श्रीमद्भगवद्गीताBhagavad Gītā · in the light of Sri Aurobindo, home
Sign in
ApteAll dictionariesSanskrit dictionaryDhātuPāṇiniConjugationDeclensionInflected formsParts of speechWord frequencyTree diagramAnalyzerRootsQuarter-verse indexMemorable linesNames

कोशःDictionaries

Apte Dictionary

V. S. Apte, The Practical Sanskrit–English Dictionary. Look up any word of the Gita in Devanagari, IAST or Harvard-Kyoto, or browse the headwords letter by letter.

Entry प्राकृत

  1. प्राकृतprākṛtaa.(-ता, -ती f.) [प्रकृतेरयं प्रकृत्या निर्वृत्तो वा अण्]
    1. (-ता, -ती Feminine) प्रकृतेरयं प्रकृत्या निर्वृत्तो वा अण्
    2. Original, natural, unaltered, unmodified; स्याताममित्रौ मित्रे च सहजप्राकृतावपि Śi.2.36 (see Malli, thereon).
    3. Usual, common, ordinary.
    4. Uncultivated, vulgar, unrefined, illiterate; प्राकृत इव परिभूयमानमात्मानं न रुणत्सि K.146; Bg.18.28.
    5. Insignificant, unimportant; trifling; Mu.1.
    6. Derived from Prakṛiti, quod vide, which see; प्राकृतो लयः 'reabsorption into Prakṛiti'; विमुञ्चेत् प्राकृतान् ग्रामांस्तान् मुक्त्वाऽमृतमश्नुते Mb.12.24.12.
    7. Provincial, vernacular (as a dialect); see below.

    Derived forms and compounds

    • -तः

      1. A low man, an ordinary or vulgar man. कार्षापणं भवेद्दण्डयो यत्रान्यः प्राकृतो जनः Ms.8.336.
      2. A kind of fever; वर्षाशरद्वसन्तेषु वाताद्यैः प्राकृतः क्रमात् Mādhava; (see -ज्वरः) -तम् A vernacular or provincial dialect derived from and akin to Sanskrit; प्रकृतिः संस्कृतं तत्र भवं तत आगतं च प्राकृतम् Hemachandra. (Many of these dialects are spoken by the female characters and inferior personages of Sanskrit plays and are usually divided into 4 dialects: शौरसेनी, माहाराष्ट्री, अपभ्रंश and पैशाची); तद्भवस्तत्समो देशीत्यनेकः प्राकृत- क्रमः Kāv.1.33; also 34, 35; त्वमप्यस्मादृशजनयोग्ये प्राकृतमार्गे प्रवृत्तोऽसि Vb.1.
      3. Resolution or reabsorption into प्रकृति; the dissolution of the universe.
      4. A particular ritual or यज्ञ; Bhāg.1.84.52.

    • -अरिः a natural enemy, id est, that is the ruler of an adjacent country; see Malli. on Śi.2.36.

    • -उदासीनः a natural neutral; id est, that is a ruler whose dominions lie beyond those of the natural ally.

    • -ज्वरः a common or ordinary fever.

    • -प्रलयः complete dissolution of the universe.

    • -मानुषः a common or ordinary man.

    • -मित्रम् a natural ally; id est, that is a ruler whose dominions lie immediately beyond those of the natural enemy (id est, that is whose country is separated from the country with which he is allied by that of another).

    In the Gita18·28

    अयुक्तः प्राकृतः स्तब्धः शठो नैष्कृतिकोऽलसः ।

    ayuktaḥ prākṛtaḥ stabdhaḥ śaṭho naiṣkṛtiko'lasaḥ, — One who acts with a mechanical mind (who does not put himself really into the work), is stupid, obstinate, cunning, insolent, lazy, easily depressed… 18·28
    • प्राकृतःprākṛtaḥnominative singular of the masculine form of the adjective prākṛta (stupid, vulgar, unevolved).
    Source: ApteSearch all dictionariesAnalyse the word

Browse by letter

Headwords under प

Part 34 of 38 प्रहर्षित – प्रातिAll parts
  1. प – पठक
  2. पठनम् – पनस्यति
  3. पनस्यु – पराहन्
  4. परि – परिचिन्त्
  5. परिचिन्तनम् – परिनिष्पत्ति
  6. परिन्यास – परिमृज्
  7. परिमृद् – परिशुश्रूषा
  8. परिशुष् – परेत
  9. परेति – पर्वतीकृ
  10. पर्वतीय – पाचक
  11. पाचन – पादक्रमिक
  12. पादयति – पारिन्द्र
  13. पारिपन्थिक – पाशिक
  14. पाशिक्यम् – पिनाकी
  15. पिन्यास – पुण्ड्
  16. पुण्ड – पुष्पंधय
  17. पुष्पकम् – पृषोदर
  18. पृषोद्यानम् – पौंश्चलेय
  19. पौंश्चल्यम् – प्रकाश्
  20. प्रकाश – प्रघुण
  21. प्रघूर्ण – प्रण
  22. प्रणख – प्रतिग्रहिन्
  23. प्रतिग्रहीतृ – प्रतिबन्धि
  24. प्रतिबन्धिन् – प्रतिशक्
  25. प्रतिशम – प्रतीपायते
  26. प्रतीरम् – प्रत्युत्क्रम
  27. प्रत्युत्थानम् – प्रधानेन
  28. प्रधारण – प्रभञ्ज्
  29. प्रभञ्जनम् – प्रमेदित
  30. प्रमेय – प्रवयस्
  31. प्रवर – प्रवेल
  32. प्रवेश – प्रसारणम्
  33. प्रसारिणी – प्रहर्षणम्
  34. प्रहर्षित – प्राति
  35. प्रातिका – प्रार्थनीय
  36. प्रार्थयितृ – प्रेङ्ख्
  37. प्रेङ्ख – प्लक्ष
  38. प्लव – प्सुर