Apte Dictionary

1. वीरvīraHeroic, brave.

   [अजेः रक् वीभावश्च Uṇ.2.13] Adjective

   1. Heroic, brave.
   2. Mighty, powerful.
   3. Excellent, eminent.

   Derived forms and compounds

   • -रः

     1. A hero, warrior, champion; कोऽप्येष संप्रति नवः पुरुषावतारो वीरो न यस्य भगवान् भृगुनन्दनोऽपि Ubbayapada (Parasmaipada and Atmanepada)5.33.
     2. The sentiment of heroism (in rhetoric); अस्तोक- वीरगुरुसाहसमद्भुतं च Mv.1.6; it is distinguished under four heads; दानवीर, धर्मवीर, दयावीर and युद्धवीर; for explanation see these words sub voic, see under tbe word).
     3. An actor.
     4. Fire.
     5. The sacrificial fire.
     6. A son; अस्य कुले वीरो जायते Ch. Up.3.13.6; वीरं मे दत्त पितरः Śrādhamantras.
     7. A husband.
     8. The Arjuna tree.
     9. A Jaina.
     10. The Karavīra tree.
     11. Name of Viṣṇu.

   • -रम्

     1. A reed.
     2. Pepper.
     3. Rice-gruel.
     4. The root of Uśīra quod vide, which see
     5. Iron; Gīrvāṇa.

   • -अध्वन्, -मार्गः a heroic death.

   • -अम्लः a kind of sorrel.

   • -आशंसनम्

     1. keeping watch.
     2. the post of danger in battle.
     3. a forlorn hope.
     4. a field of battle; पयोदजालमिव तद्वीरा- शंसनमाबभौ Śi.19.79.

   • -जयन्तिका

     1. a war-dance.
     2. war, battle. ईशः, ईश्वरः epithets of Śiva.
     3. a great hero.

   • -उञ्झः a Brahmaṇa who omits to offer oblations to the sacrificial fire.

   • -काम Adjective desirous of male offspring.

   • -कीटः an insignificant or contemptible warrior.

   • -गतिः Indra's heaven.

   • -आसनम्

     1. a kind of posture practised in meditation; एकं पादमथैकस्मिन् विन्यस्योरौ तु संस्थितम् । इतरस्मिंस्तथैवोरुं वीरासनमिति स्मृतम् ॥ Compare पर्यङ्क.
     2. kneeling on one knee.
     3. a field of battle.
     4. the station of a sentinel.

   • -रसः

     1. the sentiment of heroism.
     2. a warlike feeling.

   • -रेणुः Name of Bhīmasena.

   • -लोकः Indra's heaven.

   • -वादः glory.

   • -विप्लावकः a Brāhmaṇa who performs sacrifices by means of money got from the lowest castes.

   • -भद्रः

     1. Name of a powerful hero created by Śiva from his matted hair; see दक्ष; महावीरोऽपि रे भद्र मम सर्वगणेष्विह । वीरभद्राख्यया हि त्वं प्रथितिं परमं व्रज । कुरु मे सत्वरं कर्म दक्षयज्ञं क्षयं नय ॥ Kāśīkhaṇḍa.
     2. a distinguished hero.
     3. a horse fit for the Aśvamedha sacrifice.
     4. a kind of fragrant grass.

   • -भवन्ती the elder sister; Gīrvāṇa.

   • -भावः heroic nature.

   • -मर्दलः a war-drum.

   • -मुद्रिका a ring worn on the middle toe.

   • -रजस् Neuter red lead.

   • -तरुः

     1. the Bilva tree.
     2. the Arjuna tree.

   • -धन्वन् Masculine an epithet of the god of love.

   • -पट्टः a sort of military dress.

   • -पट्टिका a gold band worn by men across the forehead; नलस्य भाले मणिवीरपट्टिकानिभेव लग्नः परिधिर्विधोर्बभौ Name15.61.

   • -पत्नी the wife of a hero.

   • -पानम् (णम्) an exciting or refreshing drink taken by soldiers either before or after a battle; मदोऽयं संप्रहारेऽस्मिन् वीरपानं समर्थ्यताम् Rām.4.11.38.

   • -बाहुः Name of Viṣṇu.

   • -वृक्षः

     1. the Arjuna tree.
     2. the marking-nut plant.

   • -व्रत Adjective adhering to one's purpose; पूर्णः श्रुतधरो राजन्नाह वीरव्रतो मुनिः Bhāg.1.87.45.

   • -तम् heroism.

   • -शङ्कुः an arrow.

   • -शयः, -शयनम्, -शय्या

     1. the couch of a dead or wounded hero in a battle; battlefield; कलेवरं योगरतो विजह्याद्यदग्रेणीर्वीरशयेऽनिवृत्तः Bhāg.6.1.33.
     2. a particular posture.

   • -सूः

     1. Feminine the mother of a hero; (so -वीरप्रसवा, -प्रसूः, -प्रसविनी); तस्यात्मनोऽर्धं पत्न्यास्ते नान्वगाद्वीरसूः कृपी Bhāg.1.7.45.
     2. the mother of a male child.

   • -सेनः Name of the father of Nala.

   • -सैन्यम् garlic.

   • -स्कन्धः a buffalo.

   • -स्थानम् Equivalent to वीरासन (1); स्थाणु- भूतो महातेजा वीरस्थानेन पाण्डव Mb.3.122.2;13.142.8; (Equivalent to स्वर्ग) heaven; वीरासनं वीरशय्यां वीरस्थानमुपागतम् । अक्षया- स्तस्य वै लोकाः सर्वकामगमास्तथा ॥ Mb.13.7.13.

   • -हत्या the killing of a man; murder of a son; चान्द्रायणं चरेन्मासं वीरत्यासमं हि तत् Ms.11.41; वीरहत्यामवाप्तोऽसि वह्नीनुद्वास्य यत्नतः Śāṅkaradigvijaya 8.26.

   • -हन्

     1. Masculine a Brāhmaṇa who has neglected his domestic fire; तेनादृश्यन्त वीरघ्ना न तु वीरहणो जनाः Name17.197; (Compare Note on Name17.197 given by the English translator Handiqui, Parasmaipada63.).
     2. A childmurderer; वीरहा वा एष देवानां भवति योऽग्निमुद्वासयते Ts.1.5.2.
     3. Name of Viṣṇu.

   Source: ApteSearch all dictionariesAnalyse the word

Browse by letter

• विस्फूर्जितम्
• विस्फोटक
• विस्फोटनम्
• विस्मय
• विस्मयंकर
• विस्मयनम्
• विस्मरणम्
• विस्मापन
• विस्मि
• विस्मित
• विस्मिति
• विस्मृ
• विस्मृत
• विस्मृति
• विस्मेर
• विस्रंस्
• विस्रंस
• विस्रंसन
• विस्रब्ध
• विस्रम्
• विस्रव
• विस्रस्
• विस्रस्त
• विस्रावणम्
• विस्रु
• विस्रुति
• विस्वन्
• विस्वर
• विह
• विहंग
• विहंगम
• विहंगमा
• विहग
• विहत्
• विहत
• विहति
• विहन्
• विहननम्
• विहर
• विहरणम्
• विहर्तृ
• विहर्ष
• विहस्
• विहसतिका
• विहस्त
• विहा
• विहान
• विहापित
• विहाय
• विहायस्
• विहायस
• विहार
• विहारणम्
• विहारवत्
• विहारिका
• विहारिन्
• विहित
• विहिति
• विहीन
• विहृ
• विहृत
• विहृति
• विहेठ
• विहेठक
• विहेठनम्
• विहेल्
• विह्वल्
• विह्वल
• वी
• वीक
• वीका
• वीकाश
• वीक्ष्
• वीक्षणम्
• वीक्षम्
• वीक्षितम्
• वीक्ष्य
• वीङ्खा
• वीचि
• वीज्
• वीजन
• वीटा
• वीटि
• वीडु
• वीणा
• वीणिन्
• वीत
• वीतनौ
• वीति
• वीथि
• वीथिका
• वीथीकृत
• वीनाह
• वीनाहिन्
• वीपा
• वीप्सा
• वीबुकोश
• वीभ्
• वीर
• वीरंधर
• वीरक
• वीरणम्
• वीरणी
• वीरतर
• वीरवत्
• वीरा
• वीरायते
• वीरिणम्
• वीरुध्
• वीरुध
• वीर्यम्
• वीर्यवत्
• वीर्या
• वीवध
• वीवधिक
• वीश
• वीहार
• वुङ्ग्
• वुण़्ट्
• वुन्ध्