तैजसtaijasaa.(-सी f.) [तेजसो विकारः अण्]
- (-सी Feminine) तेजसो विकारः अण्
- Bright, splendid, luminous; वैराजा नाम ते लोकास्तैजसाः सन्तु ते शिवाः Ubbayapada (Parasmaipada and Atmanepada)2. 12.
- Made up or consisting of light; तैजसस्य धनुषः प्रवृत्तये R.11.43.
- Metallic.
- Passionate.
- Vigorous, energetic.
- Powerful, intense.
- A kind of horse; ते तैजसाः पुण्यवता प्रदेशे भवन्ति पुण्यैरपि ते मिलन्ति Yuktikalpataru.
- Endowed with the राजस quality; वैकारिक- स्तैजसश्च तामसश्चेत्यहं त्रिधा Bhāg.3.5.3.
Derived forms and compounds
-
-सः The highly refined or subtle essence (Vedānta Phil.); विश्वश्च तैजसः प्राज्ञस्तुर्य आत्मा समन्वयात् Bhāg.7.15.54; Muṇḍ.4.
-
-सम्
- Any metal; Bhāg.11.21.12.
- Ghee.
- Intensity, severity.
- Vigour, energy, might.
- The group of senses; तैजसे निद्रयापन्ने पिण्डस्थो नष्टचेतनः । मायां प्राप्नोति मृत्युं वा Bhāg.11.28.3.
- The movable (जङ्गम) world; तस्य तत्तेजसस्तस्माज्जज्ञे लोकेषु तैजसम् Mb.13.85.12.
-
-आवर्तनी a crucible.