Apte Dictionary

1. मधुmadhuकोशः, षः a bee-hive.

   1. कोशः, षः a bee-hive.
   2. a honey comb.

   Derived forms and compounds

   • -करः

     1. a large black bee; कुटजे खलु तेनेहा तेने हा मधुकरेण कथम् Bv.1.1; R.9.3; Me.37,49; सर्वतः सारमादत्ते यथा मधुकरो बुधः Bhāg.
     2. a lover, libertine.
     3. sweet lime. (-री) a female bee; न च मधुकरीवदन्नरस- भोजिन्यो देवता इति प्रमाणमस्ति ŚB. on MS.9.1.9. denotes that the rest of the word under consideration is to be suppliedगणः, denotes that the rest of the word under consideration is to be suppliedश्रेणिः Feminine a swarm of bees.
     4. (धुः) The spring or vernal season; मधुरया मधुबोधितमाधवी Śi.6.2; क्व नु ते हृदयंगमः सखा कुसुमायोजितकार्मुको मधुः Ku.4.24,25;3.1,3.
     5. The month of Chaitra; भास्करस्य मधुमाधवाविव R.11.7; मासे मधौ मधुरकोकिलभृङ्गनादै रामा हरन्ति हृदयं प्रसभं नराणाम् Ṛs.6. 25.
     6. Name of a demon killed by Viṣṇu.
     7. Name of another demon, father of Rāvaṇa and killed by Śatrughna.
     8. The Aśoka tree.
     9. Name of king Kārtavīrya.

   • -अष्ठीला a lump of honey, clotted honey.

   • -आधारः wax.

   • -आपात Adjective having honey at the first taste; शक्तः परजने दाता स्वजने दुःखजीविनि । मध्वापातो विषास्वादः स धर्मप्रतिरूपकः ॥ Ms.11.9.

   • -आम्रः a kind of mango tree.

   • -आलु Neuter, -आलुकम् sweet potato.

   • -आवासः the mango tree.

   • -आसवः sweet spirituous liquor (made from honey).

   • -आसवनिकः distiller, vintner.

   • -आस्वाद Adjective having the taste of honey.

   • -आहुतिः Feminine a sacrificial offering of sweet things.

   • -कर्कटी

     1. sweet lime, a kind of citron.
     2. A kind of date.

   • -काननम्, -वनम् the forest of the demon Madhu.

   • -कारः, -कारिन् Masculine a bee.

   • -कुक्कुटिका, -कुक्कुटी a sort of citron tree.

   • -कुल्या a stream of honey.

   • -कृत् Masculine a bee; Bhāg. 11.7.33.

   • -केशटः

     1. a bee. उच्छिष्टम्, उत्थभ्, उत्थितभ् bees'-wax; शस्त्रासवमधूच्छिष्टं मधु लाक्षा च बर्हिषः Y.3.37; मधूच्छिष्टेन केचिच्च जध्नुरन्योन्यमुत्कटाः Rām.5.62.11.
     2. the casting of an image in wax; Mānasāra; the name of 68th chapter.

   • -उत्सवः the spring or vernal festival celebrated on the full-moon day of Chaitra.

   • -उदकम् 'honey-water', water mixed with honey, hydromel.

   • -उद्यानम् a spring-garden.

   • -उपघ्नम् 'the abode of Madhu', an epithet of Mathurā; स च प्राप मधूपघ्नं कुम्भीन- स्याश्च कुक्षिजः R.15.15.

   • -उषितम् wax.

   • -कण्ठः the cuckoo.

   • मधु madhu, Adjective

     1. (-धु or -ध्वी Feminine) [मन्यत इति मधु, मन्-उ नस्य धः Uṇ.1.18) Sweet, pleasant, agreeable, delightful; आपापयति गोविन्दपादपद्मासवं मधु Bhāg.1.18.12; त्वया सह निवत्स्यामि वनेषु मधुगन्धिषु Ubbayapada (Parasmaipada and Atmanepada)2.18. -Feminine Name of a plant (जीवा, जीवन्ती). -Neuter
     2. (धु) Honey; एतास्ता मधुनो धाराश्च्योतन्ति सविषास्त्वयि Ubbayapada (Parasmaipada and Atmanepada)3.34; मधु तिष्ठति जिह्वाग्रे हृदये तु हलाहलम्.
     3. The juice or nectar of flowers; मधु द्विरेफः कुसुमैकपात्रे पपौ प्रियां स्वामनुवर्तमानः Ku.3.36; देहि मुखकमलमधुपानम् Gīt.1.
     4. A sweet intoxicating drink, wine, spirituous liquor; विनयन्ते स्म तद्योधा मधुभिर्विजयश्रमम् R.4.65; Ṛs. 1.3.
     5. Water.
     6. Sugar.
     7. Sweetness.
     8. Anything sweet.
     9. Vedic Soma juice.
     10. Milk or anything produced from milk (Vedic).
     11. A bee-hive; केचित्- पीत्वापविध्यन्ति मधूनि मधुपिङ्गलाः Rām.5.62.1.
     12. Bee-wax; Ms.1.88. -Masculine
     13. dropping or distilling honey; ददतु तरवः पुष्पैरर्घ्यं फलैश्च मधुश्च्युतः Ubbayapada (Parasmaipada and Atmanepada)3.24.
     14. mellifluous, overflowing with sweets.

   • -जम् bees'-wax.

   • -क्रमः

     1. a bee-hive.
     2. a honey comb. (Plural) drinking-bout, carousals.

   • -क्षीरः, -क्षीरकः a Kharjūra tree.

   • -गन्धः the Bakula tree.

   • -गन्धि, -गन्धिक Adjective scented with honey, sweet-smelling; वनेषु मधुगन्धिषु Ubbayapada (Parasmaipada and Atmanepada)2.18.

   • -गायनः the cuckoo.

   • -गुञ्जनः the drum-stick plant (Marâthî शेवगा).

   • -ग्रहः a libation of honey.

   • -घोषः the cuckoo.

   • -च्युत्, -त, -श्च्युत् Adjective

   • -जा

     1. sugar-candy.
     2. the earth.

   • -जम्बीरः a kind of citron.

   • -जित्, -द्विष्, -निषूदन, -निहन्तृ Masculine, -मथः, -मथनः, -रिपुः, -शत्रुः, -सूदनः epithets or Viṣṇu; इति मधुरिपुणा सखी नियुक्ता Gīt.5; R.9.48; Śi.15.1.

   • -जीवनः Name of plant (Marâthî बेहडा).

   • -तृणः, -णम् sugar cane.

   • -त्रयम् the three sweet things;id est, that is sugar, honey, and clarified butter.

   • -दीपः the god of love.

   • -दूतः the mango tree.

   • -दोहः the extracting of sweetness or honey.

   • -द्रः

     1. a bee.
     2. a libertine.

   • -द्रवः Name of a tree having red blossoms (Marâthî तांबडा शेवगा).

   • -द्रुमः the mango tree.

   • -धातुः a kind of yellow pyrites (सुवर्णमाक्षिक).

   • -धारा a stream of honey.

   • -धूलिः Feminine molasses.

   • -धेनुः honey offered to Brāhmaṇas in the form of a cow.

   • -नाडी a cell in a honey-comb.

   • -नारिकेलः, -नारिकेरकः a kind of cocoanut (Marâthî मोहाचा नारळ).

   • -नेतृ Masculine bee.

   • -पः a bee or a drunkard; राजप्रियाः कैरविण्यो रमन्ते मधुपैः सह Bv.1.126;1.63 (where both meanings are intended).

   • -पटलम् a bee-hive.

   • -पतिः an epithet of Kṛiṣṇa.

   • -पुष्पः

     1. the Aśoka tree.
     2. the Bakula tree.
     3. the Dantī tree.
     4. the Śirīṣa tree.

   • -प्रणयः addiction to wine.

   • -प्रमेहः diabetes, sacharine urine.

   • -प्राशनम् one of the sixteen purificatory Samskāras (which consists in putting a little honey into the mouth of a new-born male child).

   • -प्रियः an epithet of Balarāma.

   • -फलः a kind of cocoanut.

   • -फलिका a kind of date.

   • -बहुला the Mādhavī creeper.

   • -बा (वी)जः a pomegranate tree.

   • -बी (वी)- जपूरः a kind of citron.

   • -भूमिकः an epithet of Yogin in the second order.

   • -मक्षः, -क्षा, -मक्षिका a bee.

   • -मज्जनः the tree called आखोट.

   • -मत्त

     1. Adjective
     2. (सः) the wine-palm.
     3. sugarcane.
     4. sweetness.
     5. sugar-cane.
     6. liquorice.

   • -यष्टिका, -वल्ली liquorice.

   • -रस

     1. Adjective sweet-flavoured, sweet.
     2. drunk with wine.
     3. excited by the spring.

   • -मदः the intoxication of liquor.

   • -मन्थः a kind of drink mixed with honey.

   • -मल्लिः, -ल्ली Feminine the Mālatī creeper.

   • -मस्तकम् a kind of sweetmeat made of honey, flour, oil, and ghee; मधुतैलघृतैर्मध्ये वेष्टिताः समिताश्च याः । मधुमस्तकमुद्दिष्टम् ..... Śabda-chandrikā.

   • -माक्षिकम् Equivalent to मधुधातु quod vide, which see

   • -माधवम्, -वौ

     1. the two spring months (चैत्र and वैशाख). पर्कः 'a mixture of honey', a respectful offering made to a guest or to the bridegroom on his arrival at the door of the father of the bride; (its usual ingredients are five: दधि सर्पिर्जलं क्षौद्रं सिता चैतैश्च पञ्चभिः । प्रोच्यते मधुपर्कः); समांसो मधुपर्कः Ubbayapada (Parasmaipada and Atmanepada)4; असिस्वदद्यन्मधु- पर्कमर्पितं स तद् व्यधात्तर्कमुदर्कदर्शिनाम् । यदैष पास्यन्मधु भीमजाधरं मिषेण पुण्याहविधिं तदा कृतम् Name16.13; Ms.3.119 et seq.
     2. the ceremony of receiving a guest.

   • -पर्किकः one who praises at the time of मधुपर्क; पठन्ति पाणिस्वनिका मागधा मधुपर्किकाः Mb.7.82.2. (com. मधुपर्किकाः माङ्गल्योपस्थापकाः).

   • -पर्क्य Adjective worthy of madhuparka quod vide, which see

   • -पर्णिका, -पर्णी the Indigo plant.

   • -पाका sweet melon.

   • -पात्रम् a wine-jug.

   • -पानम् drinking wine; धनलवमधुपानभ्रान्त- सर्वेन्द्रियाणाम् Bh.

   • -पायिन् Masculine a bee.

   • -पालः a honeykeeper.

   • -पुरम्, -री an epithet of Mathurā; संप्रत्युज्झित- वासनं मधुपुरीमध्ये हरिः सेव्यते Bv.4.44.

   • -माधवी

     1. a kind of intoxicating drink; क्रीडन्त्योऽभिरताः सर्वाः पिबन्त्यो मधुमाधवीम् Mb.1.81.3.
     2. any springflower.

   • -माध्वीकम् a kind of intoxicating liquor.

   • -मारकः a bee.

   • -मांसम् honey and meat; Ms.11.158.

   • -मूलम् Name of an edible root (like Marâthî रताळें, सुरण).

   • -मेहः मधुप्रमेह quod vide, which see

   • -यष्टिः, -ष्टी Feminine

   • -वनम्

     1. Name of the forest inhabited by the demon Madhu where Śatrughna founded Mathurā.
     2. Name of the forest of Sugrīva. (-नः) the cuckoo.
     3. (सा) a bunch of grapes.
     4. vine.

   • -लग्नः Name of a tree.

   • -लिह्, -लेह्, -लेहिन् Masculine

   • -लोलुपः

     1. a bee; so मधुनोलेहः; मधुलिहां मधुदानविशारदा R.9.29; मधुलेहिगीतौ Bk.; मधुलिह इव मधुबिन्दून् विरलानपि भजत गुणलेशान् Ve.1.5.
     2. (वा) liquorice.
     3. Name of the third day in the bright half of Śrāvaṇa.

   • -स्वरः the cuckoo.

   • -हन् Masculine

   • -सूदनः

     1. a bee; गायन् कलं क्रीडति पद्मिनीषु मधूनि पीत्वा मधुसूदनोऽसौ Chanḍ. M.
     2. an epithet of Viṣṇu; भक्तानां कर्मणां चैव सूदनान्मधुसूदनः
     3. Name of a writer of works like अद्वैतसिद्धि.

   • -स्थानम् a bee-hive.

   • -स्रवः

     1. Adjective dropping honey or sweetness.
     2. a destroyer or collector of honey; सर्वथा संहतैरेव दुर्बलैर्बलवानपि । अमित्रः शक्यते हन्तुं मधुहा भ्रमरैरिव ॥ Mb.3.33.7; Bhāg.11.7.34.
     3. a kind of bird of prey.
     4. a sooth-sayer.
     5. an epithet of Viṣṇu.

   • -वल्ली

     1. liquorice.
     2. a kind of grape
     3. Sweet citron.

   • -वाच् the Indian cuckoo.

   • -वाराः (Masculine Plural) drinking often and often, tippling, carousing; जज्ञिरे बहुमताः प्रमदानामोष्ठयावक- नुदा मधुवाराः Ki.9.59; क्षालितं नु शमितं नु वधूनां द्रावितं नु हृदयं मधुवारैः Śi.1.14; sometimes in the sing, also; see: अङ्गनास्यचषकैर्मधुवारः Ki.9.57.

   • -विद्या Name of a mystical doctrine.

   • -व्रतः a bee; मार्मिकः को मरन्दानामन्तरेण मधुव्रतम् Bv.1.117; तस्मिन्नद्य मधुव्रते विधिवशान्माध्वीकमाकाङ्क्षति 46; मालां मधुव्रतवरूथगिरोपघुष्टाम् Bhāg.

   • -शर्करा honey-sugar.

   • -शाखः a kind of tree.

   • -शिला Equivalent to मधुधातु quod vide, which see

   • -शिष्टम्, -शेषम् wax.

   • -श्री beauty of spring.

   • -सखः, -सहायः, -सारथिः, -सुहृद् Masculine the god of love.

   • -संधानम् brandy.

   • -सिक्थकः a kind of poison.

   Source: ApteSearch all dictionariesAnalyse the word

Browse by letter

• मण्डलकम्
• मण्डलयति
• मण्डलायते
• मण्डलायित
• मण्डलिका
• मण्डलित
• मण्डलिन्
• मण्डलीक
• मण्डलीकरणम्
• मण्डलीकृ
• मण्डलीकृत
• मण्डलीभू
• मण्डित
• मण्डुकम्
• मण्डूक
• मण्डूरम्
• मण़्डरी
• मत
• मतङ्ग
• मतङ्गज
• मतल्लिका
• मतल्ली
• मति
• मतिमत्
• मत्क
• मत्कुण
• मत्कोटक
• मत्त
• मत्तक
• मत्यम्
• मत्स
• मत्सर
• मत्सरिन्
• मत्सिन्
• मत्स्य
• मत्स्यण्डिका
• मत्स्यलम्
• मथ्
• मथ
• मथन्
• मथन
• मथि
• मथित
• मथिन्
• मथु
• मथ्य
• मद्
• मद
• मदन
• मदनक
• मदनीय
• मदयन्तिका
• मदयितृ
• मदयित्नु
• मदामद
• मदार
• मदार्मद
• मदि
• मदिर
• मदिरा
• मदिष्ठा
• मदीय
• मद्गु
• मद्गुर
• मद्गुरक
• मद्गुरसी
• मद्य
• मद्र
• मद्रक
• मद्रायते
• मद्रिका
• मद्वन्
• मधव्य
• मधु
• मधुक
• मधुतम
• मधुमत्
• मधुमती
• मधुर
• मधुरक
• मधुरता
• मधुरयति
• मधुरिका
• मधुरित
• मधुरिमन्
• मधुल
• मधुलिका
• मधुस्यति
• मधूक
• मधूल
• मधूलिका
• मध्य
• मध्यंदिन
• मध्यकम्
• मध्यतस्
• मध्यन्य
• मध्यम
• मध्यमक
• मध्यमिका
• मध्यमीय
• मध्ये
• मध्व
• मध्वक
• मध्वला
• मध्विजा
• मन्
• मनन
• मनस्
• मनसा
• मनसिज
• मनसिशय
• मनस्त
• मनस्यति
• मनस्विता
• मनस्विन्
• मनाक्
• मनाका
• मनायी
• मनित
• मनीकम्