Apte Dictionary

1. नीलnīlaa.(ला -ली f.; the former in relation to clothes &c., the latter in relation to animals, plants &c.)

   1. (ला -ली Feminine; the former in relation to clothes etc., the latter in relation to animals, plants etc.)
   2. Blue, dark-blue; नीलस्निग्धः श्रयति शिखरं नूतनस्तोयवाहः Ubbayapada (Parasmaipada and Atmanepada)1.33.
   3. Dyed with indigo.

   Derived forms and compounds

   • -ला

     1. The indigo plant.
     2. A Rāgiṇī.

   • -ले Feminine (Dual)

   • -लः

     1. the dark-blue or black colour.
     2. Sapphire.
     3. The Indian fig-tree.
     4. Name of a monkey-chief in the army of Rāma.
     5. 'The blue mountain', Name of one of the principal ranges of mountains.
     6. A kind of bird, the blue Mainā.
     7. An ox of a dark-blue colour.
     8. One of the nine treasures of Kubera; see नवनिधि.
     9. A mark.
     10. An auspicious sound or proclamation.

   • -लम्

     1. Black-salt.
     2. Blue vitriol.
     3. Antimony.
     4. Poison.
     5. Indigo, indigo dye.
     6. Darkness.
     7. The two arteries in front of the neck.
     8. A black and blue mark on the skin; (for other senses see नीली.)
     9. Compound अक्षः a goose.

   • -अङ्गः the Sārasa bird.

   • -अञ्जनम्

     1. antimony.
     2. blue vitriol.

   • -अञ्जना, -अञ्जसा lightning.

   • -अब्जम्, -अम्बुजम्, -अम्बुजन्मन् Neuter the blue lotus.

   • -अभ्रः a dark-cloud.

   • -अम्बर

     1. Adjective dressed in dark-blue clothes.
     2. (रः) a demon, goblin.
     3. the planet Saturn.
     4. an epithet of Balarāma.

   • -अरुणः early dawn, the first dawn of day.

   • -अश्मन् Masculine a sapphire.

   • -उल्पलम् a blue lotus; ध्रुवं स नीलोत्पलपत्रधारया समिल्लतां छेत्तुमृषिर्व्यवस्यति Ś.1.18.

   • -उपलः the blue stone,lapis lazuli

   • -छदः

     1. the date-tree.
     2. an epithet of Garuḍa.

   • -जम् blue steel.

   • -जा Name of the river Vitastā.

   • -तरु the cocoanut tree.

   • -तालः, -ध्वजः the Tamāla tree.

   • -पङ्कः, -पङ्कम् darkness.

   • -कण्ठः

     1. a peackock; केकाभिर्निलकण्ठस्तिर- यति वचनम् Māl.9.3; Me.81; कस्त्वं, शृली, मृगय भिषजं, नीलकण्ठः प्रियेऽहम् Subhāṣ.
     2. an epithet of Śiva.
     3. a kind of gallinule.
     4. a blue-necked jay.
     5. a wag-tail
     6. a sparrow.
     7. a bee. (-ठम्) a radish. denotes that the rest of the word under consideration is to be suppliedअक्ष Equivalent to रुद्राक्ष quod vide, which see

   • -केशी the indigo plant.

   • -ग्रीवः an epithet of Śiva.

   • -पुष्पिका

     1. the indigo plant.
     2. linseed.

   • -फला the egg-plant (Marâthî वांगें).

   • -भः

     1. the moon.
     2. a cloud.
     3. a bee.

   • -मृत्तिका

     1. iron pyrites.
     2. black earth.

   • -राजिः Feminine a line of darkness, dark mass, thick darkness; निशाशशाङ्कक्षतनीलराजयः Ṛs. 1.2.

   • -लोहित

     1. Adjective dark-blue, purple. ( मणिः, रत्नम् the sapphire; नेपथ्योचित- नीलरत्नम् Gīt.5; Bv.2.42.
     2. an epithet of Kṛiṣṇa; also नीलमाधवः.

   • -मीलिकः a fire-fly.

   • -पटलम्

     1. a dark mass, a black coating or covering.
     2. a dark film over the eye of a blind man; Pt.5.

   • -पत्रः the pomegranate tree. (-त्रम्), -पद्मम् the blue water-lily.

   • -पिच्छः a falcon.

   • -पिटः a collection of annals and royal edicts; Buddh.

   • नील nīla

     1. ला lā ङ्गुः ṅguḥ, (ला) ङ्गुः 1 A kind of insect.
     2. An insect in general.
     3. A kind of fly.
     4. A jackal.
     5. A large (black) bee.
     6. A flower. तः) a purple colour.
     7. an epithet of Śiva; ममापि च क्षपयतु नीललोहितः पुनर्भवं परिगतशक्तिरात्मभूः Ś.7.35; Ku.2.57.

   • -वर्ण Adjective dark-blue, bluish. (-र्णम्) a radish.

   • -वसन, -वासस् Adjective dressed in dark-blue clothes; see नीलाम्बर.

   • -वसनः the planet Saturn.

   • -वृन्तकम् cotton.

   • -स्नेहः (Equivalent to दृढस्नेहः) Intense love. (नीलो नीलीरागः तत्सदृशः स्नेहः । नीलीरागः स्थिरप्रेमा इति यादवः) गृहं विक्रयकालेऽपि नीलस्नेहेन रक्षति Chārudatta 3.12.

   Source: ApteSearch all dictionariesAnalyse the word

Browse by letter

• निष्क्रम्
• निष्क्रम
• निष्क्रमणम्
• निष्क्रमणिका
• निष्क्रय
• निष्क्रयणम्
• निष्क्रान्त
• निष्क्री
• निष्क्रीति
• निष्टन
• निष्टप्
• निष्टपनम्
• निष्टप्त
• निष्टानक
• निष्टाप
• निष्टुर्
• निष्ट्य
• निष्ठ
• निष्ठानम्
• निष्ठानित
• निष्ठापित
• निष्ठाव
• निष्ठित
• निष्ठिव्
• निष्ठुर
• निष्ठ्यूत
• निष्ठ्यूति
• निष्ण
• निष्पक्व
• निष्पत्
• निष्पतनम्
• निष्पत्ति
• निष्पत्राकृति
• निष्पद्
• निष्पन्द
• निष्पन्न
• निष्पवनम्
• निष्पात
• निष्पादनम्
• निष्पाव
• निष्पिष्
• निष्पिष्ट
• निष्पीडनम्
• निष्पीडित
• निष्पू
• निष्पूर्तम्
• निष्पेष
• निष्प्रवाणम्
• निस्
• निसंपात
• निसर्ग
• निसूदन
• निसृज्
• निसृष्ट
• निस्तनी
• निस्तब्ध
• निस्तरणम्
• निस्तर्हणम्
• निस्तार
• निस्तारणम्
• निस्तीर्ण
• निस्तुद्
• निस्तॄ
• निस्तोद
• निस्त्रुटी
• निस्नाव
• निस्पन्द
• निस्य
• निस्यन्दिन्
• निस्रव
• निस्वन
• निहत
• निहन्
• निहननम्
• निहन्तृ
• निहव
• निहाका
• निहार
• निहिंसनम्
• निहित
• निहीन
• निह्नव
• निह्नवनम्
• निह्नु
• निह्नुत
• निह्नुति
• निह्राद
• नी
• नीका
• नीकार
• नीकाश
• नीक्षणम्
• नीच
• नीचक
• नीचकिन्
• नीचकैस्
• नीचा
• नीचीकृ
• नीचीन
• नीचैस्
• नीड
• नीडक
• नीत
• नीति
• नीतिमत्
• नीथ
• नीप
• नीरङ्गी
• नीरम्
• नीराज
• नीराजनम्
• नीराजित
• नील
• नीलकम्
• नीलति
• नीलिका
• नीलिनी
• नीव्
• नीव
• नीवर