पयस्payasn.Water; Bhāg.8.2.4; पयसा कमलं कमलेन पयः पयसा कमलेन विभाति सरः.
- Water; Bhāg.8.2.4; पयसा कमलं कमलेन पयः पयसा कमलेन विभाति सरः.
- Milk; पयःपानं भुजङ्गानां केवलं विषवर्धनम् H.3.4; R.2.36,63;14,78 (where both senses are intended).
- Semen virile.
- Food.
- Vedic Night.
- Vital spirit, power, strength (Ved). (पयस् is changed to पयो before soft consonants).
Derived forms and compounds
-
-धरः
- a cloud; पयोधरघनीभावस्तावदम्बरमध्यगः । आश्लेषोप- गमस्तत्र यावन्नेव प्रवर्तते ॥ Subh. Ratn. (this refers both to a cloud and a woman's breast).
- a woman's breast; पद्मापयोधरतटी Gīt.1; विपाण्डुभिर्म्लानतया पयोधरैः Ki.4.24. (where the word means 'a cloud' also); R.14.22.
- an udder; पयोधरीभूतचतुःसमुद्रां जुगोप गोरूप- धरामिवोर्वीम् R.2.3.
- the cocoa-nut tree.
- the backbone or spine (कशेरुक).
-
-धस्
- Masculine
- Compound गलः, डः hail.
- an island.
-
-घनम् hail.
-
-चयः (पयश्चयः) a reservoir or lake.
-
-जम् a lotus; पातामेतौ पयोजोदरललिततलौ पङ्कजाक्षस्य पादौ । विष्णुपादादि स्तोत्रम् 12. denotes that the rest of the word under consideration is to be suppliedयोनिः (same as पद्मयोनि Equivalent to Brahmadeva); पयोजयोनिः प्रणिधाय मानसं व्यधत्त यस्यामरविन्दलोचनः Śāhendra 3.37.
-
-जन्मन् Masculine a cloud.
-
-दः
- a cloud; Me.7; मत्तः सदाचारशुचे कलङ्कः पयोदवातादिव दर्पणस्य R.14.37. denotes that the rest of the word under consideration is to be suppliedसुहृद् Masculine a peacock.
- the ocean.
- a pond, lake, a piece of water.
- a rain-cloud.
-
-धारागृहम् a bath-room with flowing water.
-
-धिः, -निधिः the ocean; प्रयान्ति नद्यस्त्वरितं पयोनिधिम् Ṛs.2.7; Name4.5.
-
-पूरः a pool, lake.
-
-भृत् Masculine, -मुच् Masculine a cloud; यदि नासारभृतः पयोभृतः Śi.16.61; करीव सिक्तं पृषतैः पयोमुचाम् R.3.3;6.5.
-
-मानुषी a water-nymph.
-
-रयः the current of a river.
-
-राशिः the ocean.
-
-वाहः a cloud; प्रावृषेण्यं पयोवाहं विद्युदैरावताविव R.1.36.
-
-व्रतः, -व्रतम् subsisting on mere milk (as a vow); दिनमेकं पयोव्रतः Ms.11.144. Compare अदितिपयोव्रतम् Bhāg.8.16.
