Apte Dictionary

V. S. Apte, The Practical Sanskrit–English Dictionary. Look up any word of the Gita in Devanagari, IAST or Harvard-Kyoto, or browse the headwords letter by letter.

Entry कल्

कल्kalI. 1 Ā. (कलते, कलित)
1. I. 1 Ā. (कलते, कलित)
2. To count.
3. To sound. -II. 1 Ubbayapada (Parasmaipada and Atmanepada) (कलयति-ते, कलित)
4. To push on, urge, drive forward; गावो न काल्यन्त इदं कुतो रजो Bhāg. 4.5.8.
5. To carry off.
6. To collect.
7. To throw, cast.
8. To proclaim the time.
9. To hold, bear, carry, wield, have, put on; करालकरकन्दलीकलितशस्त्रजालैर्बलैः Ubbayapada (Parasmaipada and Atmanepada)5.5; म्लेच्छनिवहनिधने कलयसि करवालम् Gīt.1; कलित- ललितवनमालः; हलं कलयते Tbe same.; कलय वलयश्रेणीं पाणौ पदे कुरु नूपुरौ 12; Mb.12.4.18.
10. (a) To count, reckon; कालः कलयतामहम् Bg.1.3. (b) To measure; सदा पान्थः पूषा गगनपरिमाणं कलयति Bh.2.114.
11. To assume, take, have, possess; कलयति हि हिमांशोर्निष्कलङ्कस्य लक्ष्मीम् Māl.1.22. Śi.4.36,9.59.
12. To know, understand, observe, take notice of, think of; कलयन्नपि सव्यथोवतस्थे Śi.9.83; कोपितं विरहखेदितचित्ता कान्तमेव कलयन्त्यनुनिन्ये 1.29; Name2.65, 3.12, Māl.2.9.
13. To think, regard, consider; कलये- दमानमनसं सखि माम् Śi.9.58,6.54,15.55,16.64; Mb.12.4.15; व्यालनिलयमिलनेन गरलमिव कलयति मलयसमीरम् Gīt.4,7; Compare कलयति स कथं ते पाशमुद्बन्धनाय Nag.2.11.
14. To undergo, be influenced by; मदलीलाकलितकामपाल Māl.8; धन्यः कोऽपि न विक्रियां कलयति प्राप्ते नवे यौवने Bh.1.72.
15. To do, perform.
16. To go.
17. To attach to, tie on; furnish with.
18. To urge on, impel, incite; कलय शिखिनः केकोत्कण्ठान् Māl.9.42.
19. To utter a sound, murmur.
20. To take hold of the die called Kali. -III. 1 Parasmaipada (कालयति, कालित)
Source: ApteSearch all dictionaries Analyse the word

Browse by letter

Headwords under क

Part 5 of 20 करीषंकषा – कलटम्All parts