalyzerRootsQuarter-verse indexMemorable linesNames

कोशःDictionaries

Apte Dictionary

V. S. Apte, The Practical Sanskrit–English Dictionary. Look up any word of the Gita in Devanagari, IAST or Harvard-Kyoto, or browse the headwords letter by letter.

Entry उदार

  1. उदारudāraLoudly; प्रगीयते सिद्ध- गणैश्च योषितामुदारमन्ते कलभाविकस्वरैः Śi.4.33.
    1. Loudly; प्रगीयते सिद्ध- गणैश्च योषितामुदारमन्ते कलभाविकस्वरैः Śi.4.33.
    2. By means of arguments; इति तानुदारमनुनीय Ki.12.4.

    Derived forms and compounds

    • -रः

      1. Vedic
      2. A rising fog or vapour.
      3. A sort of grain with long stalks.
      4. A figure in Rhetoric which attributes greatness to inanimate objects.

    • -आत्मन्, -चेतस्, -चरित, -मनस्, -सत्त्व Adjective noble-minded magnanimous; उदारचरितानां तु वसुधैव कुटुम्बकम् H.1.68.

    • -धी

      1. Adjective
      2. of sublime genius, highly intelligent; धियः समग्रैः स गुणैरुदारधीः R.3.3.
      3. noble-minded. (Masculine) Name of Viṣṇu. (Feminine) good abilities.

    • -दर्शन Adjective good-looking (having large-eyes); तथा हि ते शीलमुदारदर्शने Ku.5.36.

    • -रमणीय Adjective grand and lovely, transcendental; S.7.

    • -वीर्य Adjective of great power.

    • -वृत्तार्थपद Adjective of excellent words and meaning and metre; उदारवृत्तार्थपदैर्मनोरमैस्तदास्य रामस्य चकार कीर्तिमान् Rām.1.2.42.

    • -सत्त्वाभिजन Adjective Of noble character and descent; उदारसत्त्वाभिजनो हनूमान् Rām.4.47.14.

    • उदार udāra, Adjective

      1. Generous, liberal, munificent.
      2. (a) Noble, exalted, dignified; स तथेति विनेतुरुदारमतेः R.8.91, 5.12; वाचः 65; उदाराः सर्व एवैते Bg.7.18. (b) High, lofty, great, best, illustrious, distinguished; denotes that the rest of the word under consideration is to be suppliedकीर्तेः Ki.1.18; denotes that the rest of the word under consideration is to be suppliedतपसः Bh.3.51.
      3. Honest, sincere, upright.
      4. good, nice, fine; कृतः कटोभीष्म उदारः शोभनः Mbh.2.3.1; उदारः कल्पः Ś.5.
      5. Proper, right.
      6. Eloquent.
      7. Kind, soft, agreeable; denotes that the rest of the word under consideration is to be suppliedवाचः कन्यकाः R.14.77.
      8. Rich, plentiful; उदारा श्रीः स्थिता ह्यस्याम् Rām.4.22.16. उदारमभ्यवहारविधिम् Dk.49; Mu.3.8.
      9. Large, extensive, grand, splendid; साकेतोपवनमुदारमध्यु- वास R.13.79; उदारनेपथ्यभृताम् 6.6 richly dressed.
      10. Beautiful, charming, lovely; Ku.7.14; Śi.5.21; see उदारदर्शन below; R.16.26,51.
      11. Unperplexed.
      12. Exciting, driving forth (Vedic). श्रीणामुदारो धरुणो रयीणाम् Rv.1.45.5.

    • -रम् Indeclinable

    In the Gita7·18

    उदाराः सर्व एवैते ज्ञानी त्वात्मैव मे मतम् ।

    udārāḥ sarva evaite jñānī tvātmaiva me matam, — Noble are all these without exception, but the knower is verily my self; for as his highest goal he accepts Me, the Purushottama with whom he is in… 7·18
    • उदाराःudārāḥnominative plural of the masculine form of the adjective udāra (the noble, high-souled).
    Source: ApteSearch all dictionariesAnalyse the word

Browse by letter

Headwords under उ

Part 5 of 17 उत्सेक – उदेजयAll parts
  1. उ – उच्छ्वसित
  2. उच्छ्वास – उत्कृ
  3. उत्कृत् – उत्पक्ष्मन्
  4. उत्पचनिपचा – उत्सृष्टि
  5. उत्सेक – उदेजय
  6. उदेयिवस् – उद्धि
  7. उद्धित – उद्वाह
  8. उद्वाहन – उन्मूल
  9. उन्मूलनम् – उपचक्र
  10. उपचक्षुस् – उपधा
  11. उपधातु – उपप्लव्यम्
  12. उपप्लु – उपलम्भनम्
  13. उपलल् – उपसंख्यानम्
  14. उपसंग्रह् – उपहव्य
  15. उपहस् – उपे
  16. उपेक्ष् – उलूलुध्वनि
  17. उल्का – उह्र