सामान्यsāmānyaa.Common, general; सामान्यमेषां प्रथमावरत्वम् Ku.7.44; आहारनिद्राभयमैथुनं च सामान्यमेतत् पशुभिर्नराणाम् Subhāṣ…
[समानस्य भावः ष्यञ्]
- Common, general; सामान्यमेषां प्रथमावरत्वम् Ku.7.44; आहारनिद्राभयमैथुनं च सामान्यमेतत् पशुभिर्नराणाम् Subhāṣ; R.14.67; Ku.2.26.
- Alike, equal, same; सामान्यप्रतिपत्तिपूर्वकमियं दारेषु दृश्या त्वया Ś.4.17.
- Ordinary, of an average or middle degree; सामान्यास्तु परार्थमुद्यमभृतः स्वार्थाविरोधेन ये Bh.2.74.
- Vulgar, commonplace, insignificant.
- Entire, whole.
Derived forms and compounds
-
-न्यम्
- Community, generality, universality.
- Common or generic property, general characteristic; नित्यमेकमनेकसमवेतं सामान्यम् Tarka K.
- Totality, entireness.
- Kind, sort.
- Identity.
- Equanimity, equability.
- Public affairs.
- A general proposition; उक्तिरर्थान्तरन्यासः स्यात् सामान्यविशेषयोः Chandr.5.12.
- (In Rhet.) A figure of speech thus defined by Mammaṭa: प्रस्तुतस्य यदन्येन गुणसाम्यविवक्षया । ऐकात्म्यं बध्यते योगात्तत् सामान्यमिति स्मृतम् ॥ K. Parasmaipada1.
- A general statement or expression; न सामान्यं विशेषानभिवदति ŚB. on MS.1.8.16.
-
-न्यम् Indeclinable jointly, in common; तैः सार्धं चिन्तयेन्नित्यं सामान्यं संधिविग्रहम् Ms.7.56.
-
-न्या A harlot, prostitute. -comp.
-
-ज्ञानम् knowledge or perception of generic properties.
-
-पक्षः the mean.
-
-पदार्थः the category called सामान्य or generality.
-
-प्रतिपत्तिपूर्वकम् Indeclinable with equal respect; Ś.4. 16.
-
-लक्षणम् a generic definition; इति द्रव्यसामान्यलक्षणानि Tarka K.
-
-वचन
- Adjective expressing a common property; ParasmaipadaII.1.55.
- expressing a general notion; III. 4.5. (-नम्) a substantive.
-
-वनिता a common woman, prostitute.
-
-वाचिन् Adjective expressive of generality or genus; न हि सामान्यवाची शब्दो विशेषानभिवदति ŚB. on MS.1.8. 16.
-
-शासनम् an edict applicable to all.
-
-शास्त्रम् a general rule.
