Apte Dictionary

1. निग्रहnigraha1 Keeping in check, restraint, curbing, subjection; as in इन्द्रियनिग्रह Ms.6.92; Y.1.222; Bh.1.66; चञ्चलं…

   1. 1 Keeping in check, restraint, curbing, subjection; as in इन्द्रियनिग्रह Ms.6.92; Y.1.222; Bh.1.66; चञ्चलं मनः...... तस्याहं निग्रहं मन्ये वायोरिव सुदुष्करम् Bg.6.34; तस्य ता वपुषाक्षिप्ता निग्रहार्थं जजृम्भिरे Bu. Ch.4.6.
   2. Suppression, obstruction, putting down; तथेन्द्रियाणां दह्यन्ते दोषाः प्राणस्य निग्रहात् Ms.6.71.
   3. Overtaking, capturing, arresting; त्वन्निग्रहे तु वरगात्रि न मे प्रयत्नः Mk.1. 22; Śi.2.88.
   4. Confinement, imprisonment.
   5. Defeat, overthrow, vanquishing.
   6. Dispelling, destruction, removing; दिनमुखानि रविर्हिमनिग्रहैर्विमलयन् मलयं नगम- त्यजत् R.9.25;15.6; Ku.5.53.
   7. Arresting of disease, cure.
   8. Punishment (Opposite of अनुग्रह) निग्राहानु- ग्रहस्य कर्ता Pt.1; निग्रहोऽप्ययमनुग्रहीकृतः R.11.9,55;12. 52,63.
   9. Rebuke, reprimand, blame.
   10. Aversion, dislike, disgust.
   11. (In Nyāya Philosophy) A flaw in an argument, a fault in a syllogism (by which a disputant is put down in argument); Compare Mu.5.1.
   12. A handle.
   13. A limit, boundary.
   14. The Supreme Being.
   15. Transgressing (अतिलङ्घन); निग्रहाद्धर्मशास्त्राणा- मनुरुद्ध्यन्नपेतभीः Mb.12.24.13.

   Derived forms and compounds

   • -स्थानम् the reason of defeat, unfitness to be argued with, one of the 16 categories of the Naiyāyikas; एवमपि प्रकृतं दूषयितुमशक्नु- वतस्तत्सिद्धान्तान्तरदूषणे निग्रहस्थानमापद्यते । ŚB. on MS.1.1.5.

   In the Gita·3·33·6·34

   प्रकृतिं यान्ति भूतानि निग्रहः किं करिष्यति ॥

   • निग्रहःnigrahaḥnominative singular of the masculine noun nigraha (coercing, control).
   • निग्रहम्nigrahamaccusative singular of the masculine noun nigraha (control, coercing).

   Source: ApteSearch all dictionariesAnalyse the word

Browse by letter

• निग्रह
• निग्रहण
• निग्राभ
• निग्राह
• निघ
• निघण्ट
• निघर्ष
• निघात
• निघाति
• निघुष्टम्
• निघृष्
• निघृष्ट
• निघृष्व
• निघ्न
• निघ्नान
• निचय
• निचयिन्
• निचाय
• निचि
• निचिकी
• निचित
• निचुम्पुण
• निचुल
• निचुलकम्
• निचुलित
• निचोल
• निचोलक
• निच्छवि
• निच्छिवि
• निच्छेद
• निज्
• निज
• निञ्ज्
• निटलम्
• निडीनम्
• निण्य
• नितप्
• नितम्ब
• नितम्बवत्
• नितम्बिन्
• नितराम्
• नितलम्
• नितान्त
• नित्य
• नित्यता
• नित्यदा
• नित्यशस्
• निद्
• निद
• निदद्रु
• निदर्शक
• निदर्शन
• निदर्शित
• निदर्शिन्
• निदाघ
• निदानम्
• निदिग्ध
• निदिग्धिकादिक्वाथ
• निदिध्यास
• निदिश्
• निदिष्ट
• निदृश्
• निदेश
• निदेशिन्
• निद्रा
• निद्राण
• निद्रालु
• निद्रित
• निधन
• निधनता
• निधा
• निधानम्
• निधि
• निधुवनम्
• निध्यात
• निध्यानम्
• निध्यै
• निध्वान
• निन
• निनङ्क्षु
• निनद्
• निनयनम्
• निनर्द्
• निनर्द
• निनादित
• निनादिन्
• निनाह्य
• निनी
• निनृत्त
• निनृत्ति
• निन्द्
• निन्दक
• निन्दतल
• निन्दनम्
• निन्दित
• निन्दु
• निन्द्य
• निप
• निपत्
• निपतनम्
• निपत्या
• निपलाशम्
• निपा
• निपाक
• निपात
• निपातक
• निपातन
• निपातित
• निपातिन्
• निपाद
• निपानम्
• निपीड्
• निपीडनम्
• निपीडित
• निपीत
• निपीति
• निपुण
• निपुणता
• निफला
• निफेनम्