श्रीमद्भगवद्गीताBhagavad Gītā · in the light of Sri Aurobindo, home

कोशःDictionaries

Apte Dictionary

V. S. Apte, The Practical Sanskrit–English Dictionary. Look up any word of the Gita in Devanagari, IAST or Harvard-Kyoto, or browse the headwords letter by letter.

Entry वयस्

  1. वयस्vayasmeasure or length of life.

    Derived forms and compounds

    • -प्रमाणम्

      1. measure or length of life.
      2. duration of life.
    • -बाल Adjective young in years.

    • -वृद्ध

      1. Adjective (-वयोवृद्ध) old, advanced in years.
      2. come of age.
      3. advanced in years; अयमितर आत्मा कृतकृत्यो वयोगतः प्रैति Ait. Up.2.4. (-तम्) the departure of youth.
    • -परिणतिः, -परिणामः ripeness of age; advanced or old age.

    • -संधिः

      1. transition from one period of life to another; त्रयो वयःसंधयः.
      2. puberty, maturity (period of coming of age).
    • -स्थ

      1. Adjective (-वयःस्थ or -वयस्थ)
      2. youthful; नानावर्णविभक्तानां वयःस्थानां तथैव च Rām.1.53.2.
      3. grown up mature.
      4. strong, powerful. (-स्थ) a friend; contemporary.
      5. (स्था) a female companion.
      6. the yellow myrobalan tree.
      7. small cardamoms.
    • -स्थानम् firmness of youth.

    • -हानिः

      1. Feminine
      2. (वयोहानिः) loss or decline of youth.
      3. loss of youthful vigour.
    • वयस् vayas, Neuter

      1. अज्-असुन् वीभावः
      2. Age, any time or period of life; गुणाः पूजास्थानं गुणिषु न च लिङ्गं न च वयः Ubbayapada (Parasmaipada and Atmanepada)4.11; नवं वयः R.2.47; पश्चिमे वयसि 19.1; न खलु वयस्तेजसो हेतुः Bh.2.38; तेजसां हि न वयः समीक्ष्यते R.11.1.; Ku.5.16; Bhāg.1.26.4.
      3. Youth, the prime of life; वयसि गते कः कामविकारः Charpaṭa. S.1; Bhāg.8.15.17; वयोगते किं वनिताविलासः Subhāṣ.; so अतिक्रान्तवयाः.
      4. A bird in general; स्मरणीयाः समये वयं वयः Name2.62; मृगवयोगवयोप- चितं वनम् R.9.53;2.9; Śi.3.55;11.47.
      5. A crow; वयांसि किं न कुर्वन्ति चञ्च्वा खोदरपूरणम् Pt.1.23 (here it may mean 'a bird' also.).
      6. Vedic Sacrificial food or oblation.
      7. Energy, strength.
      8. Health, soundness of constitution.
    • -अतिग, -अतीत Adjective (-वयोतिग etc.) advanced in age, aged, decrepit.

    • -अधिक Adjective (-वयोधिक) older in age, senior.

    • -अवस्था (वयोवस्था) stage or period of life, measure of age; वयोऽवस्थां तस्याः श्रुणुत Māl.9.29.

    • -कर Adjective causing health and vigour of life, prolonging life.

    • -गत Adjective

Browse by letter

Headwords under व

Part 3 of 27 वय् – वर्तरूकAll parts
  1. व – वण्ड्
  2. वण्ड – वम्र
  3. वय् – वर्तरूक
  4. वर्तस् – वल्लरम्
  5. वल्लरि – वाच
  6. वाचंयम – वापि
  7. वापिका – वासतेय
  8. वासनम् – विकाशक
  9. विकाशनम् – विघूणिका
  10. विघूर्णनम् – विज्जुलम्
  11. विज्ञ – विदाहिन्
  12. विदिक्चङ्ग – विनाम
  13. विनायक – विपलाश
  14. विपश्चित् – विभागत
  15. विभागश – वियोग
  16. वियोगिन् – विलापनम्
  17. विलाय – विशद
  18. विशनम् – विषह्य
  19. विषा – विस्फूर्जथु
  20. विस्फूर्जितम् – वुन्ध्
  21. वुवूर्षु – वेदवती
  22. वेदस् – वैणव
  23. वैणविक – वैवस्वत
  24. वैवस्वती – व्यतिषञ्ज्
  25. व्यतिषञ्जनम् – व्यस्
  26. व्यसनम् – व्यावृति
  27. व्यावृत्त – व्लेक्ष्