श्रीमद्भगवद्गीताBhagavad Gītā · in the light of Sri Aurobindo, home
Sign in
ApteAll dictionariesSanskrit dictionaryDhātuPāṇiniConjugationDeclensionInflected formsParts of speechWord frequencyTree diagramAnalyzerRootsQuarter-verse indexMemorable linesNames

कोशःDictionaries

Apte Dictionary

V. S. Apte, The Practical Sanskrit–English Dictionary. Look up any word of the Gita in Devanagari, IAST or Harvard-Kyoto, or browse the headwords letter by letter.

Entry वनम्

  1. वनम्vanamthe skirts or borders of a forest; वृत्तः स नौ संगतयोर्वनान्ते R.2.58.

    Derived forms and compounds

    • -अन्तः

      1. the skirts or borders of a forest; वृत्तः स नौ संगतयोर्वनान्ते R.2.58.
      2. the forest region itself, wood; वनान्तशय्याकठिनीकृताकृती Ki.1.36; अन्तःकूजन् मुखरशकुनो यत्र रम्यो वनान्तः Ubbayapada (Parasmaipada and Atmanepada)2.25.

    • -आश्रयः

      1. an inhabitant of the wood.
      2. a sort of crow or raven.

    • -उत्साहः a rhinoceros.

    • -उद्धवा the wild cotton plant.

    • -उपप्लवः a forest conflagration.

    • -उपलः shaped and dried cow dung (Marâthî गोवरी).

    • -ओकस्

      1. Masculine
      2. (शः) dining in a wood, a picnic; क्वचिद्वनाशाय मनो दधद् व्रजात् प्रातः समुत्थाय वयस्य- वत्सपान् Bhāg.1.12.1.
      3. a kind of small barley.

    • -आश्रमः abode in the woods, the third stage in the religious life of a Brāhmaṇa.

    • -आश्रमिन् Masculine an anchorite, a hermit.

    • वनम् vanam

      1. वन्-अच्
      2. A forest, wood, thicket of trees; एको वासः पत्तने वा वने वा Bh.3.12; वनेऽपि दोषाः प्रभवन्ति रागिणाम्.
      3. A cluster, group, a quantity of lotuses or other plants growing in a thick bed; चित्रद्विपाः पद्मवनाव- तीर्णाः R.16.16;6.86.
      4. A place of abode, residence, house.
      5. A fountain, spring (of water).
      6. Water in general; गगनं ... वनौघनमदभ्रम् Śi.6.73.
      7. A wooden vessel.
      8. Wood, timber.
      9. Dwelling in a forest, living abroad.
      10. Vedic A cloud.
      11. Light, a ray of light.
      12. Worshipping.
      13. A mountain; Latin D. B.
      14. Plenty, abundance. (As the first member of comp. वन may be translated by 'wild', 'forest'; वनवराहः, वनकदली, वनपुष्पम् etc.) -Compound

    • -अग्निः a forest conflagration.

    • -अजः

      1. the wild goat.
      2. frequenting woods.
      3. living in water; जहास चाहो वन- गोचरो मृगः Bhāg.3.18.2.

    • -अन्तरम्

      1. another wood.
      2. the interior of a forest; अपि वनान्तरमल्पकुचान्तरा श्रयति पर्वत पर्वसु संनता V.4.49.

    • -अब्जिनी a lotus-plant growing in water.

    • -अरिष्टा wild turmeric.

    • -अर्चकः a florist, maker of garlands.

    • -अलक्तम् red earth or ruddle.

    • -अलिका a sun-flower.

    • -आखुः a hare.

    • -आखुकः a kind of bean.

    • -आपगा 'wood-river', a forest-stream; महार्णवं समासाद्य वनापगशतं यथा Rām.7.19. 17.

    • -आर्द्रकम् the root of wild ginger. (-का) wild ginger.

    • -आश

      1. Adjective living on water; कुतः क्षीरं ... वनाशानां वनाश्रम- निवासिनाम् Mb.13.14.124.
      2. (रः) a hunter.
      3. a forester. (-रम्) a forest.

    • -ग्रहणम् surrounding a forest and stopping all egress.

    • -ग्राहिन् a beater of the forest, one who surrounds a forest; तेन हि निवर्तय पूर्वगतान् वन- ग्राहिणः Ś.2.6/7.

    • -ग्रामकः

      1. a forest village, a poor village.
      2. an inhabitant of a wood, a forester.
      3. an anchorite, a hermit.
      4. a wild animal such as a monkey, boar etc.; तस्य त्यक्तस्वभावस्य घृणेर्मायावनौकसः Bhāg. 7.2.7.

    • -ओषधिः a medicinal herb growing in a forest or growing wild.

    • -कणा wild pepper.

    • -कदली wild plantain.

    • -करिन् Masculine, -कुञ्जरः, -गजः a wild elephant.

    • -काम Adjective fond of a forest.

    • -कार्पासी (-सिः Feminine) the wild cotton tree.

    • -कुक्कुटः a wild fowl.

    • -कोलिः Feminine the wild jujube tree.

    • -खण्डम् a forest.

    • -ग Adjective inhabitant of a forest.

    • -गवः the wild ox.

    • -गहनम् a thicket, the thick part of a forest; इति चालयन्नचलसानुवनगहनजानुमापतिः ।-गुप्तः a spy.

    • -गुल्मः a wild or forest shrub.

    • -गोचर Adjective

    • -चन्दनम्

      1. the Devadāru tree.
      2. aloe-wood.

    • -चन्द्रिका, -ज्योत्स्ना a kind of jasmine.

    • -चम्पकः the wild Champaka tree.

    • -चर Adjective living in a forest, haunting woods, sylvan.

    • -छागः

      1. a wild goat.
      2. a boar.

    • -छिद् Masculine a wood-cutter.

    • -जः

      1. an elephant.
      2. a kind of fragrant grass.
      3. the wild citron tree.
      4. a woodman. (-जम्) a blue lotus-flower.
      5. (रः) a forester, forest-dweller, woodman; उपतस्थुरास्तितविषादधियः शतयज्वनो वनचरा वसतिम् Ki.6.29; Me.12.
      6. a wild animal.
      7. the fabulous eight-legged animal called Śarabha.

    • -चर्या

      1. roaming about or residence in a forest.
      2. a grove or long row of trees.
      3. a long tract of forest.
      4. a path in a forest.

    • -रुहम् a lotus-flower; वनरुहाननं बिभ्रदावृतम् Bhāg.1.31.12.

    • -लक्ष्मी

      1. Feminine
      2. an ornament or beauty of the wood.
      3. the plantain.

    • -लता a forest-creeper; दूरीकृताः खलु गुणैरुद्यानलता वन- लताभिः Ś.1.17.

    • -वर्तिका a kind of quail.

    • -वह्निः, -हुताशनः

      1. a forest-conflagration.
      2. a forest-dweller, forester.
      3. a hermit; so वनस्थायिन्.

    • -वीजः, -वीजकः the wild citron tree.

    • -वृन्ताकी the eggplant.

    • -व्रीहिः wild rice.

    • -शृङ्गाटः Tribulus Lanuginosus (Marâthî सराटा).

    • -शोभनम् a lotus.

    • -श्वन् Masculine

    • -वासः

      1. living in a wood, residence in a forest; अनुमतगमना शकुन्तला तरुभिरियं वनवास- बन्धुभिः Ś.4.1.
      2. a wild or nomadic life.
      3. a forestdweller, a forester.

    • -वासनः a civet-cat.

    • -वासिन्

      1. Masculine
      2. a jackal.
      3. a tiger.
      4. a civet-cat.

    • -सङ्कटः a kind of pulse.

    • -सद्, -संवासिन् Masculine a forester; प्रणुदन्ववौ वनसदां परिश्रमम् Ki.12. 5.

    • -समूहः a thick wood.

    • -संप्रवेशः a solemn procession into a forest for the purpose of cutting wood for an idol.

    • -सरोजिनी

      1. Feminine the wild cotton plant. हासः, हासकः the Kāsa grass.
      2. Name of the flower-plant Kunda.

    • -स्थः

      1. a deer.
      2. a hermit; कुतः क्षीरं वनस्थानाम् Mb.13.14.124.

    • -स्था, -स्थी the holy fig tree.

    • -स्थली a wood, forest ground; नखक्षतानीव वनस्थलीनाम् Ku.3.29.

    • -स्रज् Feminine a garland of forest flowers.

    • -जा

      1. wild ginger.
      2. the wild cotton tree.

    • -जीविन् a forester, woodman.

    • -तिक्तः the yellow myrobalan tree.

    • -दः a cloud.

    • -दाहः a forest-conflagration.

    • -दीपः Equivalent to denotes that the rest of the word under consideration is to be suppliedचम्पकः.

    • -देवता a sylvan deity, a dryad; शुश्राव कुञ्जेषु यशः स्वमुच्चैरुद्गीयमानं वनदेवताभिः R.2.12;9.52; Ś.4.5; अनुप्रयाता वनदेवताभ्यामदृश्यत स्थावरराजकन्या Ku.3.52;6.39.

    • -द्रुमः a tree growing wild in a forest.

    • -धारा an avenue of trees.

    • -धितिः Feminine Vedic a hatchet.

    • -धेनुः Feminine the female of the wild ox orBos gavœus.

    • -पः a woodman; यथा वनान्ते वनपैर्विसृष्टः कक्षं देहत्कृष्णगतिः सुघोषः Mb.9.24.63.

    • -पल्लवः the शोभाञ्जन tree.

    • -पांसुलः a hunter.

    • -पार्श्वम् the neighbourhood of a wood, the forest region itself.

    • -पुष्पम् a forest-flower.

    • -पूरकः the wild citron tree.

    • -प्रवेशः commencing a hermit's life.

    • -प्रस्थ Adjective retiring into a wood, leading the life of a hermit. (-स्थः) a wood situated on a tableland.

    • -प्रियः the cuckoo. (-यम्) the cinnamon tree.

    • -बर्हिणः, -वर्हिणः a wild peacock.

    • -भूः Feminine, -भूमिः Feminine forest ground.

    • -भूषणी the female of the Indian cuckoo.

    • -मक्षिका a gad-fly.

    • -मल्ली wild-jasmine.

    • -माला a garland of wood-flowers, such as was usually worn by Kṛiṣṇa; ग्रथितमौलिरसौ वनमालया R.9.51; it is thus described: आजानुलम्बिनी माला सर्वर्तुकुसुमोज्ज्वला । मध्ये स्थूल- कदम्बाढ्या वनमालेति कीर्तिता ॥ denotes that the rest of the word under consideration is to be suppliedधरः an epithet of Kṛiṣṇa.

    • -मालिन् Adjective adorned with a chaplet of wood-flowers (-Masculine) an epithet of Kṛiṣṇa; धीरसमीरे यमुनातीरे वसति वने वनमाली Gīt.5; तव विरहे वनमाली सखि सीदति Tbe same.

    • -मालिनी Name of the town of Dvārakā.

    • -मुच् Adjective pouring water; R.9.22. (-Masculine), -भूतः a cloud.

    • -मुद्गः a kind of kidney-bean.

    • -मोचा wild plantain.

    • -रक्षकः a forest-keeper.

    • -राजः the lion.

    • -राजिः, -जी Feminine

    Source: ApteSearch all dictionariesAnalyse the word

Browse by letter

Headwords under व

Part 2 of 27 वण्ड – वम्रAll parts
  1. व – वण्ड्
  2. वण्ड – वम्र
  3. वय् – वर्तरूक
  4. वर्तस् – वल्लरम्
  5. वल्लरि – वाच
  6. वाचंयम – वापि
  7. वापिका – वासतेय
  8. वासनम् – विकाशक
  9. विकाशनम् – विघूणिका
  10. विघूर्णनम् – विज्जुलम्
  11. विज्ञ – विदाहिन्
  12. विदिक्चङ्ग – विनाम
  13. विनायक – विपलाश
  14. विपश्चित् – विभागत
  15. विभागश – वियोग
  16. वियोगिन् – विलापनम्
  17. विलाय – विशद
  18. विशनम् – विषह्य
  19. विषा – विस्फूर्जथु
  20. विस्फूर्जितम् – वुन्ध्
  21. वुवूर्षु – वेदवती
  22. वेदस् – वैणव
  23. वैणविक – वैवस्वत
  24. वैवस्वती – व्यतिषञ्ज्
  25. व्यतिषञ्जनम् – व्यस्
  26. व्यसनम् – व्यावृति
  27. व्यावृत्त – व्लेक्ष्