Apte Dictionary

1. तेजस्tejasilluminating.

   1. illuminating.
   2. granting vital power or strength.

   Derived forms and compounds

   • -पदम् a mark of dignity; तेजःपदं मणिमयं च हृतं शिरोभ्यः Bhāg.1.15.14.

   • -बीजम् marrow.

   • -भङ्गः

     1. disgrace, destruction of dignity.
     2. depression, discouragement.

   • -भीरः Feminine shadow.

   • -मण्डलम् a halo of light; सर्वा एतस्मिंस्तेजोमण्डल एकीभवन्ति Praśna. Up.4.2.

   • -मात्रा sense-organ; स एतास्तेजोमात्राः समभ्याददानो हृदयमेवान्ववक्रामति Bṛi. Up.4.4.1.

   • -मूर्तिः the sun; Ms.3.93.

   • -वृत्तम्

     1. noble behaviour; Ms.9.33.
     2. superior power or lustre.

   • -रूपम्

     1. the Supreme Spirit, Brahman.
     2. the nature of light.

   • तेजस् tējas, Neuter

     1. तिज्-भावे करुणादै असुन्
     2. Sharpness.
     3. The sharp edge (of a knife etc.).
     4. The point or top of a flame.
     5. Heat, glow. glare.
     6. Lustre, light, brilliance, splendour; दिनान्ते निहितं तेजः R.4.1; तेजश्चास्मि विभावसौ Bg.7.9,1.
     7. Heat or light considered as the third of the five elements of creation (the other four being पृथिवी, अप्, वायु and आकाश).
     8. The bright appearance of the human body, beauty; अरिष्टशय्यां परितो विसारिणा सुजन्मनस्तस्य निजेन तेजसा R.3.15.
     9. Fire of energy; शतप्रधानेषु तपोधनेषु गूढं हि दाहात्मकमस्ति तेजः Ś. 2.7; Ubbayapada (Parasmaipada and Atmanepada)6.14.
     10. Might, prowess, strength, courage, valour; martial or heroic lustre; तेजस्तेजसि शाम्यतु Ubbayapada (Parasmaipada and Atmanepada) 5.7; Ś.7.15.
     11. One possessed of heroic lustre; तेजसां हि न वयः समीक्ष्यते R.11.1; Pt.1.328;3.33.
     12. Spirit, energy.
     13. Strength of character, not bearing insult or ill-treatment with impunity.
     14. Majestic lustre, majesty, dignity, authority, consequence; तेजोविशेषानुमितां (राजलक्ष्मीं) दधानः R.2.7.
     15. Semen, seed, semen virile; स्याद्रक्षणीयं यदि मे न तेजः R.14.65; 2.75; दुष्यन्तेनाहितं तेजो दधानां भूतये भुवः Ś.4.3.
     16. The essential nature of anything.
     17. Essence, quintessence.
     18. Spiritual, moral, or magical power.
     19. Fire; यज्ञसेनस्य दुहिता तेज एव तु केवलम् Mb.3.239.9.
     20. Marrow.
     21. Bile.
     22. The speed of a horse.
     23. Fresh butter.
     24. Gold.
     25. Clearness of the eyes.
     26. A shining or luminous body, light; ऋते कृशानोर्न हि मन्त्रपूतमर्हन्ति तेजांस्यपराणि हव्यम् Ku.1.51; Ś.4.2.
     27. The heating and strengthening faculty of the human frame seated in the bile (पित्त).
     28. The brain.
     29. Violence, fierceness.
     30. Impatience.
     31. Anger; मित्रैः सह विरोधं च प्राप्नुते तेजसा वृतः Md.3.28.18.
     32. The sun; उपप्लवांस्तथा घोरान् शशिनस्तेजसस्तथा Mb.12. 31.36.

   • -कर Adjective

   In the Gita·7·9·7·10·10·36·15·12·16·3·18·43·11·30

   पुण्यो गन्धः पृथिव्यां च तेजश्चास्मि विभावसौ ।

   • तेजःtejaḥnominative singular of the neuter noun tejas (energy).
   • तेजोभिःtejobhiḥinstrumental pluralof the neuter noun tejas (the blaze of energy).

   Source: ApteSearch all dictionariesAnalyse the word

Browse by letter

• तुस्
• तुस
• तुस्तम्
• तुह्
• तुहिन
• तुहिनय्
• तूड्
• तूण्
• तूण
• तूणा
• तूणि
• तूणी
• तूत
• तूतकम्
• तूतुजान
• तूतुम्
• तूद
• तूपर
• तूबर
• तूय
• तूर्
• तूर
• तूरम्
• तूर्ण
• तूर्णि
• तूर्य
• तूर्यमय
• तूर्वयाण
• तूल्
• तूल
• तूलकम्
• तूलि
• तूलिका
• तूलिनी
• तूवर
• तूवरक
• तूष्
• तूष
• तूष्णीक
• तूष्णीम्
• तूस्तम्
• तृंह्
• तृंहणम्
• तृक्ष्
• तृक्ष
• तृखम्
• तृच
• तृण्
• तृणकीया
• तृणता
• तृणम्
• तृणय्
• तृणीकृ
• तृण्ढ
• तृण्ण
• तृण्या
• तृतीय
• तृतीयक
• तृतीया
• तृतीयिन्
• तृद्
• तृप्
• तृपत्
• तृपत
• तृपल
• तृपु
• तृप्त
• तृप्तता
• तृप्ति
• तृप्तिमत्
• तृप्र
• तृफू
• तृम्प्
• तृष्
• तृषा
• तृषित
• तृषु
• तृष्ट
• तृष्णज्
• तृष्णा
• तृष्णालु
• तृष्य
• तृह्
• तॄ
• तेज्
• तेज
• तेजनम्
• तेजल
• तेजस्
• तेजस्वत्
• तेजस्विन्
• तेजित
• तेजोमय
• तेन
• तेप्
• तेम
• तेमनम्
• तेव्
• तेवनम्
• तैक्ष्ण्यम्
• तैजस
• तैतिक्ष
• तैतिर
• तैतिल
• तैत्तिर
• तैत्तिरि
• तैत्तिरिक
• तैत्तिरीय
• तैन्तिडीक
• तैमित्यम्
• तैमिर
• तैर्थ
• तैर्थिक
• तैर्यग्योन
• तैलंपाता
• तैलकम्
• तैलङ्ग
• तैलम्
• तैलिक
• तैलिनम्