करणkaraṇaa.Making, doing, effecting, producing.
[कृ-ल्युट्]
- Making, doing, effecting, producing.
- (Vedic) Clever, skilled; रथं न दस्रा करणा समिन्वथः Rv.1.119.7.
Derived forms and compounds
-
-णः
- (Vedic) An assistant. यमस्य करणः Av.6.46.2.
- A man of a mixed tribe.
- A writer, जज्ञे धीमांस्ततस्तस्यां युयुत्सुः करणो नृप Mb.1.115. 43; Ms.1.22.
- A child. Compare ...... करणः शिशौ । शूद्राविशोः सुतेऽपि स्यात् Nm.
-
-णी
- A woman of a mixed caste. माहिष्येण करण्यां तु रथकारः प्रजायते Y.1.95.
- Absurd or irrational number.
-
-सुता Feminine An adopted daughter.
-
-अधिपः the soul, स कारणं करणाधिपाधिपः Śvet. 6.9.
-
-कुतूहलम् Name of a work on practical astronomy by Bhāskara.
-
-ग्रामः the organs of sense taken collectively.
-
-त्राणम् the head.
-
-विभक्तिः Feminine The instrumental case; सूक्तवाकेनेति करणविभक्तिसंयोगात् । ŚB. on यMS.3.2.12.
-
-विन्ययः manner of pronunciation.
-
-णम्
- Doing, performing, accomplishing, effecting; परहितdenotes that the rest of the word under consideration is to be supplied, संध्याdenotes that the rest of the word under consideration is to be supplied, प्रियdenotes that the rest of the word under consideration is to be supplied etc.
- Act, action.
- Religious action; Y.1.251.
- Business, trade.
- An organ of sense; वपुषा करणोज्झि- तेन सा निपतन्ती पतिमप्यपातयत् R.8.38,42; पटुकरणैः प्राणिभिः Me.5; R.14.5.
- The body; उपमानमभूद्विलासिनां करणं यत्तव कान्तिमत्तया Ku.4.5.
- An instrument or means of an action, न तस्य कार्यं करणं न विद्यते Śvet.6.8; करणं च पृथग्विधम् Bg.18.14.18. उपमितिकरणमुपमानम् T. S.; तस्य भोगाधिकरणे करणानि निबोध मे Mb.3.181.19.
- (In Logic) The instrumental cause which is thus defined: व्यापारवद- साधारणं कारणं करणम्.
- A cause or motive (in general).
- The sense expressed by the instrumental case (in Grammar); साधकतमं करणम् Parasmaipada1.4.42; or क्रियायाः परिनिष्पत्तिर्यद्- व्यापारादनन्तरम् । विवक्ष्यते यदा यत्र करणं तत्तदा स्मृतम् ॥
- (In law) A document, a bond, documentary proof; Ms.8.15,52,154.
- A kind of rhythmical pause, beat of the hand to keep time; अनुगर्जितसंधिग्धाः करणै- र्मुरजस्वनाः Ku.6.4.
- (In Astrol.) A Division of the day; (these Karaṇas are eleven).
-
-बव
- बालव, कौलव, तैतिल, गर, वणिज, विष्टि, शकुनि, चतुष्पाद, नाग and र्किस्तुघ्न. The Supreme Being.
- Pronunciation.
- The posture of an ascetic.
- A posture in sexual enjoyment. बोभुज्यते स्म करणेन नरेन्द्रपुत्री Bil. ch.42. वात्स्यायनोक्तकरणैर्निखिलैर्मनोज्ञै । संभुज्यते कविवरेण नरेन्द्रपुत्री ॥ Ibid.45.
- A field.
- Plastering with the hand.
- The usage of the writer caste.
- The Principle of intelligence; दृष्टाः करणाश्रयिणः Sāṅ. K.43.
- (In Astron.) Name of a treatise of Varāhamihira on the motion of planets.
अधिष्ठानं तथा कर्ता करणं च पृथग्विधम् ।
- करणम्karaṇamNominativesingular of the neuter noun karaṇa (instrument, a means of action).
