श्रीमद्भगवद्गीताBhagavad Gītā · in the light of Sri Aurobindo, home
Sign in
ApteAll dictionariesSanskrit dictionaryDhātuPāṇiniConjugationDeclensionInflected formsParts of speechWord frequencyTree diagramAnalyzerRootsQuarter-verse indexMemorable linesNames

कोशःDictionaries

Apte Dictionary

V. S. Apte, The Practical Sanskrit–English Dictionary. Look up any word of the Gita in Devanagari, IAST or Harvard-Kyoto, or browse the headwords letter by letter.

Entry पवन

  1. पवनpavanaPurification.

    Derived forms and compounds

    • -नम्

      1. Purification.
      2. Winnowing.
      3. A sieve, strainer.
      4. Water.
      5. A potter's kiln (Masculine also).

    • -नी A broom.

    • -अशनः, -भुज् Masculine a serpent.

    • पवन pavana, Adjective

      1. Clean, pure; महतां पदपद्मजं परागं पवनानां पवनं ह्युपादिशन्ति Rām. Ch.2.3. -नः पू-ल्यु
      2. Air, wind; सर्पाः पिबन्ति पवनं न च दुर्बलास्ते Subhāṣ; Bg.1.31; पवनपदवी, पवनसुतः etc.; The vital air, breath.
      3. Name of Viṣṇu.
      4. A householder's sacred fire.
      5. A purifier (wind); परितो दुरितानि यः पुनीते शिव तस्मै पवनात्मने नमस्ते Ki.18.37.
      6. Name of the number five (from the 5 vital airs).
      7. an epithet of Garuḍa.
      8. a peacock.

    • -चक्रम् Whirl-wind.

    • -आत्मजः

      1. an epithet of Hanumat.
      2. of Bhīma.
      3. fire.

    • -आशः a serpent, snake. denotes that the rest of the word under consideration is to be suppliedनाशः

    • -व्याधिः

      1. an epithet of Uddhava, a friend and counsellor of Kṛiṣṇa.
      2. rheumatism. जः, तनयः, भूः, सुतः epithets of Hanumat; संक्षोभं पवनभुवा जवेन नीताः Śi.4.59.
      3. of Bhīma.

    • -पदवी The sky, air; त्वामारूढं पवनपदवीम् (प्रेक्षिष्यन्ते पथिकवनिताः) Me.8.

    • -वाहनः fire.

    • -विजयः a kind of book dealing with omens relating to breath exhaled and inhaled.

    In the Gita10·31

    पवनः पवतामस्मि रामः शस्त्रभृतामहम् ।

    pavanaḥ pavatāmasmi rāmaḥ śastrabhṛtāmaham, — I am the wind among purifiers; I am Rama among warriors; and I am the alligator among fishes; among the rivers Ganges am I. 10·31
    • पवनःpavanaḥnominative singular of the masculine noun pavana (the wind).
    Source: ApteSearch all dictionariesAnalyse the word

Browse by letter

Headwords under प

Part 10 of 38 पर्वतीय – पाचकAll parts
  1. प – पठक
  2. पठनम् – पनस्यति
  3. पनस्यु – पराहन्
  4. परि – परिचिन्त्
  5. परिचिन्तनम् – परिनिष्पत्ति
  6. परिन्यास – परिमृज्
  7. परिमृद् – परिशुश्रूषा
  8. परिशुष् – परेत
  9. परेति – पर्वतीकृ
  10. पर्वतीय – पाचक
  11. पाचन – पादक्रमिक
  12. पादयति – पारिन्द्र
  13. पारिपन्थिक – पाशिक
  14. पाशिक्यम् – पिनाकी
  15. पिन्यास – पुण्ड्
  16. पुण्ड – पुष्पंधय
  17. पुष्पकम् – पृषोदर
  18. पृषोद्यानम् – पौंश्चलेय
  19. पौंश्चल्यम् – प्रकाश्
  20. प्रकाश – प्रघुण
  21. प्रघूर्ण – प्रण
  22. प्रणख – प्रतिग्रहिन्
  23. प्रतिग्रहीतृ – प्रतिबन्धि
  24. प्रतिबन्धिन् – प्रतिशक्
  25. प्रतिशम – प्रतीपायते
  26. प्रतीरम् – प्रत्युत्क्रम
  27. प्रत्युत्थानम् – प्रधानेन
  28. प्रधारण – प्रभञ्ज्
  29. प्रभञ्जनम् – प्रमेदित
  30. प्रमेय – प्रवयस्
  31. प्रवर – प्रवेल
  32. प्रवेश – प्रसारणम्
  33. प्रसारिणी – प्रहर्षणम्
  34. प्रहर्षित – प्राति
  35. प्रातिका – प्रार्थनीय
  36. प्रार्थयितृ – प्रेङ्ख्
  37. प्रेङ्ख – प्लक्ष
  38. प्लव – प्सुर