भिद्bhidTo split, cleave, divide, tear &c.
- To split, cleave, divide, tear etc.
- To destroy, dissolve.
- To disunite, set at variance.
- To perplex.
- To seduce. -Desid. (बिभित्सति-ते) To wish to break etc.
Derived forms and compounds
-
भिद् bhid, Adjective
- (At the end of comp.) Breaking, splitting; destroying etc.; तुरगविचयव्यग्रानुर्वीभिदः Ubbayapada (Parasmaipada and Atmanepada)1.23. -Feminine
- Breaking, splitting, dividing.
- Difference.
- A sort, kind.
- To be split, rent or shivered; धरा धारापातै- र्मणिमयशरैर्भिद्यत इव Mk.5.22.
- To be divided or separated.
- To expand, blossom, open.
- To be loose or relaxed; प्रस्थानभिन्नां न बबन्ध नीविम् R.7.9,66.
- To be different from (with Ablative); न कारणात् स्वाद् बिभिदे कुमारः प्रवर्तितो दीप इव प्रदीपात् R.5.37; Ubbayapada (Parasmaipada and Atmanepada)4.
- To be destroyed.
- To be divulged or betrayed, get abroad; षट्कर्णो भिद्यते मन्त्रः etc. Pt.1.99.
- To be harassed, pained or afflicted.
- To be frightened or alarmed; अम्भसा भिद्यते सेतुस्तथा मन्त्रोऽप्यरक्षितः । पैशुन्याद् भिद्यते स्नेहो वाचा भिद्येत कातरः ॥ Pt.1.12.
- To separate oneself from, keep aloof from. -Causal (भेदयति-ते)
-
भिद् bhid
- I.1.Parasmaipada (भिन्दति) To divide or cut into parts. -II. 7 Ubbayapada (Parasmaipada and Atmanepada) (भिनत्ति, भिन्त्ते, बिभेद, बिभिदे, अभैत्सीत्, अभिनत्, अभिन्त्त, भेत्स्यति-ते, भेत्तुम् भिन्न)
- To break, cleave, split, cut asunder, rend, pierce, break through or down; अतिशीतलमप्यम्भः किं भिनत्ति न भूभृतः H.3.38; तेषां कथं नु हृदयं न भिनत्ति लज्जा Mu.3.34; Śi.8.39; Ms.3.33; R.8. 93;12.77.
- To dig or tear up, excavate; Ubbayapada (Parasmaipada and Atmanepada)1.23.
- To pass through; यदि रोहिण्याः शकटं भिनत्ति रविनन्दनो गगनवीथ्याम् Pt.1.211,212.
- (a) To divide, separate; द्विधा भिन्ना शिखण्डिभिः R.1.39. (b) To displace; आनन्दजः शोकजमश्रु बाष्पस्तयोरशीतं शिशिरो बिभेद R.14.3.
- To violate, break, infringe; समयं लक्ष्मणोऽभिनत् R.15.94; निहतश्च स्थितिं भिन्दन् दानवोऽसौ बलद्विषा Bk.7.68.
- To remove, take away; धैर्यमभिनदुदितं शिशुना Śi.15.87.
- To disturb, interrupt; as in समाधिभेदिन्; असिपत्रवने चैव भिद्यमानानधार्मिकान् Rām.7.21.15.
- To change, alter; (न) भिन्दन्ति मन्दां गतिमश्वमुख्यः Ku.1.11; or विश्वासोपगमा- दभिन्नगतयः शब्दं सहन्ते मृगाः Ś.1.14.
- To expand, cause to open or blossom, open; सूर्यांशुभिर्भिन्नमिवारविन्दम् Ku.1.32; नवोषसा भिन्नमिवैकपङ्कजम् Ś.7.16; Me.19.
- To disperse, scatter, scare away; भिन्नसारङ्गयूथः Ś.1.32; V.1.16.
- To disjoin, disunite, set at variance; भेत्स्यामि स्वमतेन भेदकुशलो ह्येष प्रतीपं द्विषः Mu.3.13.
- To loosen, relax, dissolve; पर्यङ्कबन्धं निबिडं बिभेद Ku.3.59.
- To disclose, divulge.
- To perplex, distract.
- To distinguish, discriminate.
- To explain or to understand; वचांसि योगग्रथितानि साधो न नः क्षमन्ते मनसापि भेत्तुम् Bhāg.5.1.18. -Pass. (भिद्यते)
