Apte Dictionary

1. प्रयोगprayoga1 Use, application, employment; as in शब्दप्रयोगः, अयं शब्दो भूरिप्रयोगः- अल्पप्रयोगः 'this word is generally…

   1. 1 Use, application, employment; as in शब्दप्रयोगः, अयं शब्दो भूरिप्रयोगः- अल्पप्रयोगः 'this word is generally or rarely used'.
   2. A usual form, general usage.
   3. Hurling, throwing, discharging, (Opposite of संहारः); प्रयोगसंहारविभक्तमन्त्रम् R.5.57.
   4. Exhibition, performance, representation (dramatic), acting; देव प्रयोगप्रधानं हि नाट्यशास्त्रम् M.1; नाटिका न प्रयोगतो दृष्टा Ratn.1 'not seen acted on the stage'; आ परितोषाद्विदुषां न साधु मन्ये प्रयोग- विज्ञानम् Ś.1.2.
   5. Practice, experimental portion (of a subject); (Opposite of शास्त्र 'theory'); तदत्रभवानिमं मां च शास्त्रे प्रयोगे च विमृशतु M.1.
   6. Course of procedure, ceremonial form.
   7. An act, action.
   8. Recitation, delivery.
   9. Beginning, commencement.
   10. A plan, contrivance, device, scheme.
   11. A means, instrument; नयप्रयोगाविव गां जिगीषोः Ki.17.38.
   12. Consequence, result.
   13. Combination, connection.
   14. Addition.
   15. (In Grammar) A usual form.
   16. Offering, presenting.
   17. (a) Principal, loan bearing interest. (b) Lending money on usury; प्रतिबन्धः प्रयोगो व्यवहारोऽवस्तारः ...... कोशक्षयः Kau. Atmanepada 2.7.26; also कोशद्रव्याणां वृद्धिप्रयोगः
   18. Appointment.
   19. A sacred text or authority. A text which brings together the various धर्मs of a विकृति. A प्रयोगवचन, however, does this only when धर्मs are made available by the चोदक which, therfore, is said to be the stronger of the two. चोदको हि प्रयोग- वचनाद् बलवत्तरः । ŚB. on MS.5.1.8.
   20. A cause; motive.
   21. An example.
   22. Application of magic, magical rites.
   23. A horse.

   Derived forms and compounds

   • -अतिशयः One of the five kinds of प्रस्तावना or prologue, in which a part of performance is superseded by another in such a manner that a character is suddenly brought on the stage; id est, that is where the Sūtradhāra goes out hinting the entrance of a character and thus performs a part superseding that which he has apparently intended for his own, viz. dancing; the S. D. thus defines it: यदि प्रयोग एकस्मिन् प्रयोगोऽन्यः प्रयुज्यते । तेन पात्रप्रवेशश्चेत् प्रयोगातिशयस्तदा ॥ 29.

   • -अर्थः (Equivalent to प्रत्युत्क्रमः quod vide, which see).

   • -ग्रहणम् acquirement of practice.

   • -चतुर, -निपुण

     1. Adjective
     2. skilled in practice; M.3; चतुःषष्टिकलागमप्रयोगचतुरः Dk.2. 5.
     3. practically experienced.

   • -वीर्यम् (with Buddhists) energy in practice.

   • -शास्त्रम् the कल्पसूत्र, which lays down the प्रयोग of various sacrificial acts; प्रयोगशास्त्रमिति चेत् MS.1.3.11.

   Source: ApteSearch all dictionariesAnalyse the word

Browse by letter

• प्रमेय
• प्रमेह
• प्रमोक्ष
• प्रमोचनम्
• प्रमोद
• प्रमोदनम्
• प्रमोदित
• प्रमोदिन्
• प्रमोष
• प्रमोह
• प्रमोहित
• प्रम्लान
• प्रम्लै
• प्रयत्
• प्रयत
• प्रयतत्वम्
• प्रयतनम्
• प्रयति
• प्रयत्न
• प्रयत्नवत्
• प्रयन्तृ
• प्रयम्
• प्रयस्
• प्रयस्त
• प्रया
• प्रयाग
• प्रयाचनम्
• प्रयाज
• प्रयाणकम्
• प्रयाणम्
• प्रयात
• प्रयापित
• प्रयाम
• प्रयास
• प्रयुक्त
• प्रयुक्ति
• प्रयुज्
• प्रयुत
• प्रयुत्सु
• प्रयुद्धम्
• प्रयुवनम्
• प्रयोक्तृ
• प्रयोक्त्रम्
• प्रयोग
• प्रयोगत
• प्रयोगिन्
• प्रयोग्य
• प्रयोजक
• प्रयोजनम्
• प्रयोजनवत्
• प्रयोज्य
• प्ररक्षणम्
• प्ररुच्
• प्ररुदित
• प्ररुह्
• प्ररूढ
• प्ररूढि
• प्ररोचन
• प्ररोह
• प्ररोहणम्
• प्ररोहिन्
• प्रलघु
• प्रलप्
• प्रलपनम्
• प्रलपित
• प्रलब्ध
• प्रलभ्
• प्रलम्ब
• प्रलम्बनम्
• प्रलम्बित
• प्रलम्बीकृ
• प्रलम्भ
• प्रलम्भनम्
• प्रलय
• प्रललाट
• प्रलव
• प्रलवित्रम्
• प्रलाप
• प्रलापनम्
• प्रलापिता
• प्रलापिन्
• प्रली
• प्रलीन
• प्रलुठ्
• प्रलुप्त
• प्रलुब्ध
• प्रलुभ्
• प्रलून
• प्रलेप
• प्रलेपक
• प्रलेह
• प्रलोठनम्
• प्रलोप
• प्रलोभ
• प्रलोभनम्
• प्रलोभनी
• प्रलोभिन्
• प्रलोभ्य
• प्रलोल
• प्रवक्तव्य
• प्रवक्तृ
• प्रवग
• प्रवच्
• प्रवचनम्
• प्रवचनीय
• प्रवट
• प्रवण
• प्रवणता
• प्रवणायति
• प्रवणायितम्
• प्रवणीकृ
• प्रवत्
• प्रवत्स्यत्
• प्रवद्
• प्रवदनम्
• प्रवप्
• प्रवप
• प्रवपणम्
• प्रवयणम्
• प्रवयस्